Interpelacja w sprawie reklamy wyrobów tytoniowych

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego docierają liczne, niepokojące sygnały od mieszkańców i organizacji społecznych, dotyczące agresywnych i powszechnych kampanii marketingowych promujących papierosy elektroniczne (w tym jednorazowe e-papierosy oraz płyny do nich) i inne wyroby tytoniowe w mediach społecznościowych, takich jak Instagram, TikTok czy YouTube. Działania te, prowadzone przez dystrybutorów i producentów we współpracy z twórcami internetowymi (influencerami), są wprost profilowane pod kątem młodego odbiorcy – wykorzystują kolorową estetykę, motywy popkulturowe oraz szeroki wachlarz aromatów smakowych.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, obowiązuje bezwzględny zakaz reklamy i promocji wyrobów tytoniowych, papierosów elektronicznych, pojemników zapasowych oraz rekwizytów tytoniowych. Zakaz ten wprost obejmuje przestrzeń cyfrową i teleinformatyczną. Zgodnie z treścią art. 12 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy, złamanie zakazu reklamy obarczone jest sankcją karną w formie kary grzywny do 200 000 zł lub karą ograniczenia wolności. Postępowania karne są jednak długotrwałe, wobec czego karnoprawna odpowiedzialność przedsiębiorców za nielegalną reklamę wyrobów tytoniowych traci swój charakter prewencyjny. Wobec skali łamania ustawowego zakazu konieczne jest wypracowanie skutecznych środków reakcji państwowej na te zjawiska. Organy administracji państwowej, jak np. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie zostały przez ustawodawcę wyposażone w skuteczne środki przeciwdziałania łamaniu ustawowych zakazów promocji i reklamy wyrobów tytoniowych. Wobec tak rysującej się problematyki zagadnienia, zasadne zdaje się rozważenie wprowadzenia zmian ustawowych wprowadzających możliwość administracyjnoprawnego dyscyplinowania podmiotów gospodarczych występujących wprost przeciwko zakazom określonym przepisami ustawowymi.

Wobec powyższego, mając na względzie zdrowie obywateli, a także konieczność realnego egzekwowania przestrzegania przepisów prawa przez organy państwowe, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia monitoruje skalę nielegalnej reklamy wyrobów tytoniowych w mediach społecznościowych? Jeśli tak, proszę o przedstawienie danych w tym zakresie za lata 2020-2025 oraz I półrocze 2026 roku.
2. Czy w zakresie monitorowania nielegalnej reklamy wyrobów tytoniowych w mediach społecznościowych Ministerstwo Zdrowia podejmuje współpracę międzyresortową z Ministerstwem Cyfryzacji oraz Ministerstwem Sprawiedliwości?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia podejmuje działania zmierzające do uszczelnienia systemu w zakresie zakazu reklamy wyrobów tytoniowych i skutecznych mechanizmów egzekwowania prawa? Jeśli tak, jakie są to działania?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie do ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych rozwiązań administracyjnoprawnych umożliwiających dyscyplinowanie podmiotów gospodarczych łamiących zakaz reklamy wyrobów tytoniowych? Jeśli tak, jakie rozwiązania są analizowane? Jeśli nie, czy biorąc pod uwagę skalę łamania zakazu reklamy wyrobów tytoniowych w Ministerstwie Zdrowia zostaną podjęte prace zmierzające do wprowadzenia takich rozwiązań i w jakim terminie można spodziewać się przedstawienia propozycji przepisów?
5. Jaki organ, w ocenie resortu, powinien zostać wyposażony w kompetencje do nakładania sankcji administracyjnoprawnych w zakresie przeciwdziałania nielegalnej reklamie wyrobów tytoniowych?

Z poważaniem

dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP