Interpelacja w sprawie zabezpieczania miejsc prowadzenia robót drogowych w kontekście tragedii na autostradzie A1 i prawidłowości zastosowanych tam zabezpieczeń

Szanowny Panie Ministrze,

w dniu 1 września 2026 r. około godziny 9.00 na autostradzie A1 w Mykanowie kierowca samochodu ciężarowego najechał na pojazdy zabezpieczające roboty drogowe, a następnie na pracowników wykonujących te roboty. Zginęły cztery osoby, cztery kolejne zostały ciężko ranne. Jest to jeden z najtragiczniejszych wypadków z udziałem pracowników drogowych w historii polskiej sieci drogowej.

Przedstawiciele Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Oddział w Katowicach, publicznie oświadczyli w dniu wypadku, że projekt tymczasowej organizacji ruchu przedłożony przez wykonawcę został sporządzony prawidłowo.

Tymczasem – jak wynika z nagrania kierowcy, który minął miejsce robót o godzinie 7.57, a więc na niespełna godzinę przed tragedią, opublikowanego przez portal brd24.pl – rzeczywiste ustawienie zabezpieczeń na drodze rażąco odbiegało od zatwierdzonego schematu i od wytycznych GDDKiA.

W szczególności: z nagrania wynika, iż przyczepa sygnalizacyjna z tablicą U-26a wyposażona w poduszkę zderzeniową mogła zostać ustawiona w odległości zaledwie około 10 m od pierwszej przyczepy sygnalizacyjnej, podczas gdy wymagana odległość wynosi 100-120 m; ponadto pracownicy przebywali kilkanaście metrów za poduszką zderzeniową, podczas gdy wymagana odległość wynosi 20-40 m; jeden z pracowników wykonywał czynności przy pojeździe zabezpieczającym od strony pasa ruchu, po którym poruszały się pojazdy.

Przy tak wadliwym rozmieszczeniu urządzeń bezpieczeństwa ruchu poduszka zderzeniowa – której jedyną funkcją jest ochrona życia pracowników – nie miała szans spełnić swojej roli. Kierowca, który zbyt późno dostrzegł pierwszą przyczepę, nie miał realnej możliwości uniknięcia uderzenia w kolejną, a cały zestaw został wepchnięty na ludzi.

Zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym generalny dyrektor dróg krajowych i autostrad zarządza ruchem na drogach krajowych, a stosownie do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem organ zarządzający ruchem nie tylko zatwierdza projekt organizacji ruchu, lecz także prowadzi kontrolę prawidłowości zastosowania, wykonania, funkcjonowania i utrzymania znaków oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego. Szczegółowe warunki umieszczania tablic U-26a i pozostałych urządzeń zabezpieczających roboty określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach. Nadzór nad generalnym dyrektorem sprawuje – na podstawie art. 18 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych – minister właściwy do spraw transportu.

Ujawnione okoliczności wskazują, że nadzór GDDKiA nad zabezpieczeniem robót ma charakter wyłącznie dokumentacyjny: weryfikowany jest schemat, natomiast nikt nie sprawdza, czy zabezpieczenia na drodze zostały faktycznie ustawione zgodnie z tym schematem.

Nie jest to problem nowy. Już w marcu 2025 r., podczas Kongresu Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego w Krakowie, eksperci branżowi publicznie wskazywali, że część wykonawców nie potrafi prawidłowo ustawiać poduszek zderzeniowych i prowadzi roboty zbyt blisko pojazdów zabezpieczających, ostrzegając wprost, że przy uderzeniu ciężarówki w poduszkę ustawioną zbyt blisko chronieni pracownicy zostaną ranni lub zginą.

Gdy w 2025 r. portal brd24.pl zwrócił się do GDDKiA o dane o liczbie kontroli stosowania poduszek zderzeniowych w pierwszym półroczu 2025 r. i liczbie wykrytych nieprawidłowości, GDDKiA - według informacji z tego portalu - nie była w stanie podać żadnych danych.

Skoro ostrzeżenia były formułowane publicznie na ponad rok przed tragedią, a organ zarządzający ruchem nie potrafił wykazać prowadzenia jakichkolwiek kontroli w tym zakresie, to nie sposób traktować wypadku w Mykanowie wyłącznie jako nieprzewidywalnego zdarzenia losowego - trzeba na tę tragedię spojrzeć także jako na skutek systemowej luki w nadzorze nad wykonywaniem tymczasowej organizacji ruchu na drogach szybkiego ruchu, za którą odpowiada państwo.

Mając to na uwadze, uprzejmie proszę o wskazanie:

1. Czy tymczasowa organizacja ruchu w miejscu wypadku w Mykanowie została przed jego zaistnieniem skontrolowana w terenie przez GDDKiA lub inny uprawniony podmiot pod kątem zgodności rzeczywistego ustawienia urządzeń bezpieczeństwa ruchu z zatwierdzonym projektem? Jeśli tak – proszę o podanie daty i wyniku kontroli oraz udostępnienie protokołu. Jeśli nie – proszę o wskazanie przyczyn.

2. Ile kontroli zgodności faktycznego wykonania tymczasowej organizacji ruchu przy robotach na autostradach i drogach ekspresowych z zatwierdzonymi projektami przeprowadziła GDDKiA w latach 2023-2026, ile z nich dotyczyło prawidłowości rozmieszczenia pojazdów zabezpieczających z poduszkami zderzeniowymi (U-26a) oraz ile nieprawidłowości stwierdzono i jakie sankcje wobec wykonawców zastosowano? Proszę o dane w podziale na lata i oddziały GDDKiA.

3. Czy w GDDKiA obowiązuje procedura obligatoryjnego odbioru w terenie tymczasowej organizacji ruchu przed dopuszczeniem pracowników do robót na drogach szybkiego ruchu, obejmująca pomiar odległości między pojazdami zabezpieczającymi a strefą robót? Jeśli tak – proszę o udostępnienie tej procedury. Jeśli nie – czy ministerstwo zamierza ją wprowadzić i w jakim terminie?

4. Jakie działania podjęło Ministerstwo Infrastruktury lub GDDKiA w odpowiedzi na sygnały o nieprawidłowym stosowaniu poduszek zderzeniowych formułowane publicznie od marca 2025 r., w tym czy przeprowadzono jakiekolwiek analizy, szkolenia lub kontrole doraźne w tym zakresie?

5. Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje nowelizację rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem lub wytycznych GDDKiA w kierunku wprowadzenia obowiązku dokumentowanej kontroli terenowej zabezpieczenia każdych robót prowadzonych w ruchu na autostradach i drogach ekspresowych, a także sankcji za odstępstwa od zatwierdzonego schematu? Jeśli tak – proszę o wskazanie zakresu i harmonogramu prac.

Z wyrazami szacunku

Paweł Jabłoński

Poseł na Sejm RP