Interpelacja w sprawie zapewnienia państwowym szkołom i placówkom artystycznym bezpośredniego dostępu do funduszy europejskich w perspektywie finansowej 2028-2034

Szanowna Pani Ministro,

państwowe placówki oświatowe i artystyczne zajmują wyjątkowe miejsce zarówno w systemie edukacyjnym, jak i w krajobrazie kulturalnym Polski. Ich misja jest znacznie szersza niż samo kształcenie młodzieży w poszczególnych specjalnościach artystycznych - to właśnie tam wyrastają przyszli artyści, nauczyciele i specjaliści zasilający później sektor kultury. Jednocześnie placówki te funkcjonują jako lokalne ośrodki kulturotwórcze: dzięki organizowanym koncertom, spektaklom czy wystawom wpływają na to, że mieszkańcy okolicznych miejscowości mają na co dzień kontakt ze sztuką, a zainteresowanie kulturą ma szansę się tam rozwijać.

Warunkiem koniecznym pełnienia przez szkołę artystyczną takiej roli jest posiadanie odpowiedniego zaplecza - wyspecjalizowanych pracowni, sal koncertowych i widowiskowych, scen, studiów nagrań czy pomieszczeń przystosowanych do nauki gry na instrumentach, a także sprawnej infrastruktury technicznej. Ponadto tego typu budynki powinne być dostosowane do potrzeb osób wymagających szczególnego wsparcia, bezpieczne oraz wydajne energetycznie.

Skala tych potrzeb rodzi więc wątpliwości czy uda się je pokryć wyłącznie z corocznego budżetu, jakim dysponuje minister kultury i dziedzictwa narodowego. Właśnie dlatego tak dużą wagę będzie miało to, na jakich zasadach szkoły artystyczne uzyskają dostęp do funduszy europejskich w nadchodzącej perspektywie finansowej 2028-2034.

Z informacji dotyczących planowanego systemu dystrybucji przyszłych środków unijnych wynika, że nie przewidziano w nim odrębnej ścieżki dla szkół artystycznych podległych administracji rządowej. Zamiast tego instrumenty wspierające m.in. infrastrukturę kultury, dostępność usług kulturalnych czy wzmacnianie lokalnych społeczności mają być kierowane głównie przez programy zarządzane przez samorządy terytorialne.

Państwowe szkoły i placówki artystyczne - jako jednostki prowadzone przez ministra, a nie przez samorząd - nie mieszczą się w tej kategorii beneficjentów. Gdyby ich jedyną drogą do funduszy europejskich miały być wspólne projekty z jednostkami samorządu terytorialnego, to możliwość zrealizowania koniecznych inwestycji zależałaby w gruncie rzeczy od tego, czy dany samorząd zechce i będzie w stanie taki projekt sfinansować i poprowadzić. Innymi słowy decyzja o modernizacji państwowej placówki znalazłaby się poza realnym wpływem podmiotu, który za tę placówkę odpowiada.

Nie oznacza to bynajmniej, że współpraca z samorządami i lokalnymi instytucjami kultury jest błędem, a wręcz przeciwnie, warto ją rozwijać. Nie może ona jednak zastąpić systemowego mechanizmu finansowania infrastruktury tam, gdzie za prowadzenie placówki i zapewnienie jej właściwych warunków działania odpowiada administracja rządowa. Problem może się pogłębiać wraz z przejmowaniem w zarząd ministerstwa kolejnych placówek.

Wobec tego proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy w ramach prac nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034 przewidziano możliwość bezpośredniego aplikowania przez państwowe szkoły i placówki artystyczne o środki europejskie przeznaczone na modernizację, rozbudowę, poprawę dostępności oraz efektywności energetycznej ich infrastruktury?

2. Czy planowane jest utworzenie programu lub instrumentu finansowego dedykowanego państwowym szkołom i placówkom artystycznym prowadzonym przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego? Jeśli tak, proszę o przedstawienie jego założeń oraz przewidywanego harmonogramu.

3. W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić możliwość korzystania przez państwowe szkoły i placówki artystyczne ze środków europejskich w przypadku programów, w których beneficjentami będą przede wszystkim jednostki samorządu terytorialnego?

4. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi obecnie analizę potrzeb inwestycyjnych państwowych szkół i placówek artystycznych w zakresie modernizacji infrastruktury, poprawy jej dostępności, bezpieczeństwa oraz efektywności energetycznej? Jeśli tak, proszę o przedstawienie jej najważniejszych wniosków.