Interpelacja w sprawie pilnych zmian deregulacyjnych w obszarze gospodarki odpadami, recyklingu pojazdów oraz Prawa o ruchu drogowym

Szanowna Pani Ministro,

na podstawie posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Dialogu Obywatelskiego, które odbyło się 31 lipca 2026 r., w którym uczestniczyli: ze strony rządowej: przedstawiciele Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) oraz Ministerstwa Rozwoju i Technologii (MRiT), ze strony resortowej/urzędowej: przedstawiciele Biura Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców (Rzecznika MŚP), przedstawiam rekomendacje strony społecznej dotyczące konieczności podjęcia niezwłocznych działań legislacyjnych i deregulacyjnych w obszarze gospodarki odpadami, recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz przepisów towarzyszących.

Wpływające do Sejmu RP liczne sygnały od polskich przedsiębiorców, w tym w szczególności wystąpienie Stowarzyszenia Forum Recyklingu Samochodów (FORS) z dnia 13 sierpnia 2026 r. (sygn. FORS 79/08/2026) skierowane do mnie jako przewodniczącej Parlamentarnego Zespołu ds. Dialogu Obywatelskiego – jednoznacznie wskazują na narastające bariery prawne, nadmierny rygoryzm biurokratyczny oraz luki systemowe, które paraliżują legalną działalność gospodarczą i faworyzują tzw. szarą strefę.

Przedsiębiorcy branży recyklingowej i obrotu pojazdami borykają się z regulacjami o charakterze wręcz fikcyjnym i nieproporcjonalnym, co grozi masową likwidacją legalnych stacji demontażu oraz pogłębieniem kryzysu w gospodarce obiegu zamkniętego (GOZ).

Poniżej przedstawiam kluczowe obszary wymagające pilnej interwencji Ministerstwa Klimatu i Środowiska we współdziałaniu z resortami rozwoju i technologii, infrastruktury, finansów oraz cyfryzacji:

I. WYZWANIA W USTAWIE Z DNIA 14 GRUDNIA 2012 R. O ODPADACH

1. Obliczanie okresu magazynowania odpadów (art. 25 ust. 6): Obecny wymóg sumowania okresów magazynowania odpadów u wszystkich kolejnych posiadaczy stanowi w praktyce regulacyjną fikcję. Podmiot odbierający odpady (np. złom) nie ma faktycznych możliwości zweryfikowania historycznego czasu magazynowania u poprzedników, a odpady masowe niejednokrotnie ulegają wymieszaniu w magazynach lub transporcie. Ograniczenia te w odniesieniu do odpadów wartościowych rynkowo stanowią nieuzasadnioną barierę handlową.

2. Odpowiedzialność zbiorowa wspólników spółek z o.o. (art. 42 ust. 3a): Wymóg składania zaświadczeń o niekaralności i oświadczeń przez wszystkich wspólników sp. z o.o. (niezależnie od posiadanego udziału) przy ubieganiu się o zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów paraliżuje działanie podmiotów o rozdrobnionym akcjonariacie (np. w przypadku śmierci wspólnika lub braku kontaktu). Jest to niedopuszczalny przejaw odpowiedzialności zbiorowej, niespotykany w przypadku spółek akcyjnych.

3. Nadmierny rygoryzm i sankcje administracyjne: 10-letni okres weryfikacji „niekaralności” administracyjnej oraz niski próg kar (150 000 zł) uniemożliwiający uzyskanie lub zmianę decyzji są dysproporcjonalne. Wobec ciągłych problemów technicznych systemu BDO (brak możliwości korekt KPO, brak obsługi transportu łączonego) przedsiębiorcy karani są za drobne błędy ewidencji (art. 194 ust. 1 pkt 5b), co zamyka im drogę do legalnego biznesu. Konieczne jest skrócenie terminu do 3 lat, podniesienie progu kar do 500 000 zł oraz wyłączenie z tego limitu uchybień ewidencyjnych BDO.

4. Zabezpieczenie roszczeń (art. 48a): Zastosowanie pojęcia „największej masy odpadów” jest nietransparentne i rodzi rozbieżności. Obliczenia powinny bazować wyłącznie na „maksymalnej łącznej masie” zdeklarowanej we wniosku. Ponadto brak precyzji powoduje uznaniowość organów co do obejmowania zabezpieczeniem odpadów powstałych w wyniku przetwarzania. Dodatkowo depozyty ustanawiane w ramach zabezpieczenia roszczeń są nieoprocentowane (ok. 0,5%), co w warunkach inflacji prowadzi do drastycznej utraty kapitału przedsiębiorców.

5. Przenoszenie decyzji i bezterminowość zezwoleń: Brak możliwości przenoszenia zezwoleń na zbieranie i przetwarzanie odpadów (w przeciwieństwie do pozwoleń zintegrowanych z Prawa ochrony środowiska) uniemożliwia sukcesję firm rodzinnych. Ponadto maksymalnie 10-letni okres ważności decyzji sektorowych zniechęca do inwestycji w infrastrukturę (amortyzowaną przez 25 lat). Postuluje się wprowadzenie wydawania zezwoleń na czas nieokreślony lub ochronę przedsiębiorców oczekujących na wydanie decyzji (rozwiązanie z art. 226a).

II. PROBLEMATYKA USTAWY O RECYKLINGU POJAZOJAZDÓW WYCOFANYCH Z EKSPLOATACJI

1. Narastająca szara strefa i potrzeba systemu depozytowego: Szara strefa obejmuje obecnie szacunkowo aż 2/3 rynku demontażu pojazdów. Legalne stacje odprowadzają ok. 500 zł podatku VAT i danin od każdego pojazdu, przegrywając konkurencję z podmiotami nielegalnymi. Konieczne jest wdrożenie mechanizmu depozytowego (tzw. „500/1000 za 500/1000”), gwarantującego wypłatę premii za przekazanie kompletnego pojazdu do stacji demontażu.

2. Obowiązki odzysku i recyklingu (95% i 85%): Obarczanie wyłącznie prowadzącego stację demontażu odpowiedzialnością za poziomy odzysku i recyklingu jest sprzeczne z zasadą „zanieczyszczający płaci” i dyrektywą 2000/53/WE. Stacja nie ma wpływu na kompletność przyjmowanego pojazdu (gdzie masa faktyczna różni się często o 30% od dowodu) ani na wynik próby strzępienia karoserii przez zewnętrznych operatorów.

3. Dyskryminacja w finansowaniu sieci oraz przymus odbioru odpadów: Obecny system finansowania sieci (art. 11 i 11a) faworyzuje jedynie wybraną kilkunastoosobową grupę stacji demontażu podpisujących umowy z producentami, pozostawiając ponad 800 legalnych stacji bez rekompensat za koszty przetwarzania odpadów niebezpiecznych. Dodatkowo art. 23a zmusza stacje do przyjmowania odpadów z napraw samochodów, co stanowi naruszenie swobody działalności gospodarczej.

III. OBCIĄŻENIA Z USTAWY O OPŁACIE PRODUKTOWEJ ORAZ PRAWA O RUCHU DROGOWYM

Podwójne obciążenia wprowadzających pojazdy używane: Nakładanie na podmioty sprowadzające używane pojazdy obowiązków z ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o opłacie produktowej (dotyczących olejów, smarów, opon zawartych w pojazdach) tworzy absurdalną sprawozdawczość i podwójne koszty, mimo że produkty te zostały wprowadzone na rynek UE, a recykling pojazdów reguluje odrębna ustawa.

Obowiązek rejestracji pojazdu w miejsce zgłoszenia nabycia (Prawo o ruchu drogowym): Obowiązek rejestracji w 30/90 dni (art. 73aa i 78 PRD) paraliżuje handel pojazdami uszkodzonymi i zabytkowymi, gdzie naprawa i badanie techniczne w tym terminie są niemożliwe. Wystarczającą funkcję informacyjną dla CEPiK spełniało obowiązkowe zgłoszenie nabycia/zbycia.

Mając na uwadze powyższe argumenty oraz niepokojącą sytuację legalnie działających przedsiębiorców z branży recyklingu i ochrony środowiska, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy resort klimatu i środowiska planuje podjęcie prac legislacyjnych mających na celu zmianę art. 25 ust. 6 ustawy o odpadach poprzez wyłączenie sumowania okresów magazynowania odpadów dla kolejnych posiadaczy w odniesieniu do odpadów posiadających wartość rynkową (np. złomu)?

2. Jakie działania zostaną podjęte w celu wyeliminowania odpowiedzialności zbiorowej wspólników spółek z o.o. w art. 42 ust. 3a ustawy o odpadach i zrównania ich statusu z członkami władz spółek akcyjnych?

3. Czy ministerstwo rozważa skrócenie 10-letniego terminu weryfikacji kar administracyjnych do 3 lat, podniesienie progu do 500 000 zł oraz wyłączenie barier ewidencyjnych BDO z limitu kar skutkujących odmową wydania decyzji?

4. Czy planowane są zmiany w zakresie zasad wyliczania zabezpieczenia roszczeń (przejście na masę maksymalną zdeklarowaną) oraz wprowadzenie rynkowego oprocentowania depozytów gwarancyjnych?

5. Czy ministerstwo podjęło analizę nad wprowadzeniem systemowego rozwiązania depozytowego w recyklingu pojazdów w celu likwidacji szarej strefy oraz wyrównania zasad finansowania sieci stacji demontażu?

6. Czy resort rozważa zwolnienie stacji demontażu z bezpośredniej odpowiedzialności karnej i finansowej za nieosiągnięcie poziomów 95%/85% odzysku i recyklingu w sytuacjach wynikających z niekompletności pojazdów lub parametrów próby strzępienia?

7. Czy we współpracy z ministrem infrastruktury planowane jest przywrócenie rozwiązania opartego na obowiązku zgłoszenia nabycia/zbycia pojazdu w CEPiK w miejsce sztywnego obowiązku rejestracji pojazdu w terminie 30/90 dni?

Z poważaniem

Poseł na Sejm RP

Przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Dialogu Obywatelskiego