Interpelacja w sprawie obowiązku rejestracji pojazdów zabytkowych wymagających wieloletniej odbudowy

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego zgłosił się obywatel, który zwrócił uwagę na praktyczny problem wynikający ze stosowania art. 73aa ustawy – Prawo o ruchu drogowym wobec pojazdów wyrejestrowanych przed wieloma laty, nabywanych obecnie z zamiarem ich odbudowy i późniejszej rejestracji jako pojazdy zabytkowe albo unikatowe.

Zgodnie z art. 73aa ust. 1 pkt 1 właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten nie rozróżnia jednak pojazdów znajdujących się w normalnym obrocie od pojazdów wyrejestrowanych kilkadziesiąt lat temu, często jeszcze w latach 70. lub 80., które w chwili zakupu są niekompletne, niesprawne i wymagają wieloletniej rekonstrukcji.

W przypadku takich pojazdów proces przywrócenia ich do stanu umożliwiającego rejestrację ma zupełnie inny charakter niż zwykłe nabycie używanego samochodu. Odbudowa może trwać kilka lat i wymagać poszukiwania oryginalnych części, korzystania z giełd, bazarów motoryzacyjnych i specjalistycznych warsztatów, uzyskania opinii rzeczoznawcy, a w przypadku pojazdów zabytkowych również przeprowadzenia odpowiedniej procedury konserwatorskiej. Często nie zachowały się również dokumenty rejestracyjne pojazdu, ponieważ został on wyrejestrowany kilkadziesiąt lat wcześniej.

W obecnym stanie prawnym właściciel takiego pojazdu może zostać postawiony w sytuacji, w której formalnie powinien w ciągu 30 dni wystąpić o rejestrację pojazdu, którego obiektywnie nie jest jeszcze w stanie zarejestrować. W praktyce prowadzi to do składania niekompletnych wniosków, wzywania właścicieli do uzupełniania dokumentów, wielokrotnego przedłużania terminów albo zawieszania postępowań administracyjnych na czas odbudowy.

Jest to rozwiązanie sztuczne, nadmiernie biurokratyczne i pozbawione wyraźnego celu z punktu widzenia interesu publicznego. Postępowanie administracyjne jest wszczynane nie dlatego, że pojazd rzeczywiście może zostać zarejestrowany, lecz wyłącznie po to, aby właściciel nie naraził się na administracyjną karę pieniężną. Organ administracji musi następnie przez miesiące lub lata obsługiwać sprawę, której zakończenie od początku nie jest możliwe. Nie służy to ani obywatelowi, ani urzędowi, ani bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Sytuacja ta jest tym bardziej niezrozumiała, że ustawa sama przewiduje możliwość powtórnej rejestracji pojazdów wyrejestrowanych, jeżeli są one pojazdami zabytkowymi albo pojazdami mającymi co najmniej 25 lat, uznanymi przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowe lub mające szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji. Ustawodawca dopuścił zatem zachowywanie i przywracanie do ruchu historycznych pojazdów, nie dostosował jednak do specyfiki ich odbudowy terminu wynikającego z art. 73aa.

Zasadne wydaje się wprowadzenie szczególnego trybu dla takich przypadków. Możliwe byłoby przykładowo zastąpienie obowiązku natychmiastowego złożenia wniosku o rejestrację obowiązkiem prostego zawiadomienia organu o nabyciu wyrejestrowanego pojazdu przeznaczonego do odbudowy. Właściwy wniosek o rejestrację byłby składany dopiero po zakończeniu odbudowy i uzyskaniu wymaganych dokumentów. Innym rozwiązaniem mogłoby być ustawowe wyłączenie biegu terminu z art. 73aa do czasu spełnienia przesłanek umożliwiających powtórną rejestrację pojazdu zabytkowego lub unikatowego.

Takie rozwiązanie pozwoliłoby zachować informację o zmianie właściciela pojazdu, a jednocześnie zlikwidowałoby konieczność prowadzenia przez kilka lat fikcyjnego, niezakończonego postępowania rejestracyjnego.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy zdaniem Ministerstwa Infrastruktury obowiązek określony w art. 73aa ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym obejmuje również pojazdy wyrejestrowane przed wieloma laty, nabywane w stanie wymagającym wieloletniej odbudowy, z zamiarem ich późniejszej rejestracji jako pojazdy zabytkowe lub unikatowe?
2. Czy ministerstwo dostrzega, że obowiązek wszczynania postępowania rejestracyjnego w ciągu 30 dni także wtedy, gdy pojazd przez kilka kolejnych lat obiektywnie nie może zostać zarejestrowany, prowadzi do zbędnego obciążenia zarówno obywateli, jak i organów rejestrujących?
3. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie szczególnego trybu dla pojazdów wyrejestrowanych przeznaczonych do odbudowy, w szczególności pojazdów zabytkowych oraz pojazdów unikatowych lub mających szczególne znaczenie dla historii motoryzacji?
4. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie w takich przypadkach obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu zamiast obowiązku złożenia wniosku o jego rejestrację w terminie 30 dni?
5. Czy ministerstwo rozważa zmianę art. 73aa polegającą na rozpoczęciu biegu terminu na złożenie wniosku o rejestrację takiego pojazdu dopiero od momentu zakończenia odbudowy lub uzyskania dokumentów wymaganych do jego powtórnej rejestracji?
6. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby przypadków, w których nałożono administracyjne kary pieniężne za niedochowanie terminu określonego w art. 73aa wobec właścicieli pojazdów zabytkowych, unikatowych albo pojazdów wcześniej wyrejestrowanych?

Z wyrazami szacunku
Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP