Interpelacja w sprawie funkcjonowania rozwiązania umożliwiającego 17-letnim absolwentom branżowych szkół I stopnia realizację obowiązku nauki poprzez praktykę absolwencką

Szanowna Pani Minister,

zwracam się w sprawie sytuacji 17-letnich absolwentów branżowych szkół I stopnia, którzy po ukończeniu szkoły posiadają kwalifikacje zawodowe, lecz przed ukończeniem 18. roku życia napotykają istotne bariery w wejściu na rynek pracy.

Problem ten był już przedmiotem interpelacji poselskich. W interpelacji nr 8853 z 26 marca 2025 r. poseł Marek Krząkała zwracał uwagę na sytuację absolwentów branżowych szkół I stopnia kończących edukację w wieku 17 lat.

W odpowiedzi Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazało, że problem został dostrzeżony i że przygotowano rozwiązanie polegające na umożliwieniu takim osobom realizowania obowiązku nauki poprzez praktykę absolwencką. Rozwiązanie to zostało następnie wprowadzone ustawą z dnia 20 marca 2025r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, które obowiązuje od 1 czerwca 2025r.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami uczeń, który ukończył szkołę ponadpodstawową przed ukończeniem 18. roku życia, może spełniać obowiązek nauki poprzez praktykę absolwencką. Umowa z niepełnoletnim praktykantem może być zawarta do dnia ukończenia przez niego 18. roku życia. Jednocześnie pracodawcy, który przyjmuje takiego absolwenta na praktykę, przysługuje dofinansowanie kosztów praktyki w wysokości 250 zł za każdy pełny miesiąc, pod warunkiem realizowania co najmniej 120 godzin praktyki w miesiącu. Rozwiązanie to miało w praktyce wypełnić lukę pomiędzy ukończeniem szkoły branżowej I stopnia a osiągnięciem przez absolwenta pełnoletności. W założeniu miało ono umożliwić młodej osobie zdobywanie doświadczenia zawodowego, kontynuowanie aktywności w wyuczonym zawodzie oraz jednoczesne spełnianie obowiązku nauki.

Powstaje jednak pytanie, czy rozwiązanie to rzeczywiście funkcjonuje w praktyce i czy jest wystarczające?

Samo stworzenie możliwości odbywania praktyki absolwenckiej nie musi bowiem oznaczać, że 17-letni absolwent rzeczywiście znajdzie pracodawcę gotowego zawrzeć z nim taką umowę. Szczególne znaczenie ma tutaj wysokość dofinansowania. Kwota 250 zł miesięcznie może okazać się niewystarczającą zachętą dla części pracodawców do przyjmowania osób niepełnoletnich, zwłaszcza w sytuacji, gdy pracodawca musi uwzględniać dodatkowe obowiązki związane z zatrudnianiem osób młodocianych i organizacją pracy osoby niepełnoletniej.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Ile umów o praktykę absolwencką zawarto z osobami niepełnoletnimi w poszczególnych miesiącach od wejścia w życie nowych przepisów?
2. Czy ministerstwo przeprowadziło ocenę, czy wysokość dofinansowania w kwocie 250 zł miesięcznie stanowi dla pracodawców wystarczającą zachętę do przyjmowania niepełnoletnich absolwentów szkół branżowych?
3. Czy ministerstwo uważa obecne rozwiązania za docelowe, czy też planuje kolejne zmiany legislacyjne dotyczące sytuacji 17-letnich absolwentów szkół branżowych I stopnia?
4. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby 17-letnich absolwentów branżowych szkół I stopnia, którzy po ukończeniu szkoły nie kontynuują nauki i jednocześnie nie korzystają z praktyki absolwenckiej?
5. Czy ministerstwo analizuje możliwość podwyższenia dofinansowania dla pracodawców, jeżeli obecna kwota 250 zł miesięcznie okaże się niewystarczająca do rzeczywistego zwiększenia liczby praktyk absolwenckich?

Problem wymaga szczególnej uwagi, ponieważ państwo umożliwia młodym ludziom uzyskanie konkretnych kwalifikacji zawodowych jeszcze przed ukończeniem 18. roku życia. Nie powinno następnie dochodzić do sytuacji, w której osoba posiadająca zawód i gotowa do podjęcia pracy przez kilka miesięcy pozostaje bez skutecznego mechanizmu wejścia na rynek pracy.

Wprowadzenie praktyki absolwenckiej jako sposobu realizacji obowiązku nauki było krokiem w kierunku rozwiązania tego problemu. Jednak samo uchwalenie przepisów nie przesądza o ich skuteczności, dlatego konieczne jest sprawdzenie, czy mechanizm rzeczywiście działa, ilu młodych ludzi z niego korzysta, ilu pracodawców jest zainteresowanych przyjmowaniem takich absolwentów oraz czy wysokość przewidzianego dofinansowania jest wystarczająca.

W szczególności zasadne wydaje się rozważenie stworzenia dla 17-letnich absolwentów branżowych szkół I stopnia możliwości korzystania z pośrednictwa pracy i doradztwa zawodowego powiatowych urzędów pracy. Młody człowiek, który ukończył szkołę zawodową, posiada kwalifikacje i chce pracować w wyuczonym zawodzie, powinien mieć realną możliwość uzyskania pomocy państwa w znalezieniu pracodawcy. Proszę o przedstawienie szczegółowych danych oraz stanowiska ministerstwa w powyższej sprawie.

Z poważaniem

Poseł na Sejm RP

Stanisław Lamczyk