Interpelacja w sprawie skuteczności przepisów ograniczających dostęp dzieci i młodzieży do słodkich napojów sprzedawanych w szkolnych sklepikach i automatach

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w sprawie skuteczności przepisów ograniczających dostęp dzieci i młodzieży do słodkich napojów sprzedawanych w szkolnych sklepikach i automatach.

1 września 2026 r. wejdzie w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań dotyczących żywienia zbiorowego w tych jednostkach (Dz.U. 2026 poz. 197), zastępujące rozporządzenie z 2016 r.

Zarówno dotychczasowe, jak i nowe przepisy dopuszczają do sprzedaży w szkołach napoje, do których nie dodano cukrów ani substancji słodzących zdefiniowanych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008. W praktyce nie oznacza to jednak, że napoje te nie zawierają znacznych ilości cukrów.

Producenci mogą bowiem wykorzystywać soki owocowe lub koncentraty soków zawierające naturalnie występujące cukry i wskazywać, że zostały one dodane ze względu na walory smakowe lub aromatyczne, a nie właściwości słodzące. W efekcie napój może zawierać znaczną ilość cukrów, a jednocześnie formalnie spełniać wymagania umożliwiające jego sprzedaż w szkolnym sklepiku lub automacie.

Problem z takim kryterium pokazuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 stycznia 2026 r. (sygn. I SA/Po 87/26). W sprawie napoju zawierającego 32 proc. soku jabłkowego z zagęszczonego soku jabłkowego sąd uznał, że organ kontrolny nie wykazał, iż sok został dodany ze względu na jego właściwości słodzące. Ciężar udowodnienia tej intencji spoczywał na organie kontrolnym.

Nowe rozporządzenie wprowadza jednocześnie limit cukrów dla napojów przygotowywanych na miejscu w szkole – 5 g na 250 ml gotowego napoju, czyli około 2 g na 100 ml. Analogicznego limitu nie przewidziano jednak dla napojów pakowanych ani gotowych napojów dostępnych w szkolnych sklepikach i automatach. Powstaje więc sytuacja, w której napój przygotowany w szkole podlega konkretnemu limitowi cukrów, natomiast podobny produkt kupiony przez ucznia w szkolnym automacie – nie.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizę skuteczności rozporządzenia z 16 lutego 2026 r. pod kątem faktycznego ograniczenia dostępu dzieci i młodzieży do słodkich napojów w szkołach? Jeśli tak, jakie są jej wyniki?
2. Dlaczego dla napojów pakowanych oraz gotowych napojów dostępnych w szkolnych sklepikach i automatach nie wprowadzono limitu zawartości cukrów analogicznego do limitu obowiązującego napoje przygotowywane na miejscu?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie obiektywnego kryterium dopuszczalnej zawartości cukrów ogółem w napojach sprzedawanych w szkołach, wyrażonego w gramach na 100 ml lub porcję, niezależnie od źródła tych cukrów?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje działania na forum Unii Europejskiej zmierzające do uszczelnienia przepisów dotyczących oświadczenia „bez dodatku cukrów” oraz definicji „żywności bez dodatku cukru”?
5. Jakie inne działania Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć w celu skutecznego ograniczenia spożycia cukrów przez dzieci i młodzież w środowisku szkolnym?

Z poważaniem

Aleksandra Leo