Interpelacja w sprawie warunków kontraktacji buraków cukrowych na kampanię 2027/2028 oraz sytuacji plantatorów buraka cukrowego

Szanowni Panowie Ministrowie,

zwracam się z interpelacją w związku z warunkami kontraktacji buraków cukrowych na rok gospodarczy 2027/2028, przedstawionymi przez Zarząd Krajowej Grupy Spożywczej SA, oraz poważnymi obawami zgłaszanymi przez plantatorów buraka cukrowego.

W dniu 24 sierpnia 2026 r. Zarząd Krajowej Grupy Spożywczej SA przedstawił Radzie Związków Plantatorów Buraka Cukrowego propozycję warunków kontraktacji na kampanię 2027 r. Zgodnie z przedstawionymi informacjami zaproponowano cenę 26 euro za tonę buraków kontraktowanych oraz 40 zł za tonę buraków nadwyżkowych. Jednocześnie do poziomu 26 euro ma zostać obniżona podstawa służąca do wyliczania premii za wczesne i późne dostawy. Zaproponowano również zwiększenie kosztu obsługi kompleksowej do 8 zł za tonę buraków.

Szczególne zaniepokojenie budzi ponadto zapowiedź znacznego ograniczenia powierzchni kontraktacji, które – według przekazanych plantatorom informacji – może wynieść nawet 10 proc. w stosunku do bieżącego roku. Jako przyczynę takiego działania wskazywana jest nadprodukcja oraz trudna sytuacja na rynku cukru.

Propozycje te spotkały się ze zdecydowanym sprzeciwem przedstawicieli plantatorów. Zwracają oni uwagę przede wszystkim na rosnące koszty produkcji, w tym koszty środków ochrony roślin, nawożenia, paliwa, energii, pracy oraz usług rolniczych. W tych warunkach istotne obniżenie opłacalności produkcji może spowodować, że część gospodarstw całkowicie zrezygnuje z uprawy buraka cukrowego.

Niepokojące są również informacje, zgodnie z którymi proponowane przez KGS SA warunki mają być mniej korzystne od oferowanych plantatorom przez inne koncerny cukrownicze działające na polskim rynku. Przedstawiciele plantatorów wskazują jednocześnie, że konkurencyjne podmioty nie planują podobnej skali ograniczenia kontraktacji, a w niektórych przypadkach rozważane jest nawet jej zwiększenie.

Krajowa Grupa Spożywcza SA jest spółką o szczególnym znaczeniu dla polskiego sektora rolno-spożywczego. Jej działalność powinna służyć nie tylko osiąganiu wyników ekonomicznych, ale również stabilizacji krajowego rynku rolnego oraz budowaniu trwałych relacji z polskimi producentami. Nie można dopuścić do sytuacji, w której państwowa spółka będzie oferowała polskim rolnikom warunki mniej korzystne niż podmioty zagraniczne działające na naszym rynku.

Uprawa buraka cukrowego jest również istotnym elementem bezpieczeństwa żywnościowego i gospodarczego państwa. Nadmierne ograniczenie krajowej produkcji może mieć konsekwencje wykraczające poza sytuację poszczególnych gospodarstw i wpływać w przyszłości na zdolności produkcyjne polskiego przemysłu cukrowniczego.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwo Aktywów Państwowych posiadają wiedzę na temat warunków kontraktacji buraków cukrowych na kampanię 2027 r. zaproponowanych przez Zarząd Krajowej Grupy Spożywczej SA?

2. Jakie przesłanki ekonomiczne i rynkowe stanowiły podstawę zaproponowania ceny 26 euro za tonę buraków kontraktowanych oraz 40 zł za tonę buraków nadwyżkowych?

3. Z czego wynika planowane ograniczenie kontraktacji nawet o 10 proc. i jakie analizy dotyczące wpływu tej decyzji na polskich plantatorów zostały przeprowadzone?

4. Czy przeprowadzono analizę kosztów produkcji buraka cukrowego w polskich gospodarstwach w 2026 r. oraz prognozowanych kosztów w 2027 r.? Jeżeli tak, jakie są jej wyniki i czy zostały one uwzględnione przy ustalaniu propozycji warunków kontraktacji?

5. Czy Ministerstwo Aktywów Państwowych, wykonujące uprawnienia właścicielskie wobec Krajowej Grupy Spożywczej SA, zamierza podjąć działania w związku z obawami plantatorów dotyczącymi pogorszenia warunków współpracy ze spółką?

6. Czy prawdą jest, że warunki zaproponowane przez KGS SA są mniej korzystne od warunków oferowanych plantatorom przez zagraniczne koncerny cukrownicze działające na terenie Polski? Czy Zarząd KGS dokonał takiego porównania przed przedstawieniem swojej propozycji?

7. Jakie są aktualne prognozy Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczące sytuacji na krajowym i europejskim rynku cukru w latach 2027-2028, w szczególności w zakresie produkcji, cen oraz zapotrzebowania?

8. Czy rząd zamierza podjąć działania mające na celu ochronę opłacalności uprawy buraka cukrowego oraz utrzymanie odpowiedniego poziomu krajowej produkcji cukru?

9. Czy Ministerstwo Aktywów Państwowych zwróci się do Zarządu KGS SA o ponowną analizę przedstawionych warunków oraz prowadzenie dalszych negocjacji z reprezentacją plantatorów w celu wypracowania rozwiązania akceptowalnego dla obu stron?

10. Jakie działania zamierza podjąć rząd, aby zapobiec trwałemu ograniczaniu powierzchni upraw buraka cukrowego w Polsce i osłabieniu krajowego sektora cukrowniczego?

Sprawa wymaga szczególnej uwagi ze względu na znaczenie produkcji buraka cukrowego dla tysięcy polskich gospodarstw oraz funkcjonowania krajowego przemysłu cukrowniczego. Oczekuję, że interes polskich plantatorów oraz długofalowe bezpieczeństwo krajowego rynku cukru będą uwzględniane w działaniach zarówno właściwych ministerstw, jak i spółek pozostających pod kontrolą Skarbu Państwa.

Z poważaniem

Magdalena Filipek-Sobczak

Poseł na Sejm RP