Interpelacja w sprawie działań Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Ambasady RP we Francji w związku z eksmisją z Domu Kombatanta Polskiego im. gen. Władysława Andersa w Paryżu

Zwracam się z interpelacją w związku z niezwykle niepokojącymi wydarzeniami dotyczącymi Domu Kombatanta Polskiego im. gen. Władysława Andersa w Paryżu – miejsca o wyjątkowym znaczeniu dla polskiej emigracji niepodległościowej, środowisk kombatanckich oraz podtrzymywania polskiej pamięci historycznej we Francji.

11 sierpnia 2026 r. doszło do eksmisji osób związanych z Domem Kombatanta Polskiego. Jak wynika z relacji przewodniczącego Komitetu Obrony Domu Kombatanta Polskiego Andrzeja Dębińskiego, do budynku weszli funkcjonariusze francuskiej policji i nakazali znajdującym się tam osobom jego opuszczenie. Według tej relacji osoby przebywające w obiekcie nie zostały wcześniej poinformowane o terminie przeprowadzenia eksmisji. Po opuszczeniu nieruchomości przedstawiciele środowiska polonijnego mieli również utracić dostęp do znajdujących się wewnątrz zbiorów, książek, mebli i innych składników majątku.

Wydarzenia te są tym bardziej symboliczne i bolesne, że miały miejsce dokładnie w 134. rocznicę urodzin gen. Władysława Andersa, patrona domu, jednego z najważniejszych dowódców Polskich Sił Zbrojnych w czasie II wojny światowej.

Dom Kombatanta Polskiego przez dziesięciolecia stanowił ważny ośrodek życia polonijnego w stolicy Francji. Według przedstawicieli środowiska broniącego obiektu budynek został pozyskany w 1948 r. ze środków związanych z polskim rządem na uchodźstwie oraz polskim środowiskiem kombatanckim. Przez kolejne dziesięciolecia służył polskim żołnierzom i emigrantom, a następnie organizacjom społecznym, patriotycznym, kulturalnym oraz oświatowym. Jeszcze przed eksmisją funkcjonowała w nim m.in. szkoła polonijna oraz organizacje polonijne.

Sprawa nieruchomości jest przedmiotem wieloletniego sporu prawnego. Według relacji Andrzeja Dębińskiego rozstrzygnięcie stanowiące podstawę eksmisji zapadło w pierwszej instancji, od orzeczenia została wniesiona apelacja, a jej rozpoznanie ma nastąpić we wrześniu. Jednocześnie sąd miał dopuścić tymczasową egzekucję orzeczenia, co umożliwiło przeprowadzenie eksmisji przed zakończeniem postępowania odwoławczego.

Szczególnego wyjaśnienia wymaga jednak postawa polskich służb dyplomatycznych. Przedstawiciele środowiska broniącego domu publicznie formułują zarzuty dotyczące działań Ambasady RP w Paryżu. Według relacji Andrzeja Dębińskiego ambasada miała skierować do władz francuskich pismo dotyczące sprawy i zająć stanowisko, które – w jego ocenie – przyczyniło się do przyspieszenia działań prowadzących do eksmisji. Ze względu na wagę tego zarzutu niezbędne jest jednoznaczne przedstawienie przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych treści i charakteru działań podejmowanych przez polską placówkę.

Niepokój jest tym większy, że problem dotyczący domu kombatanta był publicznie znany wiele miesięcy wcześniej. Już na początku 2026 r. sprawą interesowała się Kancelaria Prezydenta RP, a przedstawiciele Polonii alarmowali o zagrożeniu dla przyszłości placówki. W kwietniu Radio Wnet informowało również o zarzutach środowisk polonijnych dotyczących braku odpowiedniej reakcji MSZ i Ambasady RP w Paryżu.

Państwo polskie ma szczególny obowiązek troski o miejsca stanowiące świadectwo historii polskiej emigracji niepodległościowej i żołnierzy, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie mogli lub nie chcieli wracać do kraju podporządkowanego komunistycznej władzy. Utrata przez Polonię miejsca związanego z pamięcią o polskich kombatantach nie może pozostawać bez zdecydowanej reakcji polskiej dyplomacji.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jakie działania Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Ambasada RP w Paryżu podejmowały od początku 2026 r. w celu ochrony Domu Kombatanta Polskiego im. gen. Władysława Andersa, interesów działających tam organizacji polonijnych oraz znajdujących się w obiekcie polskich zbiorów i pamiątek?
2. Czy Ambasada RP w Paryżu kierowała do władz francuskich, organów wymiaru sprawiedliwości, komornika lub innych podmiotów pisma dotyczące sporu o Dom Kombatanta Polskiego bądź jego eksmisji, a jeśli tak – jaka była treść tych pism, kto podjął decyzję o ich skierowaniu i czy ich treść była konsultowana lub uzgadniana z centralą Ministerstwa Spraw Zagranicznych?
3. Czy prawdą jest twierdzenie przedstawicieli Komitetu Obrony Domu Kombatanta Polskiego, że stanowisko zajęte przez Ambasadę RP w Paryżu mogło przyczynić się do przyspieszenia przeprowadzenia eksmisji, i jakie dokładnie stanowisko wobec wykonania orzeczenia sądu pierwszej instancji zajmowały ambasada oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych?
4. Czy przedstawiciel Ambasady RP w Paryżu był obecny podczas czynności eksmisyjnych 11 sierpnia 2026 r. lub podejmował tego dnia interwencję u władz francuskich, a jeśli nie – z jakiego powodu polska placówka dyplomatyczna nie zapewniła na miejscu wsparcia przedstawicielom środowiska polonijnego?
5. Jakie działania podejmą MSZ i Ambasada RP w Paryżu w celu zabezpieczenia znajdujących się w budynku archiwaliów, książek, pamiątek, wyposażenia i innych przedmiotów należących do organizacji polonijnych oraz zapewnienia ich właścicielom dostępu do tego majątku?
6. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych zamierza przed rozpoznaniem apelacji podjąć działania dyplomatyczne wobec władz Republiki Francuskiej zmierzające do ochrony polskiego dziedzictwa związanego z Domem Kombatanta Polskiego i zachowania tego miejsca dla polskiej społeczności we Francji, a jeśli tak – jakie konkretnie działania zostaną podjęte?
7. Jednocześnie pytanie do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego – czy ministerstwo planuje podjąć jakiekolwiek działania w tej sprawie?

Dariusz Matecki
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej