Interpelacja w sprawie darowizn, umów i działalności Fundacji Grupy PKP w okresie od 1 maja 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r. oraz wykonywania nadzoru nad fundacją przez ministra właściwego do spraw transportu

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację w sprawie działalności Fundacji Grupy PKP (KRS nr 0000499069) w okresie od 1 maja 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r., a więc za okres nieobjęty dotychczasową odpowiedzią resortu.

Pismem z dnia 21 sierpnia 2025 r., znak DNW-2.054.17.2025, podsekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury Pan Piotr Malepszak udzielił odpowiedzi na interpelację nr 9987 z dnia 26 maja 2025 r., przedstawiając zestawienie darowizn i inicjatyw fundacji za okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r. Odpowiedź wpłynęła po blisko trzech miesiącach od wniesienia interpelacji, przy regulaminowym terminie 21 dni. Dziękuję za jej szczegółowość w warstwie faktograficznej; jednocześnie zestawienie to otworzyło pytania, których wcześniej nie można było postawić, a od zakończenia okresu nim objętego upłynęło szesnaście miesięcy.

Z odpowiedzi wynika, że w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r. fundacja udzieliła łącznie 249 darowizn, w tym 209 w samym 2024 roku, a podawana wcześniej publicznie liczba 218 darowizn za 2024 r. wynikała z błędnego zliczenia przeksięgowań między kontami. Źródłem finansowania były w 37% środki PKP SA, w 60% środki innych spółek Grupy PKP i w 3% środki zewnętrzne – co oznacza, że 97% środków pochodziło ze spółek Grupy PKP, nad którą nadzór właścicielski sprawuje PKP SA – jednoosobowa spółka Skarbu Państwa. Resort wskazał także, że w 2024 r. obszar kolejowy stanowił 84% całości udzielonych darowizn, wobec 33% w 2022 r. i 28% w 2023 r.

Ten ostatni wskaźnik wymaga jednak ostrożnej interpretacji. Z załączonego przez resort zestawienia wynika, że blisko dwie trzecie pozycji z 2024 roku – ok. 135 ze 209 – stanowiły darowizny bezpośrednio związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., w przeważającej części kierowane do pracowników sektora kolejowego jako osób fizycznych. Skokowy wzrost udziału „obszaru kolejowego” z 28% do 84% w ciągu jednego roku jest zatem w znacznej mierze następstwem zdarzenia nadzwyczajnego, a nie trwałej zmiany polityki grantowej fundacji. Rozstrzygnąć to mogą dopiero dane za lata 2025 i 2026.

Odpowiedź nie objęła kilku istotnych elementów. Nie podano łącznej kwoty udzielonych darowizn ani jej podziału na osoby fizyczne i podmioty instytucjonalne. Nie wskazano, które konkretnie spółki Grupy PKP i w jakich kwotach zasiliły fundację – podano wyłącznie zbiorczy udział procentowy. Przy czternastu z 32 wymienionych inicjatyw w rubryce kosztów umieszczono myślnik, bez wyjaśnienia, czy oznacza to brak kosztów po stronie fundacji, czy brak danych. W zestawieniu wskazano ponadto jedynie dwa patronaty honorowe, podczas gdy interpelacja odnosiła się do ośmiu patronatów ogłoszonych publicznie przez fundację za 2024 rok. W obu załączonych zestawieniach występują ponadto rozbieżności w opisie tych samych pozycji – np. poz. 30 i 41, opisane w tabeli za okres łączny jako darowizny na rzecz pracownika sektora kolejowego i pracownika naukowego, a w tabeli za 2024 rok jedynie jako „osoba fizyczna”.

Przyjmuję do wiadomości stanowisko resortu, że dysponuje on tymi samymi danymi, które są publicznie dostępne. Jest ono formalnie trafne o tyle, że zgodnie z art. 12 ust. 2a ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach fundacja posiadająca status organizacji pożytku publicznego, która zamieściła sprawozdania na stronie Narodowego Instytutu Wolności, jest zwolniona z obowiązku składania sprawozdania właściwemu ministrowi. Nie oznacza to jednak, że nadzór sprowadza się do lektury bazy sprawozdań. W Krajowym Rejestrze Sądowym jako organy sprawujące nadzór nad fundacją wpisani są minister właściwy do spraw transportu oraz prezydent m.st. Warszawy, a ustawa o fundacjach wyposaża organ nadzoru w kompetencje wykraczające poza odbiór sprawozdań. Niezależnie od tego fundatorem fundacji jest PKP SA, a od 2024 r. – po przekazaniu tych uprawnień przez ministra właściwego do spraw aktywów państwowych – prawa z akcji Skarbu Państwa w tej spółce wykonuje minister właściwy do spraw transportu. Resort dysponuje zatem wobec fundacji dwiema odrębnymi ścieżkami oddziaływania: nadzorem nad fundacją oraz nadzorem właścicielskim nad jej fundatorem, który z kolei nadzoruje spółki finansujące fundację w 97%.

W okresie objętym niniejszą interpelacją doszło również do istotnych zmian w organach fundacji. Prezesem jednoosobowego zarządu pozostaje Pan Radosław Konieczny, powołany z dniem 1 października 2024 r., natomiast skład Rady Fundacji zmieniał się co najmniej trzykrotnie – zmiany ujawniono w rejestrze z dniem 27 sierpnia 2025 r., 3 kwietnia 2026 r. oraz 16 czerwca 2026 r. Fundacja poinformowała też w sierpniu 2026 r. o otrzymaniu ponad 107 tys. zł z odpisów 1,5% podatku za 2025 rok, określając tę kwotę jako najwyższą w historii fundacji.

Podkreślam, że nie kwestionuję celowości działalności dobroczynnej Grupy PKP ani wartości pomocy udzielonej powodzianom, która stanowiła największą część dorobku fundacji w 2024 roku. Przedmiotem interpelacji jest przejrzystość dysponowania środkami pochodzącymi w przeważającej części ze spółek Grupy PKP kontrolowanej przez Skarb Państwa oraz sposób wykonywania nadzoru przez resort.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

I. Darowizny udzielone w okresie od 1 maja 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r.

1. Pełne zestawienie darowizn

Proszę o przedstawienie pełnego wykazu darowizn udzielonych przez Fundację Grupy PKP w okresie od 1 maja 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r., w układzie odpowiadającym zestawieniu załączonemu do odpowiedzi z 21 sierpnia 2025 r., to jest ze wskazaniem obdarowanego, kwoty i celu darowizny, z zachowaniem anonimizacji osób fizycznych. Ile darowizn udzielono w tym okresie i jaka była ich łączna kwota?

2. Struktura darowizn

Jaki był podział tej kwoty na darowizny dla osób fizycznych oraz dla podmiotów instytucjonalnych – liczbowo i wartościowo? Ile darowizn i o jakiej łącznej wartości trafiło do organizacji pozarządowych, ile do jednostek samorządu terytorialnego i jednostek im podległych, ile do parafii i podmiotów kościelnych, ile do organizacji związkowych, ile do spółek Grupy PKP, a ile do innych podmiotów?

3. Łączne kwoty za okres wcześniejszy

Proszę o uzupełnienie odpowiedzi z 21 sierpnia 2025 r. o dane, których ona nie zawierała: Jaka była łączna kwota 249 darowizn udzielonych w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r., w tym łączna kwota 209 darowizn z 2024 roku, oraz jaka część tej kwoty przypadała na pomoc związaną z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r.?

4. Udział obszaru kolejowego

Jaki był udział darowizn na rzecz podmiotów i wydarzeń związanych z koleją w całości darowizn udzielonych w 2025 roku oraz w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2026 r.? Proszę także o wskazanie, jak kształtował się ten udział w 2024 roku po wyłączeniu darowizn związanych z powodzią – dla umożliwienia porównania z wartościami 33% za 2022 r. i 28% za 2023 r., podanymi w odpowiedzi resortu. Proszę przy tym o jednoznaczne wskazanie, czy wszystkie te wskaźniki liczone są według wartości darowizn, czy według ich liczby, ponieważ odpowiedź z 21 sierpnia 2025 r. tego nie przesądza.

5. Największe darowizny

Proszę o wskazanie dziesięciu najwyższych kwotowo darowizn udzielonych w okresie objętym niniejszą interpelacją, wraz z obdarowanym, kwotą, celem, datą oraz wskazaniem, kto podjął decyzję o ich przyznaniu.

II. Umowy zawarte przez Fundację

6. Umowy ze spółkami Grupy PKP – wpływy

Proszę o wykaz wszystkich umów zawartych przez Fundację Grupy PKP ze spółkami Grupy PKP w okresie od 1 maja 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r., na podstawie których Fundacja otrzymała środki finansowe lub świadczenia rzeczowe – ze wskazaniem spółki, daty, rodzaju umowy (darowizna, sponsoring, inna) oraz kwoty. Jaka była łączna wartość tych świadczeń w podziale na poszczególne spółki?

7. Umowy ze spółkami Grupy PKP – wypływy

Proszę o wykaz umów, na podstawie których fundacja przekazała środki lub świadczenia na rzecz spółek Grupy PKP albo podmiotów od nich zależnych. W zestawieniu za rok 2024 występuje darowizna w kwocie 70 000 zł na rzecz PKP Intercity SA z przeznaczeniem na dofinansowanie przejazdów pociągów pielgrzymkowych. Jak resort ocenia konstrukcję, w której fundacja finansowana w 97% przez spółki Grupy PKP przekazuje darowiznę spółce tej samej grupy, i czy takie przepływy wystąpiły również w okresie objętym niniejszą interpelacją?

8. Umowy z podmiotami zewnętrznymi

Proszę o wykaz umów o świadczenie usług, umów zlecenia, umów o dzieło oraz umów sponsoringowych i marketingowych zawartych przez fundację z podmiotami zewnętrznymi w okresie od 1 maja 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r., o wartości jednostkowej przekraczającej 10 000 zł – ze wskazaniem przedmiotu, wartości, daty i trybu wyboru kontrahenta.

9. Finansowanie produkcji filmowych i wydawniczych

W zestawieniu za lata 2024–2025 występują darowizny na realizację produkcji filmowych – 80 000 zł na film o ks. Stanisławie Orzechowskim oraz 50 000 zł na film dokumentalny o roboczym tytule „Stacyjka”. W jakim trybie wyłoniono te projekty, kto rozliczał wykorzystanie środków, czy filmy powstały i czy fundacji lub spółkom Grupy PKP przysługują jakiekolwiek prawa do tych utworów? Czy w okresie objętym niniejszą interpelacją finansowano kolejne produkcje tego rodzaju?

10. Umowy z podmiotami powiązanymi

Czy w okresie od 1 maja 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r. fundacja zawierała umowy lub udzielała darowizn podmiotom, w których organach zasiadały osoby wchodzące w skład Zarządu lub Rady Fundacji albo osoby im bliskie? Jaka procedura identyfikacji i ujawniania konfliktów interesów obowiązuje w fundacji i czy jest ona ujawniana publicznie?

III. Procedury i kryteria przyznawania darowizn

11. Regulamin i tryb decyzyjny

Czy w fundacji obowiązuje regulamin przyznawania darowizn, określający tryb składania wniosków, kryteria oceny, progi kwotowe wymagające zgody Rady Fundacji oraz zasady rozliczania? Jeżeli tak – kiedy został przyjęty i czy jest publicznie dostępny? Ile wniosków o wsparcie wpłynęło do Fundacji w okresie objętym niniejszą interpelacją, ile rozpatrzono pozytywnie, a ile odmownie?

12. Darowizny na rzecz organizacji związkowych

W zestawieniu za lata 2024–2025 występują darowizny na rzecz ogólnopolskich i zakładowych organizacji związkowych działających w sektorze kolejowym. Jakie kryteria stosuje fundacja przy rozpatrywaniu wniosków takich podmiotów, w jaki sposób zapewnia się równe traktowanie wszystkich organizacji związkowych działających w Grupie PKP i jaka była łączna kwota takich darowizn w okresie od 1 maja 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r.?

13. Darowizny na rzecz podmiotów publicznych

W zestawieniu występuje darowizna w kwocie 3 135,90 zł na rzecz posterunku policji na Dworcu Głównym we Wrocławiu z przeznaczeniem na zakup alkomatu. W jakim trybie prawnym przekazano te środki i czy zastosowano tryb właściwy dla wspierania Policji przez podmioty zewnętrzne? Czy w okresie objętym niniejszą interpelacją fundacja przekazywała środki lub świadczenia rzeczowe organom państwowym, a jeśli tak – którym i na jakiej podstawie?

14. Darowizny dla osób fizycznych na cele instytucjonalne

W zestawieniu występują darowizny na rzecz osób fizycznych przeznaczone na cele o charakterze instytucjonalnym – między innymi 200 606 zł na zakup wyposażenia szkoły zniszczonej podczas powodzi oraz 47 800 zł na organizację półkolonii zimowych. Z jakich powodów środki te przekazano osobom fizycznym, a nie bezpośrednio podmiotom realizującym te cele, w jaki sposób rozliczono ich wykorzystanie i czy taka praktyka jest nadal stosowana?

IV. Wykonywanie nadzoru przez resort

15. Czynności nadzorcze

Jakie czynności nadzorcze wobec Fundacji Grupy PKP podjął minister właściwy do spraw transportu od 1 maja 2025 r. do dnia udzielenia odpowiedzi? Czy resort występował do fundacji o wyjaśnienia, analizował jej sprawozdania pod kątem zgodności działania z celami statutowymi lub korzystał z któregokolwiek z uprawnień przewidzianych w art. 12–15 ustawy o fundacjach? Jeżeli nie podejmowano żadnych czynności, proszę o wskazanie przyczyn.

16. Współdziałanie organów nadzoru

W Krajowym Rejestrze Sądowym jako organy nadzoru nad fundacją wpisani są minister właściwy do spraw transportu oraz prezydent m.st. Warszawy. Czy pomiędzy tymi organami następuje jakakolwiek wymiana informacji lub podział zadań nadzorczych, a jeśli nie – czy resort widzi potrzebę jego ustalenia?

17. Nadzór właścicielski nad fundatorem

Czy w ramach wykonywania uprawnień właścicielskich wobec PKP SA resort otrzymuje informacje o łącznej wartości darowizn przekazywanych fundacji przez spółki Grupy PKP oraz o zasadach ich przyznawania? Czy w Grupie PKP obowiązuje jednolity dokument regulujący darowizny i sponsoring spółek, kiedy został przyjęty i czy jest publicznie dostępny? Czy przy jego opracowaniu uwzględniono dobre praktyki w zakresie sponsoringu, które prezes Rady Ministrów może określać wobec spółek z udziałem Skarbu Państwa na podstawie ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym? Czy resort akceptuje roczne limity wydatków spółek na ten cel?

18. Zmiany w organach fundacji

Jakie były przyczyny zmian w składzie Rady Fundacji ujawnionych w rejestrze w dniach 27 sierpnia 2025 r., 3 kwietnia 2026 r. i 16 czerwca 2026 r.? Które spółki Grupy PKP reprezentują obecni członkowie rady i czy pełnienie tych funkcji jest odpłatne? Czy członkowie Zarządu i Rady Fundacji otrzymują wynagrodzenie ze środków fundacji lub spółek Grupy PKP z tytułu tych funkcji, a jeśli tak – w jakiej łącznej wysokości w 2025 r. i w 2026 r.?

V. Sprawozdawczość, koszty i przejrzystość

19. Sprawozdawczość i koszty własne

Czy fundacja zamieściła sprawozdanie finansowe i merytoryczne za 2025 rok w bazie sprawozdań organizacji pożytku publicznego w ustawowym terminie do 15 lipca 2026 r.? Jakie były przychody fundacji, koszty realizacji zadań statutowych oraz koszty administracyjne, w tym koszty wynagrodzeń, w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2026 r., a więc za okres nieobjęty jeszcze sprawozdawczością roczną? W odpowiedzi z 21 sierpnia 2025 r. przy czternastu z 32 wymienionych inicjatyw w rubryce kosztów umieszczono myślnik – proszę o wyjaśnienie, czy oznaczało to brak kosztów po stronie fundacji, czy brak danych.

20. Inicjatywy, patronaty i wolontariat

Proszę o wykaz inicjatyw własnych, akcji społecznych i patronatów fundacji w okresie od 1 maja 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r., wraz z kosztami i partnerami, oraz o informację o wynikach programu wolontariatu i akcji honorowego krwiodawstwa. Na jakie cele zostały przeznaczone środki z odpisów 1,5% podatku za 2024 i 2025 rok – w podziale na środki wskazane przez podatników na rzecz konkretnych podopiecznych oraz środki na cele statutowe? Czy fundacja rozważa prowadzenie i publikowanie na bieżąco jawnego rejestru udzielonych darowizn, który uczyniłby kolejne interpelacje w tej sprawie zbędnymi?

Uprzejmie proszę o udzielenie szczegółowych i merytorycznych odpowiedzi na powyższe pytania, popartych danymi liczbowymi. Proszę jednocześnie o dochowanie terminu określonego w art. 193 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Środki, którymi dysponuje Fundacja Grupy PKP, pochodzą niemal w całości ze spółek Grupy PKP kontrolowanej przez Skarb Państwa, a częściowo także z odpisów podatkowych obywateli, co uzasadnia oczekiwanie pełnej przejrzystości ich wydatkowania.

Z wyrazami szacunku

Michał Moskal

Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej