Interpelacja w sprawie wysokości świadczenia "Dobry Start" oraz zasadności jego dostosowania do wzrostu kosztów utrzymania

Program „Dobry Start“ funkcjonuje od 2018 r. i od początku jego obowiązywania wysokość świadczenia przysługującego na dziecko rozpoczynające rok szkolny wynosi 300 zł. Kwota ta, pomimo upływu ośmiu lat oraz zasadniczej zmiany warunków ekonomicznych, do dziś nie została podwyższona.

Świadczenie zostało wprowadzone jako realne wsparcie rodzin w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego i przygotowaniem wyprawki dla dziecka. Tymczasem od momentu uruchomienia programu nastąpił bardzo znaczący wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych. Skumulowana inflacja w tym okresie przekroczyła 56 proc. Oznacza to, że niezmienna nominalnie kwota świadczenia z roku na rok pozwala pokryć coraz mniejszą część wydatków, na które została przeznaczona. Przy takim wzroście poziomu cen obecna realna siła nabywcza świadczenia w wysokości 300 zł odpowiada jedynie około 192 zł według cen z 2018 r. Innymi słowy, w okresie funkcjonowania programu świadczenie utraciło ponad jedną trzecią swojej pierwotnej wartości.

W przypadku programu „Dobry Start“ ma ona bezpośrednie przełożenie na możliwość realizacji celu, dla którego świadczenie zostało ustanowione. Rodzice każdego roku ponoszą koszty zakupu zeszytów, przyborów szkolnych, plecaków, wyposażenia, odzieży i obuwia oraz innych artykułów niezbędnych dziecku w związku z rozpoczęciem nauki. Utrzymywanie przez osiem kolejnych lat tej samej kwoty świadczenia oznacza, że coraz większa część tych wydatków musi być finansowana bezpośrednio z budżetów gospodarstw domowych. Szczególnie wyraźnie widać to w rodzinach wychowujących kilkoro dzieci w wieku szkolnym, w których wydatki związane z początkiem roku szkolnego kumulują się w jednym okresie. Nominalna wysokość pomocy państwa pozostaje wprawdzie taka sama jak w 2018 r., jednak jej rzeczywista wartość oraz udział w pokrywaniu kosztów wyprawki są dziś zdecydowanie mniejsze.

Brak jakiegokolwiek mechanizmu aktualizacji wysokości świadczenia sprawia ponadto, że wraz z każdym kolejnym wzrostem cen jego rzeczywista wartość będzie nadal malała. W praktyce prowadzi to do stopniowego ograniczania zakresu pomocy państwa bez formalnego obniżania wysokości świadczenia. Rodzice otrzymują nadal 300 zł, lecz za tę kwotę mogą nabyć znacznie mniej niż w roku, w którym program został uruchomiony.

Po ośmiu latach funkcjonowania programu zasadne jest więc nie tylko rozważenie podwyższenia kwoty świadczenia, lecz także odpowiedź na pytanie, czy jego wysokość nie powinna zostać powiązana z obiektywnymi wskaźnikami ekonomicznymi albo przynajmniej podlegać okresowemu przeglądowi. Utrzymywanie bezterminowo kwoty ustalonej w 2018 r., niezależnie od skali wzrostu cen, prowadzi bowiem do coraz większego rozdźwięku między deklarowanym celem programu a rzeczywistym zakresem wsparcia otrzymywanego przez polskie rodziny.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy Rada Ministrów dysponuje analizami dotyczącymi zmiany kosztów przygotowania dziecka do rozpoczęcia roku szkolnego w okresie od 2018 r. do 2026 r.? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie danych dotyczących zmian tych kosztów w poszczególnych latach oraz wskazanie, jaka część przeciętnych wydatków związanych z wyprawką szkolną była pokrywana przez świadczenie „Dobry Start“ w 2018 r., a jaka jest pokrywana obecnie.
2. Czy w ocenie Rady Ministrów świadczenie w wysokości 300 zł zapewnia obecnie porównywalny do 2018 r. poziom wsparcia rodzin w pokrywaniu kosztów związanych z rozpoczęciem roku szkolnego? Jeżeli tak, proszę o wskazanie danych i analiz stanowiących podstawę takiego stanowiska.
3. Czy Rada Ministrów analizowała możliwość ustalenia wysokości świadczenia „Dobry Start“ na poziomie odpowiadającym co najmniej realnej sile nabywczej kwoty 300 zł z 2018 r.? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, jaka kwota świadczenia wynika z przyjętej przez Radę Ministrów metodologii i danych dotyczących wzrostu cen.
4. Jakie byłyby roczne skutki finansowe dla budżetu państwa podwyższenia świadczenia „Dobry Start“ z 300 zł odpowiednio do 400 zł, 450 zł, 470 zł i 500 zł na jedno uprawnione dziecko? Proszę o przedstawienie wyliczeń dla każdego z tych wariantów oraz wskazanie liczby dzieci przyjętej do kalkulacji.
5. Czy Rada Ministrów rozważa wprowadzenie mechanizmu okresowego przeglądu wysokości świadczenia „Dobry Start“, uwzględniającego zmianę poziomu cen lub kosztów związanych z przygotowaniem dziecka do rozpoczęcia roku szkolnego? Jeżeli tak, proszę o wskazanie rozważanych rozwiązań oraz częstotliwości takiego przeglądu.
6. Czy Rada Ministrów analizowała możliwość wprowadzenia mechanizmu waloryzacji świadczenia „Dobry Start“, który ograniczałby spadek jego realnej wartości w kolejnych latach? Jeżeli takie rozwiązanie nie jest rozważane, proszę o wskazanie przyczyn odstąpienia od tego mechanizmu.
7. W przypadku gdy Rada Ministrów nie planuje podwyższenia świadczenia „Dobry Start“, jakie konkretne przesłanki uzasadniają dalsze utrzymywanie jego wysokości na poziomie 300 zł ustalonym w 2018 r., pomimo istotnego spadku realnej siły nabywczej tej kwoty?