Interpelacja w sprawie funkcjonowania instytutów polskich oraz instytutów kultury polskiej za granicą

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z pojawiającymi się w przestrzeni publicznej i medialnej informacjami dotyczącymi wysokich kosztów funkcjonowania instytutów polskich oraz instytutów kultury polskiej za granicą, a także wątpliwościami co do realnej efektywności ich działalności, zwłaszcza w państwach europejskich, zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie szczegółowych informacji dotyczących funkcjonowania tych jednostek.

Instytuty polskie, jako placówki podległe Ministerstwu Spraw Zagranicznych, mają za zadanie promowanie polskiej kultury, historii, języka, nauki oraz wspieranie pozytywnego wizerunku Rzeczypospolitej Polskiej za granicą. Cel ten jest co do zasady istotny z punktu widzenia polityki zagranicznej państwa. Jednocześnie, wobec skali wydatków publicznych przeznaczanych na utrzymanie sieci tych placówek, konieczna jest rzetelna ocena, czy ich obecna struktura, liczba oraz zakres działania odpowiadają rzeczywistym potrzebom państwa polskiego.

Szczególne wątpliwości budzi funkcjonowanie instytutów polskich w krajach europejskich, w których Polska posiada rozbudowaną sieć placówek dyplomatycznych i konsularnych, a dostęp do polskiej kultury, informacji oraz wydarzeń promocyjnych może być realizowany również za pośrednictwem innych instrumentów, w tym ambasad, konsulatów, organizacji polonijnych, współpracy samorządowej, uczelni, mediów społecznościowych oraz narzędzi cyfrowych. W tym kontekście zasadne wydaje się pytanie, czy utrzymywanie odrębnych jednostek organizacyjnych w obecnym kształcie jest ekonomicznie uzasadnione.

Mając na uwadze konieczność transparentnego gospodarowania środkami publicznymi, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ile instytutów iolskich funkcjonuje obecnie za granicą, w jakich państwach i miastach są zlokalizowane oraz od kiedy działają poszczególne jednostki?
2. Jaki był całkowity koszt funkcjonowania każdego instytutu polskiego oddzielnie w latach 2024 oraz 2025, a także jaki koszt zaplanowano na rok 2026?
3. Proszę o przedstawienie kosztów funkcjonowania każdej jednostki w rozbiciu na poszczególne kategorie wydatków, zgodnie z tabelami:

Tabela nr 1 – wydatki dotyczące roku 2024

Tabela nr 2 – wydatki dotyczące roku 2025

Tabela nr 3 – planowane wydatki w roku 2026

Dane proszę podać w polskich złotych oraz podać informację o zastosowanym kursie walutowym.

1. Jakie konkretne najważniejsze działania, wydarzenia, projekty lub kampanie zrealizował każdy instytut polski w latach 2024–2025?
2. Ilu uczestników wzięło udział w ww. wydarzeniach organizowanych przez poszczególne instytuty polskie w latach 2024–2025?
3. Jakie mierniki efektywności stosuje Ministerstwo Spraw Zagranicznych przy ocenie działalności instytutów polskich?
4. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych dokonuje cyklicznej oceny zasadności dalszego funkcjonowania poszczególnych instytutów polskich? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, kiedy przeprowadzono ostatnią taką ocenę oraz jakie były jej wnioski.
5. Czy w ostatnich trzech latach przeprowadzono audyty, kontrole lub ewaluacje dotyczące kosztów, efektywności lub zasadności funkcjonowania instytutów polskich? Jeżeli tak, proszę o przekazanie ich ilości, sumarycznej informacji o ich wynikach, rekomendacjach oraz sposobie wdrożenia zaleceń.
6. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych analizowało możliwość ograniczenia liczby instytutów polskich, w szczególności w państwach europejskich, oraz przekazania części ich zadań ambasadom, konsulatom lub innym podmiotom?
7. Czy planowana jest reforma sieci instytutów polskich, w tym zmiana ich liczby, lokalizacji, struktury organizacyjnej lub sposobu finansowania?

W interesie publicznym konieczne jest przeprowadzenie rzetelnej analizy, czy obecny model działania instytutów polskich odpowiada aktualnym wyzwaniom polityki zagranicznej oraz czy wydatkowane na ten cel środki publiczne przynoszą wymierne i proporcjonalne efekty. Dotyczy to zwłaszcza państw europejskich, w których Polska dysponuje szeroką siecią dyplomatyczną, rozwiniętymi kontaktami bilateralnymi oraz znaczną dostępnością innych narzędzi promocji.

W związku z powyższym proszę o udzielenie szczegółowej odpowiedzi i przedstawienie danych w formie tabelarycznej.

Powyższe pozwoli na porównanie kosztów i efektów działania poszczególnych instytutów polskich.