Interpelacja w sprawie skuteczności ochrony prawnej najemców dochodzących zwrotu kaucji za najem lokali mieszkalnych

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego wpływają sygnały od obywateli wskazujące na trudności w dochodzeniu zwrotu kaucji wpłacanych przy zawieraniu umów najmu lokali mieszkalnych.

Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów kaucja podlega zwrotowi w ciągu miesiąca od dnia opróżnienia lokalu po potrąceniu należności wynajmującego z tytułu najmu lokalu. W przypadku sporu pomiędzy stronami dochodzenie roszczeń odbywa się na zasadach ogólnych przed sądami powszechnymi.

Obowiązujące przepisy przewidują możliwość dochodzenia roszczeń na drodze cywilnoprawnej, jednak w praktyce znaczna część sporów dotyczy stosunkowo niewielkich kwot, których dochodzenie bywa dla obywateli czasochłonne i nieproporcjonalnie skomplikowane.

W praktyce pojawiają się również wątpliwości dotyczące skuteczności ochrony procesowej stron, zwłaszcza w sytuacjach, gdy dochodzi do sporu co do stanu lokalu, zasadności potrąceń z kaucji lub wysokości poniesionych szkód, a zgromadzona dokumentacja jest niepełna lub niejednoznaczna.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało skalę sporów sądowych dotyczących zwrotu kaucji za najem lokali mieszkalnych?

2. Czy ministerstwo dysponuje statystykami dotyczącymi liczby postępowań sądowych związanych ze zwrotem kaucji lub rozliczeniem najmu lokali mieszkalnych?

3. Czy w systemach statystycznych sądów powszechnych możliwe jest wyodrębnienie spraw dotyczących zwrotu kaucji najmu lokali mieszkalnych? Jeśli tak, jaka była ich liczba w latach 2023-2025?

4. Czy analizowane były problemy związane z ciężarem dowodu w sporach dotyczących rozliczania kaucji najmu?

5. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało zasadność wprowadzenia szczególnych rozwiązań procesowych lub dowodowych dotyczących sporów o zwrot kaucji najmu lokali mieszkalnych, w tym obowiązków dokumentacyjnych po stronie wynajmującego?

6. Czy prowadzone były analizy dotyczące dalszego uproszczenia dochodzenia roszczeń wynikających z umów najmu lokali mieszkalnych, zwłaszcza w przypadku roszczeń o niewielkiej wartości przedmiotu sporu?

7. Czy ministerstwo analizowało możliwość utworzenia pozasądowego mechanizmu rozwiązywania sporów pomiędzy najemcami i wynajmującymi dotyczących rozliczania kaucji mieszkaniowych?

8. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości uczestniczyło lub planuje uczestniczyć w pracach legislacyjnych dotyczących obowiązku dokumentowania rozliczenia kaucji oraz uzasadniania potrąceń dokonywanych przez wynajmującego?

9. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości identyfikuje bariery proceduralne utrudniające obywatelom dochodzenie niewielkich roszczeń wynikających z najmu lokali mieszkalnych, a jeżeli tak, jakie działania planowane są w celu ich ograniczenia?

10. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości przewiduje podjęcie inicjatywy legislacyjnej mającej na celu zwiększenie ochrony uczestników stosunków najmu w sporach dotyczących zwrotu kaucji oraz rozliczeń po zakończeniu umowy najmu, a jeżeli tak, w jakim horyzoncie czasowym?

Z wyrazami szacunku

Daria Gosek-Popiołek