Interpelacja w sprawie priorytetów organizacyjnych prokuratury w zakresie przestępstw motywowanych uprzedzeniami oraz przestępstw z użyciem przemocy popełnianych przez cudzoziemców na szkodę obywateli Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Ministrze,

w dniu 24 sierpnia 2026 r., podczas obchodów Dnia Niepodległości Ukrainy, poinformował Pan publicznie, że jako Prokurator Generalny wyznaczył Pan ponad 100 prokuratorów, którzy od lutego 2026 r. wraz z Policją ścigają „każdy przejaw nienawiści“, a osoby dopuszczające się takich czynów „następnego dnia prowadzone są w kajdanach do sądu i idą do aresztu“. W późniejszych wyjaśnieniach wskazał Pan, że przedmiotowi prokuratorzy prowadzą sprawy o przestępstwa z nienawiści wobec wszystkich pokrzywdzonych, jednocześnie stwierdzając, że obecnie występuje „fala wobec cudzoziemców“.

Podstawą organizacyjną tych działań jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lutego 2026 r. określające właściwość wybranych jednostek prokuratury w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami oraz zarządzenie Prokuratora Generalnego Nr 4/26 z dnia 11 lutego 2026 r. w sprawie wyznaczenia prokuratorów do prowadzenia i nadzorowania takich postępowań. W wyniku tych aktów sprawy tej kategorii skierowano do wyspecjalizowanej grupy około 100 prokuratorów w 49 prokuraturach rejonowych oraz w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie. Publicznie podał Pan, że w krótkim czasie skierowano do sądów ponad 280 aktów oskarżenia.

W tym samym okresie w Kutnie doszło do przestępstw z użyciem przemocy z udziałem cudzoziemców:

1. 4 września 2026 r. 29-letni obywatel Gruzji, według ustaleń Policji nietrzeźwy, spowodował ciężki uszczerbek na zdrowiu 41-letniego obywatela Polski; Sąd Rejonowy w Kutnie zastosował tymczasowe aresztowanie na trzy miesiące;

2. 28 lutego 2026 r. 28-letni obywatel Kolumbii napadł i pobił 49-letnią kobietę w centrum miasta; usłyszał zarzuty i został tymczasowo aresztowany;

3. w sierpniu 2026 r. obywatel Azerbejdżanu ugodził nożem obywatela Gruzji; sąd zastosował areszt.

Lokalne media odnotowują interwencje mieszkańców dotyczące m.in. jazdy w stanie nietrzeźwości oraz zakłócania porządku w godzinach nocnych. Powyższe okoliczności uzasadniają pytanie o proporcję środków organizacyjnych prokuratury: sprawy o przestępstwa motywowane uprzedzeniami, w tym o tzw. mowę nienawiści, otrzymały wyodrębnioną właściwość, szkolenia i stały nadzór Prokuratora Generalnego. Brak jest informacji o analogicznym, ogólnokrajowym mechanizmie koncentracji sił w sprawach o ciężkie uszkodzenie ciała, rozbój, jazdę w stanie nietrzeźwości oraz przestępczość zorganizowaną z udziałem cudzoziemców, gdy pokrzywdzonymi są obywatele RP.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jaka jest dokładna liczba prokuratorów wyznaczonych do prowadzenia spraw o przestępstwa motywowane uprzedzeniami? Czy są to dodatkowe etaty, czy zadania nałożone na dotychczasowe referaty? Czy w związku z tymi wyznaczeniami zmniejszono obsadę spraw o przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, bezpieczeństwu w komunikacji, przestępczość zorganizowaną, przestępstwa narkotykowe, kontrabandę wyrobów tytoniowych lub handel ludźmi?

2. Spośród aktów oskarżenia, o których Pan informował (ponad 280), ile dotyczyło czynów polegających wyłącznie lub głównie na wypowiedzi (w szczególności art. 256 i 257 k.k.), a ile czynów z użyciem przemocy? Proszę o zestawienie według kwalifikacji prawnej, obywatelstwa oskarżonego oraz obywatelstwa pokrzywdzonego.

3. Ilu z wyznaczonych prokuratorów ds. przestępstw motywowanych uprzedzeniami prowadziło w 2026 r. postępowania, w których pokrzywdzonym był obywatel RP, a podejrzanym cudzoziemiec, a czyn polegał na uszkodzeniu ciała, rozboju lub napaści, a nie na wypowiedzi?

4. Czy Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny wydał lub zamierza wydać akt prawny analogiczny do rozporządzenia z 4 lutego 2026 r. i zarządzenia Nr 4/26, koncentrujący właściwość i kadry około 100 prokuratorów w sprawach o przestępstwa z użyciem przemocy, przestępstwa komunikacyjne z art. 178a k.k. oraz przestępczość zorganizowaną, gdy sprawcą jest cudzoziemiec? Jeżeli nie – jakie kryteria zadecydowały o przyznaniu specjalizacji jednej kategorii spraw, a nie drugiej?

5. Ile w latach 2023-2026, z podziałem na lata oraz osobno dla kraju, okręgu łódzkiego i właściwości Prokuratury Rejonowej w Kutnie, wszczęto, umorzono i skierowano do sądu postępowań, w których podejrzanym lub oskarżonym był cudzoziemiec, w kategoriach:
– art. 156-158 k.k.,

– art. 280-282 k.k.,

– art. 178a k.k.,

– art. 258 k.k.,

– przestępstwa ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii,

– przemyt i obrót nielegalnym tytoniem,

– handel ludźmi?

6. Jaki odsetek spraw wymienionych w pkt 5 zakończył się tymczasowym aresztowaniem, aktem oskarżenia, wyrokiem skazującym oraz – we współpracy z organami MSWiA – decyzją o zobowiązaniu do powrotu, wydaleniu lub zakazie wjazdu?

7. Jaki jest aktualny stan procesowy spraw z Kutna z 2026 r.: pobicie obywatela Polski przez obywatela Gruzji z 4 września, pobicie kobiety przez obywatela Kolumbii z 28 lutego oraz ugodzenie nożem przez obywatela Azerbejdżanu z sierpnia – w szczególności, czy wniesiono akt oskarżenia i czy wystąpiono lub zamierza się wystąpić o środki skutkujące opuszczeniem terytorium RP po prawomocnym skazaniu?

8. Jaki jest średni czas od wszczęcia postępowania do skierowania aktu oskarżenia w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami oraz – osobno – w sprawach o art. 156-158 k.k. z cudzoziemcem jako podejrzanym? Czy do drugiej grupy stosuje się ten sam standard szybkości, który Pan przedstawił publicznie w odniesieniu do pierwszej grupy?

9. Jaka jest obsada etatowa i obciążenie referatów Prokuratury Rejonowej w Kutnie oraz właściwej prokuratury okręgowej w sprawach o przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu oraz przestępczość zorganizowaną, na tle obsady zadań wynikających z zarządzenia Nr 4/26?

10. Czy Prokurator Generalny przewiduje wprowadzenie, w terminie wskazanym w odpowiedzi, wyodrębnionego nadzoru i sprawozdawczości miesięcznej dotyczącej przestępstw z użyciem przemocy popełnianych przez cudzoziemców na szkodę obywateli RP – w standardzie nie niższym niż przyjęty dla spraw o przestępstwa motywowane uprzedzeniami?

Z poważaniem
dr Tomasz Rzymkowski