Interpelacja w sprawie przywrócenia członkostwa w spółdzielniach mieszkaniowych osobom go pozbawionym oraz uregulowania stanu prawnego gruntów spółdzielni mieszkaniowych

Panie Ministrze,

na podstawie art. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo spółdzielcze (Dz. U. 2017 poz. 1596) określone grupy osób utraciły z mocy prawa członkostwo w spółdzielniach mieszkaniowych. Dotyczyło to m.in. osób zamieszkujących lokale w budynkach posadowionych na gruntach o nieuregulowanym stanie prawnym.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 10 czerwca 2020 r., sygn. K 3/19, uznał art. 4 wskazanej ustawy za niezgodny z Konstytucją. Przepis utracił moc 19 czerwca 2021 r., jednak samo orzeczenie nie doprowadziło do przywrócenia członkostwa osobom, które utraciły je w 2017 r.

Rządowy projekt UD311 przewiduje obecnie przyznanie członkostwa z mocy prawa części osób poszkodowanych przez regulację z 2017 r., natomiast pozostałym kategoriom ma przysługiwać roszczenie o ponowne przyjęcie do spółdzielni. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów określono na III kwartał 2026 r.

Równolegle są prowadzone prace nad projektem UD335 dotyczącym uregulowania praw do gruntów zabudowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe. Według danych resortu ten problem może dotyczyć około 120 spółdzielni oraz około 100 tys. posiadaczy praw do lokali. 25 czerwca 2026 r. projekt został przyjęty przez Stały Komitet Rady Ministrów.

Sytuacja, w której przez kilka lat po utracie mocy niekonstytucyjnej regulacji nie doszło do ustawowego przywrócenia praw wszystkim osobom nią dotkniętym, wymaga wyjaśnienia. Wątpliwości budzi także zróżnicowanie w projekcie UD311 sposobu odzyskania członkostwa oraz potrzeba skoordynowania tych przepisów z regulacją dotyczącą gruntów spółdzielczych.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Ile osób utraciło członkostwo w spółdzielniach mieszkaniowych na podstawie art. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. i ile z tych osób według stanu obecnego nadal nie odzyskało członkostwa? Proszę, o ile dane są dostępne, o ich przedstawienie według poszczególnych kategorii osób wskazanych w projekcie UD311.

2. Jaka jest aktualna liczba spółdzielni objętych problemem nieuregulowanego stanu prawnego gruntów oraz ilu osób pozbawionych członkostwa na podstawie art. 4 ustawy z 2017 r. ten problem bezpośrednio dotyczy?

3. Jakie konkretne działania legislacyjne podejmowano od utraty mocy art. 4 w czerwcu 2021 r. do przygotowania projektu UD311 i jakie były przyczyny, dla których przez ten okres nie uchwalono regulacji przywracającej członkostwo osobom dotkniętym niekonstytucyjnym przepisem?

4. Z jakiego powodu projekt UD311 przewiduje dla jednej kategorii osób odzyskanie członkostwa z mocy prawa, a dla pozostałych jedynie roszczenie o przyjęcie w poczet członków? Czy ministerstwo rozważa przywrócenie członkostwa z mocy prawa wszystkim osobom, które utraciły je bez własnego działania na podstawie art. 4 ustawy z 2017 r.?

5. Czy projektowane przepisy będą zobowiązywały spółdzielnie do indywidualnego poinformowania osób zainteresowanych o przywróceniu członkostwa albo możliwości wystąpienia z roszczeniem o przyjęcie do spółdzielni, a jeśli tak – w jakim terminie?

6. Jaki jest aktualny harmonogram skierowania projektów UD311 i UD335 do Rady Ministrów oraz następnie do Sejmu i czy ministerstwo przewiduje skoordynowanie wejścia w życie obu regulacji, tak aby jednocześnie ograniczyć skutki utraty członkostwa i nieuregulowanego stanu prawnego gruntów?

Z poważaniem