Interpelacja w sprawie zasad dostępu obywateli Ukrainy do świadczenia "Dobry Start" oraz zasadności dalszego utrzymywania tych uprawnień

Przepisy regulujące program „Dobry Start“ wprost przewidują możliwość korzystania ze świadczenia nie tylko przez obywateli polskich, lecz również przez określone kategorie cudzoziemców. Świadczenie przysługuje osobom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym cudzoziemcom spełniającym określone w przepisach warunki.

Szczególnego znaczenia nabiera w tym zakresie sytuacja obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową. Rozwiązania przyjęte po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny miały stanowić odpowiedź państwa polskiego na nadzwyczajną sytuację i masowy napływ osób uciekających przed działaniami wojennymi. Z biegiem czasu dostęp obywateli Ukrainy do finansowanych ze środków publicznych świadczeń przestał jednak mieć charakter wyłącznie doraźnej pomocy i stał się elementem funkcjonującego systemu świadczeń.

Od 1 lipca 2026 r. prawo do świadczenia „Dobry Start“ w przypadku określonych grup cudzoziemców, w tym beneficjentów ochrony czasowej posiadających status UKR, zostało wprawdzie uzależnione m.in. od aktywności zawodowej, a w odniesieniu do dzieci obywateli Ukrainy również od realizowania nauki w polskim systemie oświaty. Nie oznacza to jednak rezygnacji z finansowania tego świadczenia na rzecz obywateli Ukrainy, lecz jedynie zmianę warunków jego przyznawania.

Po ponad czterech latach od wprowadzenia szczególnych rozwiązań dotyczących obywateli Ukrainy zasadne jest postawienie pytania, czy dostęp do świadczenia „Dobry Start“ powinien być nadal utrzymywany w obecnym zakresie. Rozwiązania tworzone jako reakcja na sytuację wyjątkową nie powinny automatycznie przekształcać się w trwałe uprawnienia bez okresowej oceny ich zasadności, skali oraz kosztów ponoszonych przez budżet państwa.

Konieczne jest również zapewnienie pełnej przejrzystości w zakresie środków przeznaczanych na ten cel. Opinia publiczna powinna mieć informację, ilu obywateli Ukrainy korzystało ze świadczenia w poszczególnych latach, na ile dzieci było ono wypłacane oraz jaka łączna kwota została na ten cel przeznaczona. Bez przedstawienia takich danych nie jest możliwa rzetelna ocena rzeczywistego obciążenia finansów publicznych wynikającego z objęcia programem osób nieposiadających obywatelstwa polskiego.

Wątpliwości budzi także to, czy samo spełnienie warunków związanych z pobytem, aktywnością zawodową oraz uczęszczaniem dziecka do polskiej szkoły powinno być wystarczającą podstawą do korzystania ze świadczenia finansowanego przez państwo polskie. Zasadne jest dokonanie oceny, czy w przypadku osób objętych ochroną czasową dostęp do krajowych instrumentów polityki rodzinnej powinien być nadal utrzymywany, czy też wraz z upływem czasu od wystąpienia okoliczności uzasadniających ustanowienie szczególnych regulacji powinno następować stopniowe ograniczanie tych uprawnień.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Ilu obywateli Ukrainy skorzystało ze świadczenia „Dobry Start“ w poszczególnych latach od 2022 r.? Proszę o przedstawienie danych odrębnie dla każdego roku, z uwzględnieniem liczby wnioskodawców oraz liczby dzieci, na które świadczenie zostało wypłacone.
2. Jaka była łączna kwota świadczeń „Dobry Start“ wypłaconych obywatelom Ukrainy w poszczególnych latach od 2022 r.? Proszę o przedstawienie danych odrębnie dla każdego roku.
3. Jaki odsetek wszystkich osób oraz dzieci objętych programem „Dobry Start“ w poszczególnych latach stanowili obywatele Ukrainy oraz jaki był ich udział w łącznych wydatkach ponoszonych na realizację programu?
4. Czy Rada Ministrów dokonała lub zamierza dokonać analizy zasadności dalszego obejmowania świadczeniem „Dobry Start“ osób korzystających z ochrony czasowej, biorąc pod uwagę wyjątkowy i czasowy charakter podstawy ich pobytu w Polsce? Jeżeli tak, jakie są wyniki tej analizy albo kiedy zostanie ona przeprowadzona?
5. Czy Rada Ministrów rozważa zmianę przepisów określających krąg osób uprawnionych do świadczenia „Dobry Start“, w szczególności przez wyłączenie z niego cudzoziemców korzystających z ochrony czasowej? Jeżeli nie, jakie przesłanki przemawiają za utrzymaniem ich prawa do tego świadczenia?
6. Ilu obywatelom Ukrainy odmówiono przyznania świadczenia „Dobry Start“ po wejściu w życie zmian obowiązujących od 1 lipca 2026 r.? Proszę o przedstawienie liczby odmów z podziałem na poszczególne przesłanki stanowiące podstawę odmowy przyznania świadczenia.
7. Czy Rada Ministrów dokonała analizy zasadności dalszego utrzymywania obywateli Ukrainy, w szczególności osób korzystających z ochrony czasowej, w katalogu osób uprawnionych do świadczenia „Dobry Start“? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wniosków wynikających z tej analizy.
8. Czy Rada Ministrów rozważa zmianę przepisów przez wyłączenie obywateli Ukrainy korzystających z ochrony czasowej z kręgu osób uprawnionych do świadczenia „Dobry Start“? Jeżeli nie, proszę o wskazanie przyczyn utrzymywania tego uprawnienia.
9. Czy w ocenie Rady Ministrów ochrona czasowa, której istotą jest przejściowy charakter pobytu, powinna stanowić wystarczającą podstawę do korzystania z krajowych świadczeń finansowanych z budżetu państwa, takich jak świadczenie „Dobry Start“? Proszę o przedstawienie przesłanek uzasadniających stanowisko Rady Ministrów w tym zakresie.
10. Czy Rada Ministrów analizuje uzależnienie prawa cudzoziemców do świadczenia „Dobry Start“ od spełnienia dodatkowych warunków świadczących o trwałym związku z państwem polskim, w szczególności określonego okresu legalnego pobytu, zatrudnienia, podlegania ubezpieczeniom społecznym lub rozliczania podatku dochodowego w Polsce?