Interpelacja w sprawie opodatkowania odsetek za nieterminową wypłatę dywidendy według zasad właściwych dla innych źródeł przychodów

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z prośbą o wyjaśnienie zasad opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych odsetek wypłacanych akcjonariuszom lub wspólnikom z tytułu opóźnienia w wypłacie należnej dywidendy. Problem dotyczy sytuacji, w której spółka jest zobowiązana do wypłaty dywidendy, jednak z różnych przyczyn wypłata następuje po terminie. W związku z opóźnieniem, akcjonariuszowi lub wspólnikowi mogą zostać wypłacone również odsetki. Dywidenda, zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi przychód z kapitałów pieniężnych i co do zasady podlega opodatkowaniu 19-procentowym zryczałtowanym podatkiem dochodowym. W przypadku dywidendy płatnikiem podatku jest spółka dokonująca jej wypłaty. Wątpliwości budzi natomiast sposób opodatkowania odsetek należnych w związku z nieterminową wypłatą dywidendy. W praktyce organy podatkowe kwalifikują takie odsetki jako przychód z tzw. innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji odsetki te mogą podlegać opodatkowaniu według skali podatkowej, a więc według stawki wyższej niż 19-procentowy podatek właściwy dla samej dywidendy. Powstaje zatem pytanie, czy takie rozróżnienie znajduje wystarczające uzasadnienie w obowiązujących przepisach oraz czy odpowiada ekonomicznemu charakterowi świadczenia? Odsetki za opóźnienie w wypłacie dywidendy są bowiem bezpośrednio związane z należnością główną, jaką jest dywidenda. Powstają wyłącznie dlatego, że świadczenie główne nie zostało spełnione w terminie. Ich funkcją jest rekompensata za czas, w którym uprawniony do dywidendy nie mógł dysponować należnymi mu środkami. Nie chodzi zatem o niezależne świadczenie gospodarcze, lecz o świadczenie akcesoryjne związane bezpośrednio z niewykonaniem w terminie obowiązku wypłaty dywidendy.

Wątpliwości budzi w związku z tym sytuacja, w której należność główna - dywidenda - podlega opodatkowaniu stawką 19%, natomiast świadczenie mające zrekompensować opóźnienie w jej wypłacie może być opodatkowane według skali podatkowej, a więc stawką sięgającą 32%.

Co więcej, w przypadku odsetek od pożyczek udzielonych spółce przez jej wspólnika lub akcjonariusza obowiązuje 19-procentowy zryczałtowany podatek dochodowy. Powstaje więc pytanie, czy z punktu widzenia zasad opodatkowania istnieje wystarczające uzasadnienie dla odmiennego traktowania odsetek od pożyczki udzielonej spółce oraz odsetek wynikających z opóźnienia w wypłacie dywidendy, skoro w obu przypadkach mamy do czynienia ze świadczeniem pieniężnym związanym z czasowym pozbawieniem właściciela kapitału możliwości korzystania z jego środków.

Szczególnie istotne są również wątpliwości dotyczące zastosowania art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT.

Przepis ten wskazuje „inne źródła” jako jedno ze źródeł przychodów. Powstaje jednak pytanie, czy przepis ten może stanowić wystarczająco jednoznaczną podstawę do opodatkowania odsetek za opóźnienie w wypłacie dywidendy według skali podatkowej, skoro ustawodawca nie wskazał wprost, w jaki sposób tego rodzaju odsetki powinny być kwalifikowane podatkowo.

Ma to szczególne znaczenie w świetle art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym nakładanie podatków, innych danin publicznych oraz określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych następuje w drodze ustawy.

Wątpliwości te są tym większe, że organy podatkowe, kwalifikując odsetki od dywidendy jako „inne źródła przychodów”, powołują się między innymi na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2016 r., sygn. akt II FPS 2/16.

Uchwała ta dotyczyła jednak odsetek za nieterminowe uiszczenie ceny za zbyte akcje, a więc innego stanu faktycznego i innego rodzaju należności głównej. Nie dotyczyła natomiast odsetek za opóźnienie w wypłacie dywidendy.

Podobne wątpliwości dotyczą powoływania się na niektóre wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych odnoszące się do opodatkowania odsetek od należności głównych, które z innych przyczyn były zwolnione z opodatkowania. Przykładowo wskazywane są wyroki WSA w Warszawie o sygn. akt III SA/Wa 2357/14 oraz III SA/Wa 2626/14.

W ocenie wnioskodawcy nie można automatycznie przenosić wniosków wynikających z tych orzeczeń na sytuację odsetek od dywidendy, która sama w sobie stanowi opodatkowany przychód z kapitałów pieniężnych.

Istotne jest również to, że odsetki za opóźnienie mają charakter akcesoryjny wobec świadczenia głównego. Ich istnienie i wysokość są bezpośrednio związane z istnieniem oraz wysokością należności głównej. W tym sensie ich ekonomicznym celem jest rekompensata za utratę możliwości korzystania z pieniędzy w czasie, a nie uzyskanie niezależnego źródła dochodu.

W przypadku przedsiębiorców zasada ta znajduje odzwierciedlenie w praktyce rozliczania należności oraz odsetek związanych z nieterminowym wykonaniem świadczeń. Tym bardziej zasadne wydaje się wyjaśnienie, dlaczego w przypadku dywidendy odsetki za opóźnienie miałyby być traktowane podatkowo w sposób całkowicie oderwany od należności głównej.

Problem ma również wymiar konstytucyjny. Odmienne traktowanie podatkowe świadczeń, które mają charakter odszkodowawczy lub kompensacyjny wobec opóźnienia w wypłacie należności głównej, powinno znajdować racjonalne i proporcjonalne uzasadnienie.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jakie jest stanowisko Ministerstwa Finansów w sprawie kwalifikacji podatkowej odsetek wypłacanych akcjonariuszowi lub wspólnikowi z tytułu nieterminowej wypłaty dywidendy?

2. Na jakiej konkretnej podstawie prawnej organy podatkowe kwalifikują odsetki od nieterminowo wypłaconej dywidendy jako przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT?

3. Czy Ministerstwo Finansów uważa, że art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT w sposób wystarczająco jednoznaczny określa możliwość opodatkowania odsetek od nieterminowo wypłaconej dywidendy według skali podatkowej, w tym stawką 32%?

4. Czy w ocenie Ministerstwa Finansów takie zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT pozostaje zgodne z zasadą określoności danin publicznych wynikającą z art. 217 Konstytucji RP?

5. Dlaczego odsetki od nieterminowo wypłaconej dywidendy mają być opodatkowane według skali podatkowej, podczas gdy sama dywidenda podlega 19-procentowemu zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu? Proszę o wskazanie ekonomicznego i prawnego uzasadnienia takiego zróżnicowania.

6. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega, że w przypadku podatnika znajdującego się w drugim przedziale skali podatkowej opodatkowanie odsetek od dywidendy może prowadzić do zastosowania stawki 32%, a więc znacznie wyższej niż stawka podatku od samej dywidendy?

7. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega analogię pomiędzy odsetkami od pożyczki udzielonej spółce przez jej wspólnika lub akcjonariusza a odsetkami za opóźnienie w wypłacie dywidendy, w szczególności w zakresie ekonomicznego związku tych odsetek z czasowym pozbawieniem właściciela kapitału możliwości korzystania z jego środków?

8. Czy Ministerstwo Finansów uważa, że odsetki za opóźnienie w wypłacie dywidendy powinny być traktowane podatkowo odmiennie od świadczenia głównego wyłącznie dlatego, że ustawodawca nie wskazał ich wprost w katalogu przychodów z kapitałów pieniężnych?

9. Czy Ministerstwo Finansów podtrzymuje stanowisko, zgodnie z którym uchwała NSA z 6 czerwca 2016 r., sygn. akt II FPS 2/16, może stanowić podstawę kwalifikowania odsetek od nieterminowo wypłaconej dywidendy jako przychodów z innych źródeł, mimo że uchwała ta dotyczyła odsetek od nieterminowej zapłaty ceny za zbyte akcje?

10. Czy Ministerstwo Finansów uważa, że wyroki WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2357/14 oraz III SA/Wa 2626/14, dotyczące innych stanów faktycznych, mogą stanowić podstawę do przyjęcia takiej samej kwalifikacji podatkowej odsetek od nieterminowo wypłaconej dywidendy?

11. Ile przypadków opodatkowania odsetek od nieterminowo wypłaconych dywidend odnotowały organy podatkowe w latach 2021-2025 oraz w 2026 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na niniejszą interpelację?

12. Jaka była łączna kwota odsetek od nieterminowo wypłaconych dywidend wykazanych przez podatników w tym okresie oraz jaka była łączna kwota pobranego od nich podatku dochodowego?

13. Ile interpretacji indywidualnych dotyczących opodatkowania odsetek od nieterminowo wypłaconej dywidendy zostało wydanych w latach 2021-2025 oraz w 2026 r. i jakie stanowisko zajmował w nich Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej?

14. Czy Ministerstwo Finansów analizowało skutki ekonomiczne oraz konstytucyjne odmiennego opodatkowania dywidendy i odsetek należnych z tytułu opóźnienia w jej wypłacie?

15. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wydanie interpretacji ogólnej, która jednoznacznie rozstrzygnęłaby sposób kwalifikowania i opodatkowania odsetek za nieterminową wypłatę dywidendy?

16. Czy Ministerstwo Finansów rozważa zmianę ustawy o PIT w taki sposób, aby jednoznacznie określić sposób opodatkowania odsetek od nieterminowo wypłaconej dywidendy, eliminując obecne wątpliwości interpretacyjne?

17. Czy Ministerstwo Finansów uważa za uzasadnione, aby podatnik otrzymujący dywidendę opodatkowaną stawką 19% był zobowiązany do zapłaty podatku według stawki 32% od odsetek, które otrzymał wyłącznie dlatego, że spółka z opóźnieniem wypłaciła mu tę dywidendę?

18. Czy zdaniem Ministerstwa Finansów obecne przepisy w sposób wystarczający realizują zasadę proporcjonalności i równości opodatkowania w odniesieniu do odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń, których należność główna podlega zryczałtowanemu opodatkowaniu?

Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania oraz o wskazanie konkretnych podstaw prawnych, interpretacji podatkowych i orzeczeń sądów administracyjnych, na których Ministerstwo Finansów opiera swoje stanowisko w tej sprawie.

Z poważaniem

Robert Dowhan
Poseł na Sejm RP