Interpelacja w sprawie ochrony mikroprzedsiębiorców ukaranych w początkowym okresie objęcia branży odzieżowo-obuwniczej systemem SENT

Do mojego biura poselskiego docierają sygnały od przedsiębiorców prowadzących niewielką działalność handlową, w tym handel targowiskowy, którzy zostali ukarani dotkliwymi sankcjami finansowymi w początkowym okresie obowiązywania nowych przepisów. Z relacji tych osób wynika, że w części spraw nie chodziło o zatajenie obrotu, przemyt, uszczuplenie należności publicznoprawnych ani świadome obchodzenie prawa, lecz o nieumyślne uchybienia formalne związane z nagłym objęciem nowej branży obowiązkami w systemie SENT.

Jedną z takich spraw jest przypadek przedsiębiorczyni prowadzącej działalność handlową na targowisku miejskim w Rybniku, wobec której zastosowano sankcję w wysokości 5 000 zł. Sprawa ta była już przedmiotem interpelacji poselskiej nr 17808. W odpowiedzi Ministerstwo Finansów wskazało, że w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2026 r. Krajowa Administracja Skarbowa nałożyła łącznie 914 mandatów karnych na kwotę blisko 4,71 mln zł z tytułu wykroczeń dotyczących ustawy SENT.

Nie kwestionuję potrzeby istnienia systemu SENT jako narzędzia walki z oszustwami podatkowymi i szarą strefą. Państwo ma prawo i obowiązek chronić interes fiskalny. Nie można jednak akceptować sytuacji, w której narzędzia stworzone do zwalczania poważnych nadużyć uderzają w drobnych, uczciwych przedsiębiorców, którzy prowadzą legalną działalność, utrzymują swoje rodziny i często funkcjonują na bardzo niskich marżach.

Szczególnego znaczenia nabiera fakt, że część obowiązków zgłoszeniowych została później ograniczona lub wyłączona. Skoro państwo po krótkim czasie uznało, że pierwotny zakres obowiązków wymaga złagodzenia, to powinno również uczciwie ocenić sytuację osób ukaranych w pierwszym, najbardziej niepewnym okresie stosowania nowych regulacji.

W mojej ocenie nie wystarczy odsyłanie przedsiębiorców na drogę sądową. Dla mikroprzedsiębiorcy kara w wysokości kilku tysięcy złotych, koszty postępowania, ryzyko egzekucji i wielomiesięczne oczekiwanie na rozstrzygnięcie są realnym obciążeniem. Państwo, które dostrzegło potrzebę zmiany lub ograniczenia obowiązków, powinno także stworzyć możliwość proporcjonalnego naprawienia skutków zbyt rygorystycznego stosowania przepisów w okresie przejściowym.

Zasada zaufania obywatela do państwa wymaga, aby uczciwy przedsiębiorca nie był traktowany tak samo jak podmiot działający w celu obejścia prawa. W sprawach, w których nie doszło do szkody fiskalnej, zatajenia obrotu ani celowego naruszenia przepisów, właściwą reakcją państwa powinno być przede wszystkim pouczenie, korekta i pomoc w dostosowaniu się do nowych obowiązków, a nie natychmiastowa, dotkliwa sankcja finansowa.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie konkretne działania zostały podjęte w sprawie przedsiębiorczyni z Rybnika, której przypadek był przedmiotem interpelacji nr 17808, poza wskazaniem możliwości dochodzenia praw przed sądem?
2. Ilu przedsiębiorców ukarano od dnia objęcia przewozu odzieży, odzieży używanej i obuwia systemem SENT do dnia wejścia w życie późniejszych ograniczeń lub wyłączeń tych obowiązków oraz jaka była łączna wartość nałożonych kar?
3. Ilu spośród ukaranych przedsiębiorców stanowili mikroprzedsiębiorcy, osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą lub handel targowiskowy?
4. Czy Ministerstwo Finansów przeanalizowało, ilu przedsiębiorców zostało ukaranych za naruszenia dotyczące przewozów, które po późniejszych zmianach nie podlegałyby już obowiązkowi zgłoszenia do SENT albo podlegałyby obowiązkom w istotnie łagodniejszym zakresie?
5. Czy ministerstwo rozważa przygotowanie rozwiązania pozwalającego na ponowną ocenę spraw, w których naruszenie miało charakter formalny, nieumyślny i nie wiązało się z uszczupleniem należności publicznoprawnych?
6. Czy ministerstwo rozważa umożliwienie umorzenia, odstąpienia od egzekucji, zwrotu zapłaconej kary albo zastosowania innego środka łagodzącego wobec przedsiębiorców ukaranych w początkowym okresie obowiązywania nowych regulacji?
7. Czy ministerstwo przekaże organom Krajowej Administracji Skarbowej wytyczne, aby w podobnych sprawach szczególnie uwzględniały zasadę proporcjonalności, dobrą wiarę przedsiębiorcy, brak szkody fiskalnej, nieumyślny charakter uchybienia oraz trudną sytuację ekonomiczną mikroprzedsiębiorców?
8. Czy ministerstwo przewiduje przy przyszłych zmianach systemu SENT zasadę realnego okresu przejściowego, szerokiej akcji informacyjnej oraz pouczenia przy pierwszym nieumyślnym naruszeniu obowiązku przez mikroprzedsiębiorcę?

Sprawa wymaga potraktowania z należytą powagą. Drobni przedsiębiorcy nie mogą ponosić nadmiernych konsekwencji wadliwego lub zbyt pośpiesznego wdrażania nowych obowiązków administracyjnych. Jeżeli państwo po pewnym czasie łagodzi przepisy, powinno również zbadać, czy wcześniej nałożone sankcje nie były nadmierne wobec rzeczywistego charakteru naruszeń.

Oczekuję przedstawienia nie tylko formalnej odpowiedzi, ale także informacji, czy Ministerstwo Finansów zamierza realnie pomóc przedsiębiorcom, którzy działali w dobrej wierze, a zostali ukarani w pierwszym okresie funkcjonowania nowych obowiązków SENT.