Interpelacja w sprawie przyjętego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej kierunku zmian w zakresie przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych uczniów realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie informacji dotyczących przyjętego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej kierunku zmian w zakresie przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych uczniów realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą, w szczególności w związku z procedowanym projektem rozporządzenia MEN nr 117.

Projekt przewiduje rezygnację z możliwości przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. Zgodnie z przekazanymi informacjami przepisy mają wejść w życie z dniem 1 września 2026 r.

Sama zmiana zasad egzaminowania wymaga oczywiście uwzględnienia kwestii rzetelności, samodzielności ucznia, weryfikacji jego tożsamości oraz zapewnienia odpowiednich standardów nadzoru. Jednocześnie skala i charakter edukacji domowej powodują, że istotne jest również rozważenie praktycznych konsekwencji przyjętego rozwiązania, szczególnie dla uczniów znajdujących się w szczególnej sytuacji zdrowotnej lub komunikacyjnej.

Z przekazanych materiałów wynika, że do organizacji pozarządowej zajmującej się przeciwdziałaniem wykluczeniu cyfrowemu wpłynęło ponad 600 apeli rodziców, uczniów i pedagogów. Wśród opisanych przypadków znajdują się dzieci ciężko chore, w tym pacjenci onkologiczni, osoby po przeszczepach szpiku, oczekujące na dializy, a także uczniowie z niepełnosprawnościami czy wymagający odległego leczenia operacyjnego.

Problem może mieć również wymiar komunikacyjny. Według przedstawionych danych 8519 uczniów mieszka w miejscowościach pozbawionych bezpośredniego połączenia kolejowego z miastami wojewódzkimi. W niektórych przypadkach dotarcie na egzamin wymaga wielogodzinnych podróży i przesiadek, a jako skrajny przykład wskazano ucznia z miejscowości Posada w gminie Bogatynia, dla którego podróż do Wrocławia wymaga m.in. przejścia pieszo na terytorium Niemiec i kilku przesiadek kolejowych.

Jednocześnie z materiału wynika, że skala potencjalnych konsekwencji organizacyjnych jest bardzo duża. W przypadku największej placówki realizującej edukację domową wskazano 27 868 uczniów, z czego ponad 20 tys. mieszka poza obszarami największych miast wojewódzkich. Przy założeniu średnio 15 egzaminów ustnych i pisemnych w roku oznaczałoby to konieczność przeprowadzenia nawet około 900 tys. stacjonarnych procedur egzaminacyjnych rocznie.

W tym kontekście szczególnie istotne jest dla mnie wyjaśnienie przyjętego przez ministerstwo kierunku regulacyjnego.

Nie chodzi bowiem wyłącznie o odpowiedź na pytanie, czy egzaminy online powinny być dopuszczalne. Chodzi o ustalenie, jakie przesłanki doprowadziły resort do przyjęcia rozwiązania polegającego na całkowitym odejściu od tej formy egzaminowania, zamiast próby określenia jednolitych standardów technicznych i organizacyjnych, które pozwalałyby zapewnić jego wiarygodność.

Jest to o tyle istotne, że Ministerstwo Cyfryzacji w swojej opinii z 23 lipca 2026 r. wskazało na możliwość zabezpieczenia procesu egzaminacyjnego poprzez m.in. jednoznaczną identyfikację ucznia, rejestrację przebiegu egzaminu, audyt oraz kontrolę ex post, a także określenie minimalnych wymagań techniczno-organizacyjnych.

Stanowisko to pozostaje również istotne w kontekście przyjętej przez Radę Ministrów w 2024 r. „Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji”, która wskazuje na znaczenie rozwiązań cyfrowych, w tym dla uczniów ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi.

Dlatego chciałbym zwrócić uwagę nie tylko na samą treść projektowanego rozporządzenia, ale na logikę i przesłanki, które doprowadziły resort do wyboru właśnie takiego rozwiązania. Szczególnie ważne wydaje się ustalenie, czy przed przyjęciem kierunku polegającego na całkowitym wyłączeniu egzaminów zdalnych dokonano analizy alternatyw, ich kosztów oraz wpływu na uczniów wymagających szczególnych form dostępności.

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie konkretne przesłanki merytoryczne zdecydowały o przyjęciu przez MEN kierunku polegającego na całkowitym wyłączeniu możliwości przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej? Proszę o wskazanie, jakie problemy związane z dotychczasową praktyką egzaminów zdalnych ministerstwo uznało za niemożliwe do rozwiązania poprzez wprowadzenie dodatkowych standardów bezpieczeństwa i kontroli.
2. Czy przed podjęciem decyzji o całkowitym wyłączeniu egzaminów zdalnych MEN analizował wariant polegający na ich pozostawieniu przy jednoczesnym wprowadzeniu jednolitych wymogów technicznych i organizacyjnych? Jeżeli tak, jakie były wyniki takiej analizy i z jakich powodów wariant ten nie został przyjęty?
3. Ministerstwo Cyfryzacji wskazało możliwość zapewnienia wiarygodności egzaminów online poprzez identyfikację ucznia, rejestrację przebiegu egzaminu, audyt oraz kontrolę ex post. Czy MEN przeanalizowało te propozycje i które z nich uznało za niewystarczające?
4. W jaki sposób MEN oceniło wpływ projektowanych zmian na uczniów przewlekle chorych, z niepełnosprawnościami oraz uczniów dotkniętych wykluczeniem komunikacyjnym? Czy przed przyjęciem projektu dokonano analizy liczby uczniów, dla których konieczność osobistego stawienia się w miejscu egzaminu może stanowić realną przeszkodę w przystąpieniu do egzaminu?
5. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej posiada szacunki dotyczące liczby uczniów, którzy po wejściu w życie nowych regulacji będą musieli pokonywać znaczące odległości w celu przystąpienia do egzaminów klasyfikacyjnych, oraz szacunkowe dane dotyczące dodatkowych kosztów organizacyjnych ponoszonych przez szkoły i rodziny?
6. Czy projekt rozporządzenia był konsultowany z Ministerstwem Cyfryzacji pod kątem zgodności z kierunkiem cyfryzacji edukacji przyjętym przez Radę Ministrów? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, w jaki sposób uwagi tego resortu zostały uwzględnione w ostatecznym kierunku prac nad projektem.
7. Czy MEN przeprowadziło analizę wpływu projektowanych przepisów na dostępność edukacji dla osób ze szczególnymi potrzebami, w tym analizę zgodności przyjętego rozwiązania z zasadą zapewnienia możliwie równego dostępu do edukacji? Jeżeli tak, jakie najważniejsze wnioski wynikają z tej analizy?
8. Z jakiego powodu zdecydowano o wejściu nowych zasad w życie już od 1 września 2026 r., bez wielomiesięcznego okresu dostosowawczego? Czy ministerstwo analizowało możliwość zastosowania okresu przejściowego pozwalającego szkołom, rodzinom i organom prowadzącym na przygotowanie infrastruktury, procedur oraz organizacji egzaminów?
9. Czy MEN oszacowało obciążenie organizacyjne szkół związane z koniecznością przeprowadzenia stacjonarnych egzaminów klasyfikacyjnych dla uczniów edukacji domowej? W szczególności proszę o informację, czy analizowano dostępność kadr, pomieszczeń i możliwości organizacyjnych szkół w sytuacji znaczącego wzrostu liczby egzaminów.
10. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej przewiduje dalszy dialog z Ministerstwem Cyfryzacji, rzecznikiem praw dziecka, rzecznikiem praw obywatelskich oraz przedstawicielami środowisk uczniów i rodziców przed ostatecznym zakończeniem prac nad projektem? Jeżeli tak, jaki jest harmonogram tych działań?
11. Czy w związku z sygnałami dotyczącymi uczniów, dla których dojazd na egzamin może być szczególnie trudny, MEN analizuje możliwość stworzenia dodatkowych, rozproszonych centrów egzaminacyjnych lub innych rozwiązań organizacyjnych, które ograniczyłyby skutki wykluczenia transportowego?
12. Czy przyjęty przez MEN kierunek regulacyjny ma charakter docelowy, czy też resort zakłada możliwość dalszego rozwoju cyfrowych form weryfikacji wiedzy uczniów po wypracowaniu odpowiednich standardów bezpieczeństwa i kontroli?

Uważam, że celem prowadzonej przez ministerstwo reformy powinno być jednoczesne zapewnienie rzetelności procesu egzaminacyjnego oraz realnej dostępności edukacji dla wszystkich uczniów. Szczególnego znaczenia nabiera to w przypadku dzieci, których sytuacja zdrowotna, niepełnosprawność lub miejsce zamieszkania powodują, że rozwiązanie formalnie jednakowe dla wszystkich może w praktyce tworzyć bardzo różne bariery.

Jednocześnie przedstawione wątpliwości nie powinny być traktowane jako sprzeciw wobec potrzeby zapewnienia wysokich standardów egzaminowania. Przeciwnie — wydaje się zasadne, aby doświadczenia ostatnich lat wykorzystać do stworzenia jednoznacznych, bezpiecznych i transparentnych zasad, które pozwolą pogodzić kontrolę jakości kształcenia z możliwościami, jakie daje współczesna technologia.

Z poważaniem

Paweł Papke
Poseł na Sejm RP