Interpelacja w sprawie zapewnienia rzetelności i dostępności egzaminów klasyfikacyjnych dla uczniów spełniających obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą

Szanowna Pani Minister,

w maju 2026 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej skierowało do konsultacji publicznych i uzgodnień projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych, ujęty w wykazie prac legislacyjnych pod numerem 117.

Projektowany § 17a przewiduje, że egzaminy klasyfikacyjne, egzaminy poprawkowe oraz sprawdziany wiadomości i umiejętności mają być przeprowadzane wyłącznie w szkole, do której uczeń został zapisany, w bezpośredniej obecności komisji i bez możliwości wykorzystania środków komunikacji elektronicznej.

Nie ulega wątpliwości, że egzaminy klasyfikacyjne powinny w sposób rzetelny sprawdzać rzeczywistą wiedzę i umiejętności ucznia. W przypadku egzaminów przeprowadzanych zdalnie konieczne jest przeciwdziałanie korzystaniu z pomocy osób trzecich, niedozwolonych materiałów, dodatkowych urządzeń, wyszukiwarek internetowych oraz narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję. Państwo powinno zapewnić porównywalność warunków egzaminowania oraz wiarygodność ocen zamieszczanych na świadectwach.

Jednocześnie całkowite wyłączenie możliwości przeprowadzania egzaminów zdalnych może szczególnie dotknąć uczniów z niepełnosprawnościami, chorobami przewlekłymi, zaburzeniami lękowymi i innymi problemami zdrowia psychicznego, jak również uczniów zamieszkujących w miejscach wykluczonych komunikacyjnie. W przypadku części z nich egzamin zdalny może nie być kwestią wygody, lecz warunkiem rzeczywistego dostępu do edukacji.

Zagadnienie to było także przedmiotem wymiany korespondencji z Ministerstwem Cyfryzacji (pismo z 23 lipca 2026 r., znak BM.WDS.050.2.2026, wraz z opinią Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych). Z dokumentu wynika, że Ministerstwo Cyfryzacji nie zgłosiło uwag do projektu w toku uzgodnień międzyresortowych. Jednocześnie Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych uznało za zasadne ponowne przeanalizowanie proporcjonalności całkowitego wyłączenia egzaminów zdalnych.

W opinii wskazano możliwe zabezpieczenia techniczne i organizacyjne, w tym wieloetapową weryfikację tożsamości ucznia, stały monitoring obrazu i dźwięku, kontrolę stanowiska egzaminacyjnego, udostępnianie ekranu, rejestrowanie przebiegu egzaminu i zdarzeń teleinformatycznych, elektroniczny protokół oraz możliwość kontroli ex post przez kuratorium oświaty. Zwrócono również uwagę na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych oraz dostępności systemu dla osób z niepełnosprawnościami.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Na jakim dokładnie etapie znajdują się obecnie prace nad projektem rozporządzenia nr 117? Czy w wyniku konsultacji publicznych, opiniowania i uzgodnień międzyresortowych zmieniono projektowany § 17a albo jest rozważane odstąpienie od całkowitego zakazu przeprowadzania egzaminów z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej?
2. Jakie konkretne dane, wyniki kontroli, analizy lub udokumentowane przypadki nadużyć stanowiły podstawę zaproponowania całkowitego zakazu egzaminów zdalnych? Proszę w szczególności o wskazanie liczby stwierdzonych przypadków:
   • korzystania przez ucznia z pomocy osoby trzeciej;
   • podszywania się pod ucznia;
   • korzystania ze ściąg, dodatkowych urządzeń lub niedozwolonych aplikacji;
   • korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji;
   • unieważnienia egzaminu albo zakwestionowania ustalonej oceny z powodu sposobu przeprowadzenia egzaminu online.
3. Ile kontroli dotyczących organizacji egzaminów klasyfikacyjnych uczniów spełniających obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą przeprowadziły kuratoria oświaty w latach szkolnych 2021/2022–2025/2026? Proszę o przedstawienie liczby kontroli, najważniejszych stwierdzonych nieprawidłowości, wydanych zaleceń oraz informacji, w ilu przypadkach nieprawidłowości dotyczyły rzeczywistej niesamodzielności ucznia, a w ilu dokumentacji lub organizacji egzaminu.
4. Ilu uczniów w poszczególnych latach szkolnych 2021/2022–2025/2026 realizowało obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą? Proszę o przedstawienie danych w podziale na typ szkoły, województwo, szkoły publiczne i niepubliczne oraz – o ile MEN posiada takie dane – uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo wymagających dostosowania warunków egzaminowania.
5. Czy MEN przeprowadziło analizę zależności między ocenami uzyskiwanymi przez uczniów na egzaminach klasyfikacyjnych a wynikami egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników w podziale na szkoły przeprowadzające egzaminy klasyfikacyjne zdalnie i stacjonarnie. Czy na podstawie posiadanych danych można wykazać związek przyczynowy między zdalną formą egzaminu klasyfikacyjnego a późniejszymi wynikami egzaminów zewnętrznych?
6. Kiedy MEN otrzymało stanowisko Ministerstwa Cyfryzacji z 23 lipca 2026 r. oraz załączoną do niego opinię Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych? Czy przedstawione w niej propozycje zostały przeanalizowane przez MEN i czy sporządzono pisemną ocenę możliwości ich zastosowania? Jeżeli propozycje odrzucono, proszę o wskazanie powodów odrębnie w odniesieniu do najważniejszych zabezpieczeń technicznych i organizacyjnych.
7. Czy projekt był albo zostanie skierowany do Komitetu Rady Ministrów do spraw Cyfryzacji? Czy MEN zwróciło się do ekspertów z zakresu cyberbezpieczeństwa, zdalnego nadzoru egzaminacyjnego oraz przeciwdziałania wykorzystywaniu generatywnej sztucznej inteligencji o ocenę, czy możliwe jest zapewnienie wiarygodności egzaminu online na poziomie porównywalnym z egzaminem stacjonarnym? Jeśli tak, co ustalono w toku tych konsultacji?
8. Czy MEN rozważa przeprowadzenie pilotażu zabezpieczonych egzaminów zdalnych, obejmującego w szczególności wieloetapowe potwierdzanie tożsamości, dwie kamery, kontrolę otoczenia ucznia, udostępnianie ekranu, blokowanie innych aplikacji i stron internetowych, rejestrację egzaminu oraz kontrolę losowo wybranych nagrań przez organ nadzoru pedagogicznego?
9. Czy jest rozważane pozostawienie możliwości egzaminu zdalnego w uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza dla uczniów z niepełnosprawnościami, poważnymi chorobami przewlekłymi, zaburzeniami psychicznymi albo innymi udokumentowanymi ograniczeniami uniemożliwiającymi lub istotnie utrudniającymi stawienie się w szkole? Jakie rozwiązanie MEN przewiduje dla ucznia, który ze względów zdrowotnych nie jest w stanie przystąpić do egzaminu w siedzibie szkoły?
10. Czy analizowano rozwiązania pośrednie, takie jak możliwość przystąpienia do egzaminu w innej szkole lub wyznaczonym ośrodku znajdującym się bliżej miejsca zamieszkania ucznia, w obecności upoważnionej komisji albo osoby nadzorującej? Czy oszacowano liczbę uczniów, którzy w wyniku projektowanej zmiany będą musieli pokonać znaczne odległości, oraz koszty organizacyjne ponoszone przez rodziny i szkoły?
11. Czy MEN sporządziło ocenę skutków projektowanej regulacji dla uczniów ze szczególnymi potrzebami oraz analizę zgodności projektu z zasadą proporcjonalności i równego dostępu do nauki? Czy w analizie uwzględniono możliwość zastosowania rozwiązań mniej dolegliwych niż całkowity zakaz egzaminów zdalnych? Jeśli taką analizę przeprowadzono, proszę o udostępnienie jej wyników.
12. Czy MEN dysponuje opinią prawną dotyczącą zgodności projektowanego § 17a z art. 70 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz z zakresem upoważnienia zawartego w art. 44zb pkt 6 ustawy o systemie oświaty? Jeżeli taka opinia została sporządzona, proszę o jej udostępnienie. Dlaczego kwestia całkowitego wyłączenia zdalnej formy egzaminów została uregulowana w projekcie rozporządzenia, a nie w ustawie?
13. Czy przed podjęciem ostatecznej decyzji MEN przeprowadzi spotkanie z przedstawicielami rodziców, uczniów, szkół prowadzących edukację domową, organizacji reprezentujących osoby z niepełnosprawnościami oraz ekspertów z zakresu egzaminowania, cyberbezpieczeństwa i ochrony danych osobowych? Jeśli tak, to jakie były ich wyniki? Dlaczego ministerstwo zdecydowało o nieuwzględnieniu uwag środowisk związanych z edukacją domową?

Proszę o przedstawienie żądanych danych liczbowych w podziale na poszczególne lata szkolne, a w miarę możliwości również w formie edytowalnych tabel. W przypadku braku danych proszę o jednoznaczne wskazanie, których informacji MEN nie gromadzi, oraz wyjaśnienie, na jakiej podstawie dokonano wówczas oceny skutków projektowanej regulacji.

Z poważaniem