Interpelacja w sprawie audytu polskiego przemysłu zbrojeniowego pod kątem stopnia jego uzależnienia od surowców krytycznych pochodzących z kierunków obarczonych wysokim ryzykiem geopolitycznym i realizacji unijnej strategii Global Gateway Polska

Szanowny Panie Ministrze,

w celu przeciwdziałania swojej zależności od Chin, Unia Europejska wzmocniła swoje partnerstwa z wieloma krajami afrykańskimi poprzez inicjatywy takie jak Global Gateway. Afryka wyróżnia się na światowej scenie, posiadając około 30% zasobów minerałów krytycznych. Na uwagę zasługuje szczególnie Demokratyczna Republika Konga, posiadając około 47% światowych rezerw kobaltu i 15% metali ziem rzadkich. Również, Republika Południowej Afryki ma znaczące udziały w chromie, manganie i platynie, podczas gdy inne kraje, takie jak Gabon i Zimbabwe, także mają kopalnie rud, takich jak lit i miedź. Te liczby wyjaśniają, dlaczego kontynent uznawany jest za trzecim preferowanym kierunkiem dla inwestycji w sektorze wydobywczym, zaraz za Ameryką Łacińską i Kanadą. Mimo stosunkowo ograniczonego budżetu przeznaczanego na eksplorację, Afryka przyciągnęła około 13,9% bezpośrednich inwestycji zagranicznych w sektorze wydobywczym w latach 2018-2022, z łączną kwotą 77 miliardów dolarów, z czego 4,7 miliarda przeznaczone specjalnie na eksplorację nowych złóż.

Wraz z szybkim przejściem na transformację energetyczną i cyfrową, popyt na te kluczowe minerały wciąż rośnie, a Afryka ma nadzieję skorzystać z tego korzystnego trendu. Tradycyjnie Wielka Brytania, Kanada i Australia są uważane za głównych graczy w afrykańskim sektorze wydobywczym. Jednak stają w obliczu rosnącej konkurencji ze strony nowych graczy, zwłaszcza z Chin.

Polski przemysł zbrojeniowy w tym MESKO SA, Huta Ostrowiec sp. z o.o., WZL Nr 1 SA, HSW SA, PIT-Radwar SA, Rosomak SA i inne wykazują rosnące zapotrzebowanie na metale ziem rzadkich oraz surowce krytyczne, które są niezbędne do produkcji nowoczesnego uzbrojenia: systemów naprowadzania i łączności, optyka i systemy celownicze, ekrany i wyświetlacze, sekcje naprowadzania, czujniki zbliżeniowe, aktywne anteny i bloki nadawcze, serwomechanizmy, pancerze warstwowe i kompozytowe, lufy armatnie, odkuwki wielogabarytowe, systemy kierowania ogniem.

1. Czy resort dokonał audytu polskiego przemysłu zbrojeniowego pod kątem stopnia ich uzależnienia od surowców krytycznych pochodzących z kierunków obarczonych wysokim ryzykiem geopolitycznym (np. Chiny, Federacja Rosyjska)?

2. Czy w perspektywie długofalowej produkcji uzbrojenia i jego elementów zabezpieczono dostawy tych surowców dla zakładów Mesko SA w Skarżysku Kamiennej oraz mapowanie obowiązków i korzyści wynikających z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady(UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia ram na rzecz zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych (Critical Raw Material Act, CRMA)?

3. Czy w ramach unijnej strategii Global Gateway Polska planuje podjąć dwustronne działania dyplomatyczne lub gospodarcze z państwami Afryki Zachodniej (takimi jak Gwinea, Ghana czy Nigeria), DRK, Gabon, Zimbabwe, Namibia w celu zabezpieczenia dostaw boksytu, litu oraz metali ziem rzadkich dla krajowych przedsiębiorstw?

Z poważaniem

Andrzej Szejna
Poseł na Sejm RP