Interpelacja w sprawie zasad finansowania i rozliczania wspólnego zaplecza żywieniowego żłobka i przedszkola, na przykładzie gm. Głuszyca

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w sprawie możliwości oraz prawidłowych zasad finansowania i rozliczania wspólnego zaplecza żywieniowego dla Żłobka Gminnego i Przedszkola Samorządowego w Głuszycy, które od 1 września 2026 r. będą funkcjonowały w jednym, kompleksowo zmodernizowanym budynku przy ul. Grunwaldzkiej 37.

Do mojego biura poselskiego zwróciła się gmina Głuszyca z prośbą o pomoc w wyjaśnieniu wątpliwości dotyczących prawidłowego, zgodnego z przepisami prawa, organizowania i finansowania żywienia dzieci w obu placówkach.

Stan faktyczny

W budynku przy ul. Grunwaldzkiej 37 od 2018 roku funkcjonuje żłobek gminny. Od 1 września 2026 r. do tego samego obiektu zostanie przeniesiona siedziba przedszkola samorządowego z ul. Grunwaldzkiej 15.

Gmina Głuszyca, mając na uwadze zapewnienie dzieciom odpowiednich warunków pobytu, bezpieczeństwa oraz prawidłowej organizacji żywienia, planuje rozwiązanie polegające na funkcjonowaniu jednego zaplecza kuchennego, przygotowującego posiłki zarówno dla dzieci uczęszczających do żłobka, jak i do przedszkola.

Obie placówki zachowają swoją odrębność organizacyjną, natomiast wspólna kuchnia pozwoli na racjonalne wykorzystanie istniejącej infrastruktury, ograniczenie kosztów funkcjonowania oraz zapewnienie dzieciom świeżych, przygotowywanych na miejscu posiłków.

W związku z takim rozwiązaniem pojawiły się jednak wątpliwości dotyczące przede wszystkim prawidłowego finansowania i rozliczania kosztów wspólnego zaplecza kuchennego. Istotne jest bowiem ustalenie, w jaki sposób powinny być ewidencjonowane i przypisywane poszczególnym placówkom koszty zakupu żywności, wynagrodzeń pracowników kuchni, energii, wody, środków czystości, wyposażenia oraz innych wydatków związanych z funkcjonowaniem kuchni. Wątpliwości dotyczą również tego, czy przyjęcie takiego modelu organizacyjnego może w przyszłości powodować zastrzeżenia ze strony Regionalnej Izby Obrachunkowej w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi.

Znaczenie inwestycji

Sprawa jest szczególnie istotna z uwagi na skalę środków publicznych przeznaczonych przez gminę Głuszyca na stworzenie nowoczesnej infrastruktury dla najmłodszych mieszkańców.

W przypadku żłobka gminnego:

• w latach 2017–2018, w ramach resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 „Maluch+“, gmina pozyskała blisko 535 tys. zł na utworzenie 45 miejsc i uruchomienie placówki przy ul. Grunwaldzkiej;
• w 2026 roku, w ramach programu „Aktywny Żłobek – sale sensoryczne 2026“, pozyskano kolejne 80 tys. zł dofinansowania na stworzenie dwóch specjalistycznych sal sensorycznych.

Na potrzeby przedszkola samorządowego:

• w latach 2024–2025/2026, w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych, gmina pozyskała około 9,45 mln zł na adaptację i kompleksową modernizację budynku dawnego gimnazjum na nowoczesne przedszkole, przy całkowitej wartości inwestycji przekraczającej 14 mln zł;
• ponadto gmina pozyskała ponad 1,61 mln zł w ramach Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych na adaptację i przebudowę tego samego obiektu.

Mamy więc do czynienia z inwestycją, w której wykorzystano wielomilionowe środki publiczne, a celem gminy jest obecnie takie zorganizowanie funkcjonowania obiektu, aby powstała infrastruktura była wykorzystywana w sposób efektywny i racjonalny.

Tworzenie dwóch niezależnych kuchni i dwóch odrębnych zapleczy żywieniowych, jeżeli przepisy nie nakładają takiego obowiązku, mogłoby oznaczać konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów przez samorząd. Z drugiej strony gmina chce mieć pewność, że przyjęty model wspólnej kuchni będzie w pełni zgodny z zasadami gospodarowania środkami publicznymi i nie będzie kwestionowany przez organa kontroli.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy z punktu widzenia przepisów dotyczących finansów publicznych jest dopuszczalne prowadzenie wspólnego zaplecza kuchennego dla żłobka gminnego i przedszkola samorządowego, które pozostają odrębnymi jednostkami organizacyjnymi, ale funkcjonują w jednym budynku?
2. Czy jest możliwe wspólne przygotowywanie posiłków dla dzieci obu placówek przy zachowaniu ich odrębności organizacyjnej i finansowej?
3. Czy przepisy dotyczące finansów publicznych wymagają w takim przypadku odrębnego prowadzenia kuchni, czy też dopuszczają korzystanie przez obie placówki ze wspólnej infrastruktury?
4. W jaki sposób powinny być ewidencjonowane i rozliczane koszty funkcjonowania wspólnej kuchni, w szczególności:

- zakup żywności,
- wynagrodzenia pracowników kuchni,
- energia elektryczna,
- gaz,
- woda i odprowadzanie ścieków,
- środki czystości,
- wyposażenie kuchni,
- remonty i konserwacja,
- pozostałe koszty związane z przygotowywaniem i wydawaniem posiłków?

5. Czy w przypadku wspólnego zaplecza kuchennego jest konieczne wyodrębnianie kosztów przypadających na żłobek gminny i przedszkole samorządowe, a jeżeli tak – w jaki sposób powinien zostać dokonany taki podział?
6. Czy jest dopuszczalne stosowanie określonego, przyjętego przez gminę klucza podziału kosztów, np. proporcjonalnie do liczby przygotowywanych posiłków, liczby dzieci korzystających z żywienia lub rzeczywistego zużycia określonych mediów?
7. Czy gmina może ustalić w drodze odpowiedniego zarządzenia, regulaminu, porozumienia lub innego aktu wewnętrznego zasady korzystania ze wspólnego zaplecza kuchennego i podziału kosztów między obie placówki?
8. Czy wydatki związane z funkcjonowaniem wspólnej kuchni mogą być ponoszone z planów finansowych obu jednostek, jeżeli koszty zostaną odpowiednio przypisane do żłobka gminnego i przedszkola samorządowego?
9. Czy przyjęcie modelu wspólnej kuchni może powodować zastrzeżenia Regionalnej Izby Obrachunkowej podczas kontroli gospodarki finansowej gminy?
10. Czy Ministerstwo Finansów posiada stanowiska, wytyczne, interpretacje lub rekomendacje dotyczące rozliczania wspólnych kuchni lub wspólnego zaplecza żywieniowego obsługującego żłobek i przedszkole?
11. Czy Ministerstwo Finansów może wskazać przykłady innych jednostek samorządu terytorialnego, w których funkcjonuje podobny model organizacyjny i który został zaakceptowany z punktu widzenia prawidłowości gospodarki finansowej?
12. Czy w ocenie Ministerstwa Finansów model wspólnej kuchni dla żłobka i przedszkola, przy zachowaniu odpowiedniej ewidencji i rozliczenia kosztów, należy uznać za zgodny z zasadami celowego i oszczędnego gospodarowania środkami publicznymi?
13. Czy istnieją szczególne przepisy finansowe, które uniemożliwiałyby wykorzystanie przez obie placówki wspólnego wyposażenia, pomieszczeń kuchennych oraz pracowników przygotowujących posiłki, przy odpowiednim rozliczeniu kosztów?
14. Czy zdaniem Ministerstwa Finansów rozwiązanie polegające na wykorzystaniu jednej kuchni przez dwie placówki może być uznane za racjonalne i ekonomicznie uzasadnione, jeżeli pozwala uniknąć dublowania infrastruktury i kosztów jej utrzymania?

W mojej ocenie ta sprawa ma znaczenie szersze niż tylko dla gminy Głuszyca. Coraz więcej samorządów, szczególnie mniejszych gmin, poszukuje rozwiązań pozwalających na efektywne wykorzystanie infrastruktury żłobkowej i przedszkolnej oraz ograniczenie kosztów ich funkcjonowania. Nie powinno dochodzić do sytuacji, w której samorząd, dysponując nowoczesnym obiektem i wspólną infrastrukturą, jest zmuszony tworzyć i utrzymywać dwa niezależne zaplecza wyłącznie z powodu niejasności interpretacyjnych dotyczących sposobu finansowania i rozliczania wspólnej kuchni. Jednocześnie gmina musi mieć pewność, że przyjęte rozwiązanie nie będzie w przyszłości kwestionowane przez organa nadzoru i kontroli, w szczególności przez Regionalną Izbę Obrachunkową.

Dlatego zwracam się do Pana Ministra o jednoznaczne wyjaśnienie zasad finansowania i rozliczania takiego modelu, a w szczególności o wskazanie, jakie rozwiązania powinny zostać zastosowane przez gminę Głuszyca, aby wspólna kuchnia mogła funkcjonować w sposób zgodny z przepisami o finansach publicznych.

Proszę również o wskazanie, czy Ministerstwo Finansów dostrzega potrzebę przygotowania ogólnych wytycznych lub rekomendacji dla jednostek samorządu terytorialnego dotyczących finansowania i rozliczania wspólnego zaplecza żywieniowego żłobków i przedszkoli.

Z poważaniem

Sylwia Bielawska
Posłanka na Sejm RP