Interpelacja w sprawie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń zakwaterowania i wyżywienia zapewnianych uchodźcom z Ukrainy przez przedsiębiorców w ramach systemu pomocy publicznej

Zwracam się z interpelacją dotyczącą opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT) świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców, którzy po wybuchu wojny w Ukrainie zapewniali uchodźcom zakwaterowanie i wyżywienie w ramach systemu pomocy organizowanego przez władze publiczne, w tym jednostki samorządu terytorialnego oraz administrację rządową.

Po agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w lutym 2022 r. setki tysięcy uchodźców znalazły schronienie w Polsce. W realizację działań pomocowych włączyli się nie tylko obywatele i organizacje pozarządowe, lecz także liczni przedsiębiorcy - w szczególności prowadzący hotele, pensjonaty, ośrodki wypoczynkowe, restauracje oraz firmy cateringowe. Na podstawie umów zawieranych z wojewodami, gminami lub innymi jednostkami administracji publicznej zapewniali oni uchodźcom zakwaterowanie, wyżywienie oraz inne niezbędne świadczenia, często w trybie natychmiastowym i na dużą skalę.

W praktyce pojawiły się jednak liczne wątpliwości dotyczące prawidłowego opodatkowania tych świadczeń podatkiem VAT, w szczególności:

• czy świadczenia realizowane na rzecz uchodźców, finansowane ze środków publicznych, powinny być traktowane jako usługi zakwaterowania i gastronomii opodatkowane stawką 8% lub 23%,
• czy - ze względu na ich charakter, cel oraz finansowanie - powinny być uznane za świadczenia związane z pomocą społeczną, które mogą korzystać ze zwolnienia z VAT,
• czy świadczenia te stanowią usługi świadczone na rzecz organów władzy publicznej, a nie na rzecz uchodźców, co mogłoby wpływać na ich kwalifikację podatkową,
• czy przedsiębiorcy, którzy działali w interesie publicznym i na rzecz państwa, nie powinni korzystać z preferencyjnego traktowania podatkowego, aby uniknąć nieuzasadnionych obciążeń finansowych.

Wielu przedsiębiorców zgłasza, że interpretacje podatkowe wydawane w podobnych stanach faktycznych są niejednolite, co prowadzi do ryzyka sporów podatkowych, konieczności korekt deklaracji oraz niepewności co do prawidłowego rozliczenia świadczeń wykonanych w ramach systemu pomocy uchodźcom.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizę dotyczącą prawidłowego opodatkowania VAT świadczeń zakwaterowania i wyżywienia zapewnianych uchodźcom z Ukrainy przez przedsiębiorców na podstawie umów z jednostkami administracji publicznej?
2. Czy ministerstwo planuje wydanie ogólnej interpretacji podatkowej, która jednoznacznie określi sposób opodatkowania takich świadczeń i wyeliminuje obecne wątpliwości?
3. Czy rozważane jest wprowadzenie zwolnienia z VAT lub preferencyjnej stawki dla świadczeń realizowanych w ramach systemu pomocy uchodźcom, w szczególności gdy są one finansowane ze środków publicznych?
4. Czy ministerstwo analizuje możliwość zastosowania analogicznych rozwiązań, jakie funkcjonują w przypadku świadczeń pomocy społecznej lub usług realizowanych na rzecz organów władzy publicznej?
5. Czy przedsiębiorcy, którzy udzielali pomocy uchodźcom w ramach działań państwa, mogą liczyć na ujednolicenie praktyki organów podatkowych oraz ochronę prawną w przypadku rozbieżności interpretacyjnych?
6. Czy ministerstwo planuje działania legislacyjne, które zapewnią jasne i stabilne zasady opodatkowania świadczeń realizowanych w sytuacjach kryzysowych, takich jak masowy napływ uchodźców?

Przedsiębiorcy, którzy włączyli się w działania państwa w sytuacji kryzysowej, działali w interesie publicznym i w poczuciu solidarności. Dlatego zasadne jest zapewnienie im przejrzystych, jednolitych i sprawiedliwych zasad opodatkowania, które nie będą prowadzić do nieuzasadnionych obciążeń finansowych ani ryzyka sporów z organami podatkowymi.