Interpelacja w sprawie projektowanych zmian dotyczących ukrytych zysków w estońskim CIT w ramach projektu UD116

Projekt ustawy oznaczony numerem UD116 przewiduje zmiany w zasadach opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, w tym w zakresie tzw. ukrytych zysków. Szczególne zastrzeżenia budzi rozwiązanie, zgodnie z którym opodatkowanie określonego świadczenia miałoby następować niezależnie od źródła jego finansowania, a więc również wówczas, gdy wypłata pochodzi z zysków wypracowanych i opodatkowanych jeszcze przed przejściem spółki na estoński CIT.

Takie rozwiązanie może prowadzić do sytuacji, w której środki pochodzące z dochodu już wcześniej opodatkowanego podatkiem CIT zostaną ponownie objęte podatkiem na poziomie spółki. Zyski osiągnięte przed wyborem ryczałtu od dochodów spółek nie korzystały bowiem z odroczenia opodatkowania właściwego dla estońskiego CIT. Zostały rozliczone według zasad obowiązujących przed wejściem spółki do tego systemu, dlatego późniejsze wykorzystanie tych środków nie powinno automatycznie powodować powstania kolejnego obowiązku podatkowego.

Problem ten jest szczególnie widoczny przy umorzeniu udziałów. Wynagrodzenie należne wspólnikowi może zostać sfinansowane ze środków zgromadzonych przez spółkę jeszcze przed przejściem na estoński CIT. Jeżeli mimo tego wypłata zostanie potraktowana jako ukryty zysk, spółka będzie zobowiązana do zapłaty ryczałtu także od środków, które zostały już wcześniej opodatkowane.

Jednocześnie wypłata finansowana ze starych zysków nie pomniejsza zysków wypracowanych w okresie stosowania estońskiego CIT. W konsekwencji ich późniejsza wypłata może zostać opodatkowana odrębnie. Powstaje więc ryzyko wielokrotnego obciążenia podatkiem środków pozostających w majątku tej samej spółki, mimo że ich źródło i moment wypracowania są możliwe do ustalenia.

Projektowane rozwiązanie może mieć również negatywny wpływ na zwykłe decyzje gospodarcze podejmowane przez spółki i ich wspólników. Umorzenie udziałów, zmiany w strukturze właścicielskiej, rozliczenia pomiędzy wspólnikami czy wyjście jednego z nich ze spółki są normalnymi elementami prowadzenia działalności gospodarczej. Przepisy podatkowe nie powinny powodować dodatkowych obciążeń tylko dlatego, że takie czynności są przeprowadzane już po wyborze estońskiego CIT, jeżeli ich finansowanie następuje z wcześniej opodatkowanych zysków.

Regulacje dotyczące ukrytych zysków powinny służyć przeciwdziałaniu sytuacjom, w których dochód wypracowany w okresie stosowania estońskiego CIT jest przekazywany wspólnikom w sposób zastępujący klasyczną wypłatę zysku i prowadzący do uniknięcia opodatkowania. Nie powinny natomiast obejmować w taki sam sposób środków pochodzących z okresu, w którym spółka podlegała innym zasadom opodatkowania i wykonała już związane z nimi obowiązki podatkowe.

Wątpliwości budzi zatem przede wszystkim brak wyraźnego rozróżnienia pomiędzy zyskami wypracowanymi przed wejściem w estoński CIT a zyskami powstałymi już w okresie stosowania ryczałtu. Zatarcie tej granicy może prowadzić nie tylko do dodatkowych obciążeń podatkowych, lecz także do ograniczenia możliwości przeprowadzania uzasadnionych gospodarczo zmian właścicielskich i restrukturyzacyjnych.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Z jakich przyczyn projekt UD116 przewiduje objęcie opodatkowaniem świadczeń kwalifikowanych jako ukryte zyski niezależnie od źródła ich finansowania również, w sytuacji gdy są one pokrywane z zysków wypracowanych i opodatkowanych przed wejściem spółki w estoński CIT? Czy Ministerstwo Finansów analizowało, czy takie rozwiązanie może prowadzić do ponownego opodatkowania na poziomie spółki dochodu, od którego CIT został już wcześniej zapłacony na zasadach ogólnych? Jeżeli tak, jakie są wyniki tej analizy?
2. W jaki sposób Ministerstwo Finansów uzasadnia podatkowe zrównanie świadczeń finansowanych z zysków wypracowanych przed wejściem w estoński CIT ze świadczeniami finansowanymi z zysków osiągniętych już w okresie stosowania ryczałtu, skoro w pierwszym przypadku dochód został wcześniej opodatkowany, a w drugim korzystał z odroczenia opodatkowania?
3. Czy projektowane przepisy były analizowane pod kątem zgodności z zasadą ochrony praw nabytych, zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą proporcjonalności opodatkowania?
4. Czy Ministerstwo Finansów przeanalizowało skutki projektowanych zmian dla umorzenia udziałów finansowanego z zysków wypracowanych przed wejściem spółki w estoński CIT? Jeżeli tak, czy resort dopuszcza sytuację, w której takie wynagrodzenie będzie podlegało opodatkowaniu ryczałtem mimo wcześniejszego opodatkowania źródła jego finansowania?
5. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wprowadzenie wyłączenia dla świadczeń, których źródłem są zyski wypracowane i opodatkowane przed wejściem spółki w estoński CIT, pod warunkiem że ich pochodzenie jest możliwe do jednoznacznego wykazania w księgach rachunkowych?
6. Czy Ministerstwo Finansów posiada dane lub szacunki dotyczące liczby spółek korzystających z estońskiego CIT, które posiadają jednocześnie niepodzielone lub zatrzymane zyski wypracowane przed wejściem w ten system? Jeżeli tak, jaka jest skala podmiotów, których projektowana zmiana może bezpośrednio dotyczyć?
7. Czy celem projektowanej zmiany jest wyłącznie przeciwdziałanie wypłatom zastępującym dywidendę, czy również objęcie ryczałtem świadczeń niemających charakteru dystrybucji zysku wypracowanego w okresie estońskiego CIT? W jaki sposób ministerstwo wyznacza granicę pomiędzy tymi sytuacjami?
8. Czy Ministerstwo Finansów analizowało orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące opodatkowania ukrytych zysków finansowanych z zysków sprzed wejścia w estoński CIT? Jeżeli tak, jakie przesłanki zdecydowały o przyjęciu rozwiązania odmiennego od kierunku prezentowanego w tych orzeczeniach?
9. Czy Ministerstwo Finansów rozważa zmianę projektowanych przepisów w taki sposób, aby źródło finansowania świadczenia miało znaczenie dla jego kwalifikacji podatkowej, jeżeli pozwala to uniknąć ponownego opodatkowania dochodu już wcześniej objętego CIT?