Interpelacja w sprawie kryteriów kwalifikacji oddziałów reumatologicznych do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ) oraz zapewnienia mieszkańcom woj. lubuskiego i innych regionów równego dostępu do leczenia reumatologicznego

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się z interpelacją w sprawie opublikowanego przez Ministerstwo Zdrowia komponentu map potrzeb zdrowotnych na lata 2022-2026 dotyczącego schematu zabezpieczenia opieki szpitalnej oraz zaproponowanych kryteriów kwalifikacji oddziałów reumatologicznych do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ).

Do mojego biura poselskiego zgłosili się przedstawiciele środowiska medycznego, organizacje pacjenckie oraz eksperci, którzy wyrazili głębokie zaniepokojenie kierunkiem proponowanych zmian. Szczególne kontrowersje wzbudziły nowe kryteria kwalifikacji oddziałów reumatologicznych do sieci szpitali, które – według analiz przedstawionych przez Polskie Towarzystwo Reumatologiczne – mogłyby doprowadzić do pozostawienia zaledwie około 13 spośród 74 funkcjonujących obecnie oddziałów reumatologicznych w całej Polsce.

Oznaczałoby to ograniczenie funkcjonowania ponad 80% oddziałów reumatologicznych, a w konsekwencji znaczące pogorszenie dostępności leczenia dla pacjentów cierpiących na przewlekłe choroby zapalne stawów i układowe choroby tkanki łącznej, czyli choroby zagrażające życiu i zdrowiu. W tym miejscu należy podkreślić, że reumatologia to nowoczesna dziedzina medycyny, przywracająca sprawność i dająca szanse na „drugie życie“, dzięki możliwości leczenia innowacyjnego na początkowym etapie choroby układowej. Pogorszenie dostępności do diagnostyki i leczenia to ponura groźba ponownego wejścia na drogę opóźnień diagnostycznych, późnego, czyli znacznie mniej skutecznego leczenia. Taka sytuacja budzi obawy o mnożenie powikłań, niepełnosprawności i wręcz kalectwa a nie przywracania sprawności i podnoszenia jakości życia dla setek tysięcy obywateli naszego kraju.

Szczególne obawy budzi nierównomierne rozmieszczenie planowanego zabezpieczenia świadczeń. Z opublikowanych analiz wynika, że w części województw liczba oddziałów ma zostać znacząco ograniczona, natomiast w innych – w tym w województwie lubuskim – nie przewidziano żadnego oddziału reumatologicznego w projektowanym schemacie zabezpieczenia.

Taka sytuacja rodzi poważne pytania dotyczące konstytucyjnej zasady równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Trudno bowiem zaakceptować sytuację, w której blisko milion mieszkańców województwa lubuskiego zostałby pozbawiony szpitalnej opieki reumatologicznej w miejscu zamieszkania i zmuszony do korzystania z leczenia w odległych województwach, to przecież klasyczne wykluczenie społeczne.

Należy podkreślić, że pacjenci reumatologiczni to osoby cierpiące na przewlekłe, często postępujące choroby powodujące ból, ograniczenia ruchowe oraz często trwałą niepełnosprawność. Wielu z nich wymaga regularnych badań kontrolnych, niekiedy hospitalizacji, pełnej nowoczesnej diagnostyki, podań leków biologicznych oraz stałego nadzoru specjalistycznego. Konieczność pokonywania każdorazowo kilkuset kilometrów w celu uzyskania świadczenia może stanowić realną barierę w dostępie do leczenia.

Dodatkowo środowisko reumatologiczne zwraca uwagę, że wobec tej specjalności zastosowano znacznie bardziej rygorystyczne kryteria niż wobec innych dziedzin medycyny. Wymóg realizacji co najmniej 1 000 hospitalizacji rocznie jest dwukrotnie wyższy niż progi przyjęte dla niektórych specjalności o podobnym profilu, takich jak nefrologia, dermatologia czy gastroenterologia. Dotychczas Ministerstwo Zdrowia nie przedstawiło publicznie uzasadnienia przyjęcia właśnie takich wartości.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy przedstawione w mapach potrzeb zdrowotnych kryteria kwalifikacji oddziałów reumatologicznych mają charakter wyłącznie analityczny, czy też będą stanowiły podstawę zmian w systemie PSZ oraz finansowaniu świadczeń?
2. Jakie analizy epidemiologiczne, organizacyjne i ekonomiczne uzasadniają przyjęcie wymogu realizacji co najmniej 1 000 hospitalizacji rocznie przez oddziały reumatologiczne?
3. Dlaczego dla reumatologii przyjęto próg istotnie wyższy niż dla innych specjalności o podobnym charakterze działalności?
4. Czy przed opracowaniem map przeprowadzono konsultacje z Polskim Towarzystwem Reumatologicznym, konsultantem krajowym oraz konsultantami wojewódzkimi? Jeżeli tak, to z kim były prowadzone oraz jakie uwagi zostały zgłoszone i w jaki sposób zostały uwzględnione?
5. Jakie kryteria zdecydowały o tym, że w projektowanym schemacie zabezpieczenia nie przewidziano oddziału reumatologicznego dla województwa lubuskiego?
6. Czy ministerstwo uważa za właściwe i zgodne z zasadą równego dostępu do świadczeń zdrowotnych pozostawienie mieszkańców województwa lubuskiego bez szpitalnego zabezpieczenia reumatologicznego?
7. W jaki sposób mieszkańcy województwa lubuskiego mają uzyskiwać świadczenia szpitalne z zakresu reumatologii, w tym hospitalizacje planowe, diagnostykę oraz leczenie biologiczne?
8. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę czasu dojazdu pacjentów z województwa lubuskiego do najbliższego oddziału reumatologicznego oraz wpływu takiego rozwiązania na ciągłość leczenia?
9. Które województwa, poza województwem lubuskim, zgodnie z mapami potrzeb zdrowotnych są zagrożone znaczącym ograniczeniem lub całkowitym brakiem zabezpieczenia szpitalnej opieki reumatologicznej?
10. Z czego wynika znaczne zróżnicowanie liczby planowanych oddziałów pomiędzy poszczególnymi województwami, w tym pozostawienie kilku oddziałów w województwie dolnośląskim przy jednoczesnym braku zabezpieczenia dla województwa lubuskiego?
11. Czy ministerstwo przeprowadziło ocenę wpływu proponowanych zmian na czas oczekiwania pacjentów na hospitalizację oraz dostęp do leczenia biologicznego?
12. Czy ministerstwo zamierza ponownie przeanalizować przedstawione kryteria oraz skorygować mapy potrzeb zdrowotnych tak, aby zapewnić mieszkańcom wszystkich województw, w tym województwa lubuskiego, równy dostęp do szpitalnej opieki reumatologicznej?
13. Czy do czasu zakończenia konsultacji i ponownej analizy ministerstwo wyklucza wykorzystanie przedstawionych kryteriów jako podstawy do ograniczenia finansowania oddziałów reumatologicznych?

W mojej ocenie planowanie zmian w systemie ochrony zdrowia powinno opierać się nie wyłącznie na wskaźnikach ilościowych, ale przede wszystkim na rzeczywistych potrzebach zdrowotnych mieszkańców, zasadzie równego dostępu do świadczeń oraz bezpieczeństwie zdrowotnym obywateli. Nie można dopuścić do sytuacji, w której całe regiony Polski zostaną pozbawione dostępu do szpitalnego leczenia reumatologicznego, a pacjenci z chorobami przewlekłymi będą zmuszeni do wielogodzinnych podróży tylko po to, aby otrzymać świadczenie gwarantowane przez państwo.