Interpelacja w sprawie raportu "Polaków portret własny. Raport z badań DNA marki Polska", wykorzystania sztucznej inteligencji przy jego opracowaniu oraz wydatkowania środków publicznych

Zwracam się z interpelacją w związku z poważnymi wątpliwościami dotyczącymi raportu „Polaków portret własny. Raport z badań DNA marki Polska“, przygotowanego w ramach zadania publicznego „Marka Polska – podstrategia turystyczna“, dofinansowanego ze środków Ministerstwa Sportu i Turystyki na podstawie umowy nr 2025/0014/1251/UDOT/DT/BP/IS z dnia 5 czerwca 2025 r.

Zgodnie z publicznie przedstawionymi informacjami na realizację zadania Ministerstwo Sportu i Turystyki miało przekazać Stowarzyszeniu Konferencje i Kongresy w Polsce kwotę 200 000 zł. W samym raporcie jako kierownik merytoryczny projektu i autor wskazana została dr hab. Barbara Mróz-Gorgoń, prof. UEW.

Publiczna analiza dokumentu przeprowadzona przez Sebastiana Meitza wskazuje na szereg poważnych nieścisłości, które wymagają wyjaśnienia przez organy państwa. Dotyczą one zarówno metodologii badań, danych liczbowych i źródeł, jak również jakości redakcyjnej dokumentu oraz możliwości wykorzystania przy jego przygotowaniu narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji.

Raport deklaruje m.in. przeprowadzenie 24 indywidualnych wywiadów pogłębionych, 35 FGI oraz 7 warsztatów Design Thinking w 7 miastach, a także zebranie ponad 180 godzin nagrań i około 400 stron transkrypcji. Jednocześnie w dalszej części dokumentu pojawia się informacja o 35 uczestnikach FGI, co sugerowałoby około cztery grupy fokusowe, a liczba miast, w których miały odbywać się warsztaty Design Thinking, zmienia się w różnych częściach raportu z siedmiu do pięciu, a następnie do trzech.

Wątpliwości budzą również liczne błędy i nieścisłości w przypisach i bibliografii, dane statystyczne, których pochodzenie lub aktualność nie są jasne, oraz fragmenty językowe sprawiające wrażenie niewystarczająco zweryfikowanego materiału roboczego. W raporcie znajdują się m.in. określenia Katowic jako „północnego centrum“ Polski, anglojęzyczne słowo „Despite“ umieszczone w środku polskiego zdania, twierdzenie, że 95 proc. młodych Polaków mówi płynnie po angielsku, oraz odwołanie do rankingu „Doing Business“ Banku Światowego bez wskazania, że jego publikację zakończono.

Jeżeli dokument finansowany ze środków publicznych i mający stanowić podstawę prac nad strategicznym wizerunkiem Polski zawiera tak daleko idące niespójności, konieczne jest szczegółowe wyjaśnienie zarówno sposobu jego powstania, jak i procedury odbioru oraz rozliczenia zadania.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaka dokładnie kwota środków publicznych została przyznana i wypłacona na realizację zadania „Marka Polska – podstrategia turystyczna“, w tym na przygotowanie przedmiotowego raportu, komu została wypłacona oraz jakie konkretne rezultaty i produkty miały zostać wykonane w zamian za te środki?
2. Kto ze strony Ministerstwa Sportu i Turystyki dokonał merytorycznego i finansowego odbioru zadania oraz raportu? Czy przed jego zaakceptowaniem przeprowadzono kontrolę poprawności metodologii, danych, źródeł, przypisów i bibliografii, a jeżeli tak – w jaki sposób i z jakim wynikiem?
3. Ile faktycznie przeprowadzono indywidualnych wywiadów IDI, zogniskowanych wywiadów grupowych FGI oraz warsztatów Design Thinking? Proszę o wskazanie dat i miast przeprowadzenia badań, liczby uczestników poszczególnych spotkań oraz wyjaśnienie, dlaczego w raporcie pojawiają się wzajemnie sprzeczne informacje dotyczące liczby FGI oraz liczby warsztatów i miejsc ich przeprowadzenia.
4. W jaki sposób powstało deklarowane w raporcie ponad 180 godzin nagrań? Czy ministerstwo dysponuje dokumentacją potwierdzającą ich istnienie, w szczególności nagraniami, transkrypcjami, protokołami lub innymi materiałami źródłowymi pozwalającymi potwierdzić rzeczywiste przeprowadzenie deklarowanych badań?
5. Czy przy opracowywaniu raportu, jego poszczególnych rozdziałów, analiz, rekomendacji, bibliografii lub przypisów wykorzystywano generatywną sztuczną inteligencję lub modele językowe typu LLM? Jeśli tak, proszę wskazać, jakie narzędzia wykorzystano, w jakim zakresie, kto dokonywał weryfikacji wygenerowanych treści oraz czy fakt wykorzystania AI został ujawniony ministerstwu przed odbiorem zadania.
6. Jak ministerstwo wyjaśnia stwierdzone w raporcie nieścisłości dotyczące danych statystycznych i źródeł, błędy w systemie przypisów, odwołanie do niepublikowanego już rankingu „Doing Business“, określenie Katowic jako „północnego centrum“, twierdzenie o 95-procentowej płynnej znajomości języka angielskiego wśród młodego pokolenia oraz inne podobne fragmenty? Czy dane te zostały przed publikacją zweryfikowane?
7. Jaka była dokładna rola dr hab. Barbary Mróz-Gorgoń w przygotowaniu, realizacji i rozliczeniu projektu oraz czy w związku z pełnionymi przez nią funkcjami publicznymi przeprowadzono analizę pod kątem potencjalnego konfliktu interesów? Czy uczestniczyła ona bezpośrednio lub pośrednio w podejmowaniu decyzji dotyczących przyznania, nadzorowania, odbioru lub rozliczenia środków przeznaczonych na to zadanie?
8. Czy w związku z ujawnionymi wątpliwościami prezes Rady Ministrów lub Ministerstwo Sportu i Turystyki zlecą niezależną kontrolę prawidłowości realizacji i rozliczenia tego zadania, w tym rzeczywistego przeprowadzenia deklarowanych badań? Czy w przypadku stwierdzenia, że zadanie nie zostało wykonane zgodnie z umową lub środki publiczne wydatkowano nieprawidłowo, zostaną podjęte działania zmierzające do ich zwrotu oraz wyciągnięcia konsekwencji wobec osób odpowiedzialnych?

Wobec faktu, że sprawa dotyczy wykorzystania środków publicznych oraz materiału mającego służyć budowie i promocji marki Polska, oczekuję szczegółowego przedstawienia dokumentacji i jednoznacznego wyjaśnienia wskazanych nieprawidłowości.