Interpelacja w sprawie wykorzystania ustawowych instrumentów kontroli działalności Spółdzielni Mieszkaniowej Chrobry w Nakle nad Notecią w związku z jej zobowiązaniami wobec KPEC i czasowym wstrzymaniem dostaw ciepła oraz potrzeby ochrony mieszkańców przed skutkami utraty płynności finansowej przez spółdzielnie mieszkaniowe

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w związku z sytuacją Spółdzielni Mieszkaniowej Chrobry w Nakle nad Notecią, która w sierpniu 2026 r. doprowadziła do czasowego wstrzymania dostaw energii cieplnej wykorzystywanej do przygotowania ciepłej wody użytkowej w części budynków pozostających w zasobach spółdzielni. Sprawa ma zarówno wymiar lokalny, bezpośrednio dotykający mieszkańców Nakła nad Notecią, jak również szerszy wymiar systemowy. Dotyczy bowiem skuteczności ustawowych instrumentów kontroli działalności spółdzielni mieszkaniowych oraz sytuacji, w której mieszkańcy regulujący opłaty za media mogą ponosić bezpośrednie konsekwencje problemów płatniczych podmiotu pośredniczącego w rozliczeniach z dostawcą ciepła.

W dniu 10 sierpnia 2026 r. Komunalne Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej sp. z o.o. w Bydgoszczy wstrzymało dostawy energii cieplnej do części budynków zarządzanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową Chrobry w Nakle nad Notecią. W konsekwencji mieszkańcy zostali pozbawieni dostępu do ciepłej wody użytkowej. Z opublikowanego następnego dnia stanowiska Zarządu SM Chrobry wynikało, że przyczyną decyzji KPEC był brak porozumienia dotyczącego zaległych płatności za ciepło. Spółdzielnia wskazywała przy tym na skumulowanie wysokich kosztów okresu zimowego. Przedstawiciele KPEC publicznie zakwestionowali przedstawiony przez spółdzielnię sposób wyjaśniania sytuacji. Dokładna wysokość zobowiązań nie została podana do wiadomości publicznej.

W dniu 12 sierpnia 2026 r., po rozmowach z udziałem przedstawicieli KPEC, SM Chrobry, rad nadzorczych oraz burmistrza Nakła nad Notecią osiągnięto porozumienie pozwalające na wznowienie dostaw ciepła. Z podanych publicznie informacji wynika, że Zarząd SM Chrobry zobowiązał się do uregulowania wszystkich zobowiązań objętych porozumieniem zgodnie z ustalonym harmonogramem w nieprzekraczalnym terminie do końca października 2026 r., jak również do terminowego regulowania należności bieżących. Sam fakt zawarcia porozumienia i przywrócenia dostaw nie wyjaśnia jednak przyczyn powstania zadłużenia ani nie daje odpowiedzi na pytanie, czy sytuacja finansowa spółdzielni pozwala na jednoczesne wykonanie harmonogramu spłat oraz terminowe finansowanie bieżących dostaw ciepła, zwłaszcza w rozpoczynającym się sezonie grzewczym 2026/2027.

Rada nadzorcza spółdzielni poinformowała publicznie, że po wystąpieniu kryzysu zażądała od zarządu szczegółowego raportu dotyczącego jego prawnych i finansowych przyczyn oraz przedstawienia planu naprawczego. Powstaje zatem również pytanie, w jakim zakresie organy nadzorcze spółdzielni posiadały wcześniej wiedzę o narastających zobowiązaniach, płynności finansowej oraz ryzyku wstrzymania dostaw i jakie działania podejmowały przed wystąpieniem sytuacji kryzysowej.

Zgodnie z art. 44 ustawy – Prawo spółdzielcze rada nadzorcza sprawuje kontrolę i nadzór nad działalnością spółdzielni, natomiast art. 46 tej ustawy określa jej szczegółowe kompetencje kontrolne. Z publicznie dostępnych danych rejestrowych wynika ponadto, że od 26 lipca 2023 r. w składzie organu nadzoru SM Chrobry figuruje m.in. Michał Dubkowski, obecnie pełniący również funkcję wicestarosty nakielskiego. Wskazanie tej okoliczności nie ma na celu przesądzania odpowiedzialności którejkolwiek osoby, lecz uzasadnia potrzebę dokładnego ustalenia sposobu wykonywania przez radę nadzorczą jej ustawowych funkcji w okresie, w którym miały powstawać i narastać problemy z regulowaniem zobowiązań.

Spółdzielnia mieszkaniowa pozostaje podmiotem prawa prywatnego, jednak ustawodawca przewidział szczególne instrumenty umożliwiające administracji rządowej reagowanie w przypadku powstania wątpliwości dotyczących legalności i gospodarności jej działania. Zgodnie z art. 93a § 1 ustawy – Prawo spółdzielcze minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa posiada prawo żądania informacji, danych i dokumentów dotyczących organizacji i działalności spółdzielni mieszkaniowych, jeżeli są one niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem i gospodarności działalności spółdzielni.

W przypadku podejrzenia naruszenia prawa minister, zgodnie z art. 93a § 2 tej ustawy, występuje do właściwego związku rewizyjnego lub Krajowej Rady Spółdzielczej z wnioskiem o przeprowadzenie lustracji. Lustracja może dotyczyć zarówno całokształtu działalności spółdzielni, jak i wyłącznie określonych zagadnień. Niezależnie od tego każda spółdzielnia podlega okresowemu badaniu lustracyjnemu legalności, gospodarności i rzetelności jej działania. W przypadku SM Chrobry nie mamy do czynienia wyłącznie ze sporem handlowym pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami. Skutkiem problemów płatniczych spółdzielni było pozbawienie mieszkańców jednego z podstawowych mediów.

Szczególnie istotne jest ustalenie, czy środki pobierane od mieszkańców w ramach opłat związanych z dostawami ciepła były w odpowiednim zakresie i terminach przekazywane dostawcy, jakie były rzeczywiste przyczyny narastania zobowiązań oraz czy organy spółdzielni odpowiednio wcześnie identyfikowały ryzyko utraty płynności i zagrożenie ciągłości dostaw. Sprawa wymaga tym pilniejszego wyjaśnienia, że termin pełnego wykonania porozumienia z KPEC ma przypadać na koniec października 2026 r., a więc już w okresie zwiększonego zapotrzebowania na energię cieplną. Sytuacja ta ujawnia również problem o charakterze szerszym: mieszkańcy budynków spółdzielczych mogą ponosić konsekwencje finansowe i faktyczne niewywiązywania się spółdzielni z zobowiązań wobec dostawcy mediów nawet wówczas, gdy sami terminowo regulują należności wobec spółdzielni. Powstaje zatem pytanie o skuteczność istniejących instrumentów ochronnych i nadzorczych oraz o potrzebę stworzenia mechanizmów zapobiegających wykorzystywaniu środków pobieranych od mieszkańców na pokrycie kosztów mediów do finansowania innych obszarów działalności spółdzielni, jeżeli prowadziłoby to do zagrożenia ciągłości świadczenia podstawowych usług.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo posiada wiedzę o sytuacji finansowej Spółdzielni Mieszkaniowej Chrobry w Nakle nad Notecią oraz o okolicznościach wstrzymania w dniu 10 sierpnia 2026 r. dostaw energii cieplnej do jej zasobów?
2. Czy w związku z opisanymi wydarzeniami Pan Minister skorzysta z uprawnienia wynikającego z art. 93a § 1 ustawy – Prawo spółdzielcze i zażąda od SM Chrobry informacji, danych oraz dokumentów niezbędnych do dokonania oceny zgodności z prawem i gospodarności jej działalności?
3. Czy w ramach powyższych czynności minister zamierza ustalić wysokość, strukturę oraz okres powstawania zobowiązań SM Chrobry wobec KPEC, w tym wysokość należności wymagalnych, a także okres, za jaki powstały zaległości, oraz okres, od którego spółdzielnia pozostawała w opóźnieniu w zapłacie tych należności?
4. Czy Pan Minister zamierza ustalić, jak w okresie od 1 stycznia 2023 r. kształtowały się kwoty pobierane od użytkowników lokali w ramach opłat związanych z zakupem ciepła w porównaniu z kwotami i terminami rzeczywiście przekazywanymi przez spółdzielnię KPEC?
5. Czy Pan Minister zamierza zweryfikować, czy środki odpowiadające wpłatom mieszkańców związanym z kosztami ciepła były wykorzystywane do regulowania innych zobowiązań spółdzielni, a jeżeli tak – w jakiej wysokości, w jakich okresach oraz na jakie cele?
6. Czy zdaniem Pana Ministra okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości wymagających przeprowadzenia lustracji na podstawie art. 93a § 2 Prawa spółdzielczego?
7. Czy Pan Minister wystąpi do właściwego związku rewizyjnego albo Krajowej Rady Spółdzielczej z wnioskiem o przeprowadzenie lustracji SM Chrobry obejmującej w szczególności:
   • powstanie i obsługę zobowiązań wobec KPEC,
   • zarządzanie płynnością finansową,
   • sposób rozliczania wpłat mieszkańców dotyczących kosztów mediów,
   • gospodarkę funduszem remontowym,
   • finansowanie inwestycji,
   • zobowiązania wobec pozostałych wierzycieli,
   • gospodarowanie majątkiem spółdzielni,
   • sposób wykonywania funkcji kontrolnych przez radę nadzorczą?
8. Kiedy SM Chrobry została poddana ostatniej ustawowej lustracji, jaki okres obejmowała oraz czy ministerstwo posiada wiedzę o jej najistotniejszych ustaleniach i stanie wykonania wniosków polustracyjnych?
9. Czy w ramach czynności podejmowanych na podstawie art. 93a minister zamierza zażądać dokumentacji pozwalającej ustalić, kiedy zarząd i rada nadzorcza uzyskały wiedzę o narastających zaległościach wobec KPEC oraz ryzyku wstrzymania dostaw ciepła?
10. Czy Pan Minister zamierza poddać analizie protokoły posiedzeń, uchwały, zalecenia oraz inne dokumenty rady nadzorczej z okresu od 1 stycznia 2023 r. dotyczące płynności finansowej, zobowiązań wymagalnych, rozliczeń z KPEC oraz ryzyka ograniczenia dostaw?
11. Czy w ramach takiej analizy możliwe będzie ustalenie sposobu wykonywania funkcji nadzorczych przez poszczególnych członków rady nadzorczej, w tym ustalenie, czy Michał Dubkowski jako członek tego organu uczestniczył w posiedzeniach dotyczących zobowiązań wobec KPEC, jakie informacje były mu przedstawiane oraz czy składał wnioski lub postulaty dotyczące działań naprawczych? Pytanie to nie przesądza jakiejkolwiek odpowiedzialności wskazanej osoby.
12. Czy Pan Minister zamierza ustalić dokładną wartość zobowiązań objętych porozumieniem zawartym w sierpniu 2026 r. z KPEC, harmonogram ich spłaty, źródła finansowania oraz konsekwencje ewentualnego niewykonania porozumienia?
13. Czy zostanie zweryfikowane, czy sytuacja finansowa SM Chrobry pozwala na jednoczesną spłatę zaległych zobowiązań do końca października 2026 r. oraz terminowe regulowanie nowych należności za dostawy energii cieplnej w całym sezonie grzewczym 2026/2027?
14. Czy Pan Minister zamierza zweryfikować całkowitą wartość obecnych zobowiązań SM Chrobry, w tym zobowiązań wymagalnych wobec innych dostawców mediów, wykonawców, banków, instytucji finansowych i podmiotów publicznoprawnych, oraz ustalić, czy wobec spółdzielni prowadzone są postępowania sądowe, egzekucyjne lub zabezpieczające?
15. Czy wykonanie porozumienia z KPEC lub poprawa płynności finansowej spółdzielni zakłada sprzedaż nieruchomości lub innych składników majątku SM Chrobry? Jeżeli tak, czy Pan Minister zamierza zweryfikować zgodność takich działań z kompetencjami walnego zgromadzenia określonymi w art. 38 Prawa spółdzielczego oraz sposób ustalania wartości zbywanego mienia?
16. Czy minister zamierza zbadać stan funduszu remontowego SM Chrobry oraz ustalić, czy środki tego funduszu były wykorzystywane (choćby czasowo) do finansowania innych zobowiązań lub poprawy bieżącej płynności finansowej spółdzielni?
17. Czy zdaniem Pana Ministra obecne przepisy w wystarczającym stopniu chronią mieszkańców, którzy terminowo wnoszą do spółdzielni opłaty związane z kosztami mediów, przed wstrzymaniem dostaw spowodowanym niewywiązaniem się samej spółdzielni z zobowiązań wobec przedsiębiorstwa energetycznego?
18. Czy ministerstwo analizuje wprowadzenie rozwiązań prawnych zwiększających ochronę środków pobieranych przez spółdzielnie od mieszkańców na pokrycie kosztów dostaw energii, ciepła, wody i innych podstawowych mediów, w szczególności ograniczających możliwość przeznaczania takich środków na finansowanie innych zobowiązań w sposób zagrażający ciągłości dostaw?
19. Czy rząd analizuje możliwość wprowadzenia dodatkowych mechanizmów ostrzegawczych, które w przypadku narastania istotnych zaległości spółdzielni wobec dostawcy podstawowych mediów zapewniałyby odpowiednio wczesne poinformowanie mieszkańców oraz umożliwiały podjęcie działań naprawczych przed faktycznym wstrzymaniem dostaw?
20. Ile przypadków wstrzymania albo bezpośredniego zagrożenia wstrzymaniem dostaw ciepła lub innych podstawowych mediów do zasobów spółdzielni mieszkaniowych z powodu zaległości samych spółdzielni odnotowano w Polsce w latach 2021–2026, o ile ministerstwo dysponuje takimi danymi?
21. Czy na podstawie doświadczeń dotyczących SM Chrobry oraz innych podobnych przypadków Pan Minister dostrzega potrzebę zmian w przepisach dotyczących nadzoru, lustracji i gospodarki finansowej spółdzielni mieszkaniowych?

Zwracam się również z prośbą, aby w przypadku podjęcia przez Pana Ministra czynności na podstawie art. 93a Prawa spółdzielczego w odpowiedzi na niniejszą interpelację wskazano zakres żądanych od spółdzielni informacji i dokumentów, a w przypadku wystąpienia o przeprowadzenie lustracji – zakres przedmiotowy tej lustracji. Podkreślam, że celem niniejszej interpelacji nie jest przesądzanie odpowiedzialności prawnej zarządu, rady nadzorczej ani poszczególnych osób, lecz wykorzystanie przewidzianych prawem instrumentów do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego oraz zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańców.

Z poważaniem

Roman Fritz

Poseł na Sejm RP