Interpelacja w sprawie dostosowania przepisów o ryczałcie do współczesnych usług informatycznych

Obowiązujące zasady opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych coraz częściej powodują wątpliwości po stronie przedsiębiorców świadczących usługi informatyczne. Problem nie sprowadza się przy tym wyłącznie do wysokości poszczególnych stawek podatku. Jego źródłem jest przede wszystkim sposób, w jaki ustawodawca określił zakres usług objętych konkretnymi stawkami, odwołując się zarówno do opisów rodzajów działalności, jak i do klasyfikacji PKWiU.

W przypadku branży IT rozwiązanie to staje się szczególnie problematyczne. Zakres usług informatycznych rozwija się bardzo szybko, pojawiają się nowe specjalizacje i modele świadczenia usług, których charakter nie zawsze daje się jednoznacznie przyporządkować do grupowań wynikających z klasyfikacji opracowanej wiele lat temu. Dotyczy to między innymi usług związanych z architekturą systemów, integracją rozwiązań informatycznych, chmurą obliczeniową, automatyzacją procesów, cyberbezpieczeństwem, przetwarzaniem danych czy wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

W praktyce podatnik, który chce prawidłowo ustalić stawkę ryczałtu, musi najpierw dokonać szczegółowej kwalifikacji świadczonych przez siebie usług. Nie zawsze jest to możliwe w sposób jednoznaczny, a błędna kwalifikacja może prowadzić do zastosowania niewłaściwej stawki podatku i powstania zaległości podatkowej wraz z odsetkami.

Szczególne znaczenie mają w tym zakresie wątpliwości dotyczące rozgraniczenia usług opodatkowanych stawką 12% od usług, do których może mieć zastosowanie stawka 8,5%. Przepisy przewidują podwyższoną stawkę dla określonych kategorii usług informatycznych, w tym usług związanych z oprogramowaniem, nie określają jednak w sposób dostatecznie precyzyjny granic tego pojęcia.

W ustawie występują również sformułowania odnoszące się do „oprogramowania” oraz „systemów informatycznych”, przy czym ustawodawca nie wprowadził definicji, które pozwalałyby podatnikowi jednoznacznie ustalić, jakie czynności mieszczą się w poszczególnych kategoriach. W rezultacie samo ustalenie, czy dana usługa jest „związana z oprogramowaniem”, może wymagać analizy zakresu wykonywanych czynności, klasyfikacji statystycznych oraz stanowisk organów podatkowych.

Taki model prowadzi do sytuacji, w której o wysokości podatku może decydować nie tyle rzeczywisty ekonomiczny charakter działalności przedsiębiorcy, ile sposób przypisania konkretnej usługi do określonego symbolu klasyfikacyjnego. Jest to szczególnie trudne do zaakceptowania w branży, w której zakres usług zmienia się szybciej niż klasyfikacje wykorzystywane przez ustawodawcę.

Niepewność ta ma bezpośrednie konsekwencje dla podatników. Przedsiębiorca, wybierając ryczałt, powinien mieć możliwość ustalenia z odpowiednim wyprzedzeniem, jaką stawkę podatku będzie zobowiązany stosować. Tymczasem obecne przepisy mogą prowadzić do sytuacji, w której podatnik dopiero w toku kontroli albo postępowania podatkowego dowiaduje się, że organ inaczej ocenia charakter świadczonych przez niego usług.

Problem nabiera dodatkowego znaczenia w związku z koniecznością przyszłego dostosowania przepisów podatkowych do zmian w klasyfikacji PKWiU. Obecna klasyfikacja PKWiU 2015 ma być stosowana na potrzeby ustawy o ryczałcie do końca 2028 r. Oznacza to, że w najbliższych latach ustawodawca i tak będzie musiał podjąć działania legislacyjne dotyczące przepisów odwołujących się do tej klasyfikacji.

Powstaje zatem potrzeba rozważenia, czy zmiany te powinny mieć wyłącznie charakter techniczny, polegający na zastąpieniu jednych symboli klasyfikacyjnych innymi, czy też powinny prowadzić do szerszego uporządkowania zasad ustalania stawek ryczałtu. W przeciwnym razie istnieje ryzyko, że obecne problemy interpretacyjne zostaną jedynie przeniesione do nowego systemu klasyfikacji.

Z punktu widzenia pewności i przejrzystości prawa podatkowego zasadne wydaje się stworzenie takich regulacji, które pozwalałyby przedsiębiorcom ustalać właściwą stawkę podatku na podstawie jasnych i możliwych do zastosowania kryteriów. Dotyczy to w szczególności sektora IT, w którym obecne przepisy nie zawsze nadążają za zmianami technologicznymi i rzeczywistym zakresem usług świadczonych na rynku.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów prowadzi obecnie analizy dotyczące problemów z ustalaniem właściwej stawki ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych przez przedsiębiorców świadczących usługi w branży IT? Jeżeli tak, jakie wnioski wynikają z przeprowadzonych dotychczas analiz?
2. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega potrzebę doprecyzowania przepisów rozgraniczających usługi informatyczne podlegające opodatkowaniu stawką 12% od usług, do których zastosowanie może mieć stawka 8,5%?
3. W jaki sposób, zdaniem Ministerstwa Finansów, podatnik powinien obecnie rozstrzygać, czy świadczona przez niego usługa jest usługą „związaną z oprogramowaniem”, jeżeli ustawa nie zawiera definicji tego pojęcia ani jednoznacznych kryteriów pozwalających na dokonanie takiej kwalifikacji?
4. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wprowadzenie do ustawy definicji lub innych ustawowych kryteriów pozwalających na jednoznaczne określenie znaczenia pojęć „oprogramowanie”, „system informatyczny” oraz usług „związanych z oprogramowaniem”? Jeżeli nie, z jakich powodów?
5. Czy Ministerstwo Finansów analizuje skalę sporów, postępowań podatkowych oraz wniosków o interpretacje indywidualne dotyczących stosowania stawek 8,5% i 12% w odniesieniu do usług IT? Jeżeli tak, jak kształtowała się ich liczba w ostatnich latach i jakie zagadnienia najczęściej były przedmiotem wątpliwości?
6. Czy Ministerstwo Finansów planuje zmianę przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym w związku z koniecznością odejścia od stosowania PKWiU 2015 do celów tej ustawy po 2028 r.? Jeżeli tak, kiedy planowane jest rozpoczęcie prac legislacyjnych i jaki jest przewidywany termin przedstawienia projektu zmian?
7. Czy przy przygotowywaniu zmian związanych z nową klasyfikacją PKWiU Ministerstwo Finansów zamierza ograniczyć się do technicznego dostosowania oznaczeń klasyfikacyjnych, czy też planowana jest szersza reforma zasad określania stawek ryczałtu dla poszczególnych rodzajów działalności?
8. Czy do czasu przeprowadzenia zmian ustawowych Ministerstwo Finansów przewiduje wydanie objaśnień podatkowych, interpretacji ogólnej lub innych wytycznych dotyczących kwalifikowania współczesnych usług informatycznych na potrzeby stawek ryczałtu, w szczególności w przypadkach budzących obecnie największe wątpliwości?
9. Czy Ministerstwo Finansów analizuje wpływ obecnych niejasności na sytuację przedsiębiorców świadczących nowe rodzaje usług informatycznych, w szczególności związanych z chmurą obliczeniową, automatyzacją, sztuczną inteligencją, integracją systemów, cyberbezpieczeństwem oraz przetwarzaniem danych?
10. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Finansów, aby przyszłe przepisy dotyczące ryczałtu nadążały za rozwojem nowych usług i modeli działalności gospodarczej, bez konieczności każdorazowego rozstrzygania wątpliwości podatników w drodze interpretacji indywidualnych lub postępowań podatkowych?