Interpelacja w sprawie realizacji zadania dotyczącego zwiększenia dostępu do nowoczesnej aparatury medycznej oraz poprawy infrastruktury podmiotów leczniczych, finansowanego w ramach Planu dla Chorób Rzadkich na lata 2024-2025

Szanowna Pani Minister,

Plan dla Chorób Rzadkich na lata 2024-2025, przyjęty uchwałą nr 88 Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2024 r., przewidywał przeznaczenie 70 mln zł na zadanie dotyczące zwiększenia dostępu do nowoczesnej aparatury medycznej oraz poprawy infrastruktury podmiotów leczniczych prowadzących diagnostykę chorób rzadkich.

Była to największa pojedyncza pozycja finansowa planu. Środki miały umożliwić m.in. zakup nowoczesnej aparatury diagnostycznej, w tym urządzeń wykorzystywanych do diagnostyki genetycznej, rozwój infrastruktury laboratoryjnej oraz poprawę zdolności polskich ośrodków do prowadzenia nowoczesnej diagnostyki chorób rzadkich.

Termin realizacji zadania określono na 31 grudnia 2025 r.

Tymczasem jeszcze w marcu 2025 r. Ministerstwo Zdrowia informowało rzecznika praw obywatelskich, że zadanie to pozostaje w fazie przygotowawczej.

Jednocześnie w Planie dla Chorób Rzadkich na 2026 r. nie przewidziano analogicznej pozycji inwestycyjnej w wysokości 70 mln zł ani nie przedstawiono publicznego, kompleksowego rozliczenia wykorzystania środków przewidzianych w poprzednim planie.

W publicznie dostępnych planach zamówień niektórych podmiotów leczniczych na 2026 r. znajdują się natomiast zakupy aparatury oznaczone jako realizowane w ramach konkursu „Zwiększenie dostępu do nowoczesnej aparatury medycznej oraz poprawa infrastruktury podmiotów leczniczych”.

Powstaje zatem zasadnicze pytanie, czy program inwestycyjny został wykonany zgodnie z planem, czy też jego realizacja została przesunięta na kolejny rok, a także jaka część pierwotnie przewidzianych 70 mln zł rzeczywiście trafiła do ośrodków zajmujących się diagnostyką chorób rzadkich.

Jest to szczególnie istotne wobec utrzymujących się problemów z dostępnością nowoczesnej diagnostyki genetycznej, w tym NGS i WES, oraz potrzeby wyposażenia ośrodków eksperckich chorób rzadkich i laboratoriów referencyjnych.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia uruchomiło konkurs przewidziany w Planie dla Chorób Rzadkich na lata 2024-2025 dotyczący zwiększenia dostępu do nowoczesnej aparatury medycznej oraz poprawy infrastruktury podmiotów leczniczych?
2. W jakim dniu konkurs został ogłoszony i jaka była jego całkowita alokacja?
3. Ile podmiotów złożyło wnioski, ile uzyskało dofinansowanie i jakie były kryteria wyboru beneficjentów?
4. Proszę o przedstawienie pełnej listy beneficjentów wraz z wysokością środków przyznanych każdemu podmiotowi.
5. Jaka część z przewidzianych 70 mln zł została:
   • zakontraktowana,
   • przekazana beneficjentom,
   • rzeczywiście wydatkowana do dnia 31 grudnia 2025 r.?
6. Jaka kwota z 70 mln zł pozostała niewykorzystana na koniec 2025 r.?
7. Co stało się z niewykorzystaną częścią środków?
8. Czy środki te zostały przesunięte na inne zadania lub inne części budżetu? Jeżeli tak, proszę o podanie kwot, dat i podstaw odpowiednich decyzji budżetowych oraz wskazanie nowych celów ich przeznaczenia.
9. Czy jakakolwiek część środków została przeznaczona na zwiększenie finansowania Narodowego Funduszu Zdrowia?
10. Czy Ministerstwo Zdrowia występowało o uznanie niewykorzystanej części środków za wydatki niewygasające z końcem 2025 r.? Jeżeli tak, jaka kwota była przedmiotem takiego wniosku i z jakim skutkiem?
11. Na jakiej podstawie finansowej realizowane są w 2026 r. zakupy aparatury oznaczane przez podmioty lecznicze jako wynikające z konkursu „Zwiększenie dostępu do nowoczesnej aparatury medycznej oraz poprawa infrastruktury podmiotów leczniczych”?
12. Czy oznacza to, że zadanie, którego termin realizacji określono na 31 grudnia 2025 r., zostało w części przesunięte na 2026 r.?
13. Jeśli tak, dlaczego nie przedstawiono tej informacji w sposób jednoznaczny w Planie dla Chorób Rzadkich na 2026 r.?
14. Ile podmiotów realizuje obecnie w 2026 r. zakupy finansowane w ramach tego programu i jaka jest ich łączna wartość?
15. Jakie konkretnie urządzenia diagnostyczne zostały lub zostaną zakupione w ramach programu, w szczególności w zakresie:

• sekwencjonowania NGS,
• diagnostyki WES,
• aCGH,
• analizy DNA,
• bioinformatyki,
• przechowywania i analizy danych genomicznych?

1. Czy ministerstwo posiada analizę pokazującą, w jakim stopniu inwestycje te zwiększą zdolność polskich laboratoriów do wykonywania badań genetycznych finansowanych ze środków publicznych?
2. Dlaczego w Planie dla Chorób Rzadkich na 2026 r., zamiast kontynuacji jasno określonego programu inwestycyjnego, ponownie przewidziano analizę potrzeb sprzętowych podmiotów leczniczych?
3. Czy ministerstwo uważa zadanie inwestycyjne o wartości 70 mln zł przewidziane w planie 2024-2025 za zakończone? Jeśli tak, proszę o wskazanie daty zakończenia i przedstawienie efektów jego realizacji.
4. Jeśli zadanie nie zostało zakończone, jaki jest obecnie obowiązujący termin jego pełnej realizacji?
5. Kiedy Ministerstwo Zdrowia opublikuje pełne, publicznie dostępne rozliczenie środków obejmujące co najmniej: nazwę beneficjenta, przyznaną kwotę, rodzaj zakupionej infrastruktury, stopień realizacji inwestycji oraz kwotę faktycznie wydatkowaną?

W przypadku Planu dla Chorób Rzadkich nie mówimy wyłącznie o realizacji kolejnego programu administracyjnego. Dostęp do szybkiej i nowoczesnej diagnostyki determinuje czas postawienia rozpoznania, możliwość wdrożenia właściwego leczenia, uniknięcie kolejnych hospitalizacji i badań oraz jakość życia pacjentów i ich rodzin.

Dlatego środki w wysokości 70 mln zł, publicznie zadeklarowane na poprawę infrastruktury diagnostycznej, powinny zostać rozliczone w sposób całkowicie transparentny.

Proszę o szczegółową odpowiedź na każde z powyższych pytań, wraz z przedstawieniem danych liczbowych i – tam, gdzie jest to możliwe – wykazu beneficjentów oraz wartości zawartych umów.

Z wyrazami szacunku

Wioleta Tomczak

Posłanka na Sejm RP