Interpelacja w sprawie planowanych zmian dotyczących ograniczenia zakresu świadczeń wykonywanych przez oddziały chirurgii ogólnej oraz ich wpływu na funkcjonowanie szpitali powiatowych, ze szczególnym uwzględnieniem północnego Mazowsza i SPZOZ w Mławie

Szanowna Pani Minister,

do mojej wiadomości dotarł dokument opracowany przez konsultantów krajowych w dziedzinach: chirurgii ogólnej, neurochirurgii, ortopedii i traumatologii narządu ruchu oraz urologii zawierający rekomendacje dotyczące wyłączenia z zakresu chirurgii ogólnej szeregu procedur zabiegowych i przekazania ich wyłącznie do oddziałów specjalistycznych.

Dokument ten przewiduje usunięcie z katalogu świadczeń realizowanych przez oddziały chirurgii ogólnej wielu procedur z zakresu ortopedii, neurochirurgii i urologii, uzasadniając to względami bezpieczeństwa pacjentów oraz analizami Narodowego Funduszu Zdrowia.

Przedstawione rekomendacje mogą oznaczać jedną z najpoważniejszych reform organizacyjnych lecznictwa szpitalnego w Polsce od wielu lat. Ich wdrożenie mogłoby zasadniczo zmienić sposób funkcjonowania szpitali powiatowych, ograniczyć zakres udzielanych przez nie świadczeń, zmniejszyć wysokość kontraktów z NFZ, pogłębić ich problemy finansowe, a w konsekwencji doprowadzić do dalszej centralizacji ochrony zdrowia.

Szczególnie niepokojąca jest sytuacja szpitali powiatowych północnego Mazowsza.

W ostatnich miesiącach mieszkańcy regionu byli świadkami:

- utraty przez SPZOZ w Mławie ponad 15 mln zł dofinansowania na budowę zakładu opiekuńczo-leczniczego,
- pogarszającej się sytuacji finansowej SPZOZ w Mławie,
- trudnej sytuacji SPZZOZ w Przasnyszu,
- zawieszenia funkcjonowania pododdziału chirurgii dziecięcej w Specjalistycznym Szpitalu Wojewódzkim w Ciechanowie,
- narastających problemów kadrowych i organizacyjnych w wielu szpitalach powiatowych regionu.

W tych okolicznościach każda reforma ograniczająca działalność oddziałów chirurgii ogólnej może mieć znacznie poważniejsze skutki niż wynika to z samego dokumentu konsultantów krajowych.

Należy podkreślić, że dla mieszkańców powiatów: mławskiego, przasnyskiego, żuromińskiego, sierpeckiego, ciechanowskiego oraz części powiatu płońskiego szpital powiatowy pozostaje często jedynym miejscem zapewniającym całodobową pomoc chirurgiczną.

Nie sposób również pominąć faktu, że dokument konsultantów krajowych odwołuje się do analiz NFZ oraz Ministerstwa Zdrowia, jednak nie przedstawia danych źródłowych, metodologii badań ani oceny skutków społecznych, finansowych i terytorialnych proponowanych zmian. Brakuje odpowiedzi na fundamentalne pytanie, jaki wpływ proponowane rozwiązania będą miały na bezpieczeństwo zdrowotne mieszkańców obszarów oddalonych od dużych ośrodków klinicznych.

Bezpieczeństwo pacjenta nie może być oceniane wyłącznie przez pryzmat specjalizacji lekarza wykonującego zabieg. O bezpieczeństwie decyduje również czas dotarcia do szpitala, możliwość natychmiastowego wykonania operacji, ciągłość opieki oraz dostępność świadczeń w miejscu zamieszkania.

W wielu przypadkach szybkie wykonanie zabiegu w dobrze funkcjonującym szpitalu powiatowym może mieć większe znaczenie dla ratowania życia niż transport chorego do odległego o kilkadziesiąt lub ponad sto kilometrów szpitala specjalistycznego.

Dlatego proponowane zmiany wymagają szczególnie wnikliwej analizy.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza wdrożyć rekomendacje przedstawione przez konsultantów krajowych dotyczące ograniczenia katalogu procedur wykonywanych przez oddziały chirurgii ogólnej?

2. Czy dokument konsultantów krajowych został zaakceptowany przez Ministerstwo Zdrowia jako kierunek przyszłych zmian systemowych?

3. Na jakim etapie znajdują się obecnie prace nad wdrożeniem przedstawionych rekomendacji?

4. Czy ministerstwo przygotowało ocenę skutków regulacji (OSR) dotyczącą proponowanych zmian?

5. Czy wykonano analizę wpływu planowanych zmian na funkcjonowanie szpitali powiatowych?

6. Ile oddziałów chirurgii ogólnej w Polsce utraci możliwość wykonywania procedur wskazanych w rekomendacjach konsultantów krajowych?

7. Ile takich oddziałów znajduje się na terenie województwa mazowieckiego?

8. Jakie skutki finansowe dla SPZOZ w Mławie przewiduje Ministerstwo Zdrowia po ewentualnym wdrożeniu proponowanych zmian?

9. Czy analogiczne analizy zostały wykonane dla SPZZOZ w Przasnyszu oraz Specjalistycznego Szpitala Wojewódzkiego w Ciechanowie?

10. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę wpływu proponowanych zmian na bezpieczeństwo zdrowotne mieszkańców północnego Mazowsza?

11. Czy przeanalizowano wpływ proponowanych zmian na czas dojazdu pacjentów do ośrodków wykonujących zabiegi specjalistyczne?

12. Czy wykonano analizę wzrostu liczby transportów medycznych oraz kosztów ponoszonych przez Państwowe Ratownictwo Medyczne?

13. Czy przeprowadzono analizę wpływu zmian na czas oczekiwania na zabiegi ortopedyczne, neurochirurgiczne i urologiczne w szpitalach specjalistycznych?

14. Czy duże szpitale wojewódzkie dysponują odpowiednim potencjałem kadrowym i infrastrukturalnym do przejęcia dodatkowych pacjentów?

15. Jakie dane statystyczne potwierdzają tezę zawartą w dokumencie konsultantów krajowych, że obecny model organizacji leczenia stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjentów?

16. Czy ministerstwo dysponuje analizą liczby powikłań oraz śmiertelności pacjentów leczonych w oddziałach chirurgii ogólnej wykonujących procedury wskazane w rekomendacjach?

17. Czy przedstawione analizy zostały poddane recenzji niezależnych ekspertów lub Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji?

18. Czy przed przygotowaniem rekomendacji przeprowadzono konsultacje z przedstawicielami szpitali powiatowych, samorządów powiatowych oraz organizacji reprezentujących szpitale powiatowe?

19. Czy ministerstwo planuje mechanizmy rekompensujące utratę przychodów przez szpitale powiatowe wynikającą z ograniczenia katalogu wykonywanych procedur?

20. Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby proponowane zmiany nie doprowadziły do dalszej marginalizacji szpitali powiatowych oraz pogłębienia nierówności w dostępie do świadczeń zdrowotnych między mieszkańcami dużych miast a mieszkańcami mniejszych miejscowości i terenów wiejskich?

21. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę zgodności proponowanych zmian z art. 68 Konstytucji RP gwarantującym obywatelom równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych?

22. Czy ministerstwo bierze pod uwagę, że ograniczenie działalności oddziałów chirurgii ogólnej może w praktyce doprowadzić do dalszej destabilizacji finansowej szpitali powiatowych, które już obecnie znajdują się w bardzo trudnej sytuacji ekonomicznej?

Uzasadnienie

Do mojej wiadomości dotarł dokument opracowany przez konsultantów krajowych w dziedzinach: chirurgii ogólnej, neurochirurgii, ortopedii i traumatologii narządu ruchu oraz urologii zawierający rekomendacje dotyczące zasadniczej zmiany organizacji leczenia zabiegowego w Polsce przez wyłączenie z zakresu chirurgii ogólnej kilkudziesięciu procedur i przekazanie ich wyłącznie do oddziałów wysokospecjalistycznych.

Przedstawione rekomendacje, jeśli zostałyby wdrożone w proponowanym kształcie, oznaczałyby jedną z najdalej idących reform systemu lecznictwa szpitalnego w ostatnich latach. W praktyce mogłyby doprowadzić do ograniczenia działalności setek oddziałów chirurgii ogólnej funkcjonujących w szpitalach powiatowych, zmniejszenia wartości ich kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia, pogorszenia sytuacji finansowej tych placówek oraz dalszej centralizacji świadczeń medycznych w największych ośrodkach klinicznych i wojewódzkich.

Szczególne zaniepokojenie budzi fakt, że autorzy dokumentu uzasadniają konieczność tak głębokiej przebudowy systemu przede wszystkim ogólnymi stwierdzeniami o bezpieczeństwie pacjentów oraz analizami Narodowego Funduszu Zdrowia, które nie zostały przedstawione opinii publicznej. W dokumencie brak jest szczegółowych danych statystycznych, analizy metodologicznej, oceny skutków finansowych oraz oceny wpływu proponowanych zmian na dostępność świadczeń zdrowotnych. Nie przedstawiono również analizy skutków społecznych i terytorialnych, które dla mieszkańców mniejszych miejscowości mogą mieć znaczenie fundamentalne.

Jeszcze większe wątpliwości budzi całkowity brak odniesienia do sytuacji szpitali powiatowych, które od wielu miesięcy zmagają się z narastającymi problemami finansowymi, kadrowymi i organizacyjnymi. W wielu regionach kraju, w tym na północnym Mazowszu, te szpitale stanowią jedyny dostępny dla mieszkańców ośrodek zapewniający całodobową pomoc chirurgiczną. Ograniczenie zakresu wykonywanych przez nie procedur może uruchomić efekt domina – prowadząc do spadku przychodów, pogłębienia zadłużenia, odpływu kadry medycznej, a w konsekwencji do likwidacji kolejnych oddziałów.

Północne Mazowsze jest tego najlepszym przykładem. Mieszkańcy regionu byli świadkami utraty przez SPZOZ w Mławie ponad 15 mln zł dofinansowania na budowę zakładu opiekuńczo-leczniczego, pogarszającej się sytuacji finansowej szpitali powiatowych, zawieszenia pododdziału chirurgii dziecięcej w Ciechanowie oraz ograniczania dostępności świadczeń specjalistycznych. W takich realiach każda decyzja prowadząca do dalszego ograniczenia działalności oddziałów chirurgii ogólnej może oznaczać realne pogorszenie bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców całego regionu.

Niepokój budzi również fakt, że przedstawione rekomendacje mogą stanowić kolejny etap postępującej centralizacji systemu ochrony zdrowia. W efekcie mieszkańcy mniejszych miast i obszarów wiejskich mogą zostać zmuszeni do korzystania z leczenia w odległych ośrodkach specjalistycznych, co wydłuży czas udzielania świadczeń, zwiększy obciążenie systemu ratownictwa medycznego oraz pogłębi nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej.

Dlatego zwracam się do Pani Minister o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na przedstawione pytania. Sprawa dotyczy bowiem nie tylko organizacji systemu ochrony zdrowia, ale przede wszystkim konstytucyjnego prawa obywateli do równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej oraz bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców północnego Mazowsza i całej Polski.

Z poważaniem

Rafał Romanowski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej