Interpelacja w sprawie dostępu zawodników poniżej 16. roku życia do stypendiów sportowych za wyniki osiągane w reprezentacji Polski

Szanowny Panie Ministrze

obowiązujący system stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej może prowadzić do nierównego i nieproporcjonalnego zróżnicowania sytuacji zawodników, którzy wspólnie osiągnęli ten sam wynik sportowy w międzynarodowym współzawodnictwie.

Problem jest szczególnie widoczny w zespołowych dyscyplinach sportowych oraz w kadrach młodzieżowych. Do reprezentacji Polski w danej kategorii wiekowej mogą być bowiem powoływani zawodnicy młodsi, którzy dzięki ponadprzeciętnym umiejętnościom spełniają wymagania sportowe stawiane starszym zawodnikom.

Zawodnicy ci uczestniczą w tym samym procesie kwalifikacji, odbywają te same zgrupowania, realizują ten sam program szkoleniowy i ponoszą porównywalne obciążenia treningowe. W trakcie zawodów występują jako członkowie jednej reprezentacji i wspólnie odpowiadają za osiągnięty wynik.

Pomimo tego część członków drużyny może zostać pozbawiona stypendium wyłącznie dlatego, że nie ukończyła określonego wieku albo osiągnęła wynik w młodszej podgrupie kategorii juniorów.

Szczególnie jaskrawym przykładem jest reprezentacja Polski siatkarek U16, która w lipcu 2025 r. zdobyła złoty medal mistrzostw Europy. Zawodniczki wspólnie reprezentowały Polskę, wspólnie wywalczyły tytuł mistrzyń Europy i każda z nich była pełnoprawną członkinią zespołu. Warto podkreślić, że MVP całego turnieju została 15-letnia wówczas reprezentantka Polski Aleksandra Wika. Pokazuje to, że wiek metrykalny nie musi pozostawać w związku z poziomem sportowym zawodniczki ani z jej rzeczywistym wkładem w wynik reprezentacji.

Tymczasem zastosowanie obowiązujących regulacji może prowadzić do sytuacji, w której zawodniczki tej samej mistrzowskiej drużyny są traktowane odmiennie ze względu na datę urodzenia. Szczególne wątpliwości dotyczą zawodniczek z rocznika 2010, które w 2026 r. sukcesywnie kończą 16 lat, a także młodszych zawodniczek z rocznika 2011.

Powstaje między innymi pytanie, czy zawodniczce z rocznika 2010, która ukończyła 16 lat dopiero kilka miesięcy po zdobyciu mistrzostwa Europy, przyznawane jest następnie stypendium, a jeżeli tak – od jakiego momentu, na jaki okres i czy otrzymuje ona wsparcie odpowiadające temu, które otrzymały starsze członkinie tej samej reprezentacji.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie minister właściwy do spraw kultury fizycznej może przyznać członkowi kadry narodowej stypendium sportowe za osiągnięte wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym.

Ustawa przewiduje możliwość przyznania stypendium między innymi za zajęcie miejsc od pierwszego do trzeciego w mistrzostwach świata lub mistrzostwach Europy w kategorii juniorów. Jednocześnie art. 32 ust. 1d stanowi, że w przypadku podziału kategorii juniorów na podgrupy stypendium sportowe przyznaje się za wynik osiągnięty w najwyższej wiekowo podgrupie.

Odrębne stypendium, przewidziane w art. 32b ustawy, może zostać przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach członkowi kadry narodowej, który ukończył 16 lat i nie ukończył 23 lat. Przepis ten wyłącza zatem zawodników młodszych, niezależnie od ich poziomu sportowego oraz wyniku osiągniętego w barwach reprezentacji Polski.

Obecna konstrukcja przepisów może prowadzić do powstania luki systemowej. Z jednej strony wynik osiągnięty w kategorii U16 może nie stanowić podstawy standardowego stypendium, jeżeli U16 nie jest najwyższą wiekowo podgrupą juniorów. Z drugiej strony zawodnik, który nie ukończył 16 lat, nie może skorzystać ze szczególnego stypendium określonego w art. 32b.

W praktyce wybitnie uzdolniona zawodniczka może więc zostać powołana do reprezentacji Polski, zdobyć złoty medal mistrzostw Europy, być podstawową zawodniczką drużyny, a nawet zostać uznana za najlepszą zawodniczkę całych mistrzostw, a mimo to pozostać poza systemem stypendialnym.

Jednocześnie starsze o kilka lub kilkanaście miesięcy członkinie tej samej drużyny mogą otrzymywać wsparcie finansowe związane z dokładnie tym samym sukcesem sportowym.

Takie rozwiązanie wymaga oceny z punktu widzenia zasady proporcjonalności i celów polityki państwa wobec sportu dzieci i młodzieży. Osiągnięcie wybitnego wyniku w młodszym wieku powinno być traktowane jako dowód szczególnego talentu i przesłanka do dalszego wspierania zawodnika, a nie jako okoliczność wyłączająca możliwość uzyskania pomocy.

Stypendia sportowe nie pełnią bowiem wyłącznie funkcji nagrody. Stanowią istotny element finansowania dalszego szkolenia, regeneracji, sprzętu, wyjazdów sportowych oraz procesu godzenia intensywnego treningu z obowiązkiem szkolnym.

Nie sposób również pominąć pytania o działania ustawodawcze ministra sportu i turystyki. Jeżeli resort znał problem wynikający z brzmienia art. 32 ust. 1d oraz art. 32b ustawy o sporcie, zasadne jest ustalenie, dlaczego dotychczas nie zaproponowano rozwiązania pozwalającego objąć systemem wsparcia także wybitnych zawodników poniżej 16. roku życia, którzy zdobywają medale mistrzostw Europy i świata dla Polski.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Ilu członkom kadr narodowych w latach 2020-2026 nie przyznano stypendium sportowego z powodu nieukończenia 16. roku życia lub z powodu regulacji dotyczącej najwyższej wiekowo podgrupy juniorów, w tym ilu spośród tych zawodników było medalistami mistrzostw Europy lub mistrzostw świata?
2. Proszę o przedstawienie, w odniesieniu do wszystkich zawodniczek reprezentacji Polski siatkarek U16, która zdobyła złoty medal mistrzostw Europy w 2025 r., informacji, którym zawodniczkom przyznano stypendium, na jakiej podstawie prawnej, na jaki okres oraz od jakiej daty rozpoczęto jego wypłatę, a którym zawodniczkom stypendium nie zostało przyznane i z jakiego powodu.
3. Proszę w szczególności o wskazanie zawodniczek z rocznika 2010, którym stypendium zostało przyznane dopiero po ukończeniu przez nie 16. roku życia, wraz z podaniem daty nabycia uprawnienia, daty rozpoczęcia wypłaty oraz liczby miesięcy, na które każdej z tych zawodniczek przyznano stypendium. Czy zawodniczki te otrzymały świadczenie za pełny okres odpowiadający wsparciu przyznanemu pozostałym członkiniom mistrzowskiej drużyny?
4. Jaka jest sytuacja zawodniczek z rocznika 2011, które znajdowały się w mistrzowskiej reprezentacji Polski U16? Proszę o podanie ich liczby i nazwisk oraz wskazanie, czy w świetle obowiązujących przepisów będą mogły otrzymać stypendium w związku ze zdobytym w 2025 r. złotym medalem po ukończeniu 16. roku życia, a jeżeli nie – z jakiej przyczyny.
5. Jaki merytoryczny cel realizuje dolna granica 16 lat przewidziana w art. 32b ustawy o sporcie i dlaczego kryterium to ma mieć pierwszeństwo przed rzeczywistym wynikiem sportowym zawodnika oraz jego wkładem w sukces reprezentacji Polski?
6. Jaki moment jest, zdaniem ministerstwa, właściwy dla oceny spełnienia kryterium ukończenia 16 lat: dzień osiągnięcia wyniku sportowego, dzień złożenia wniosku, dzień wydania decyzji czy dzień rozpoczęcia okresu, na który przyznawane jest stypendium? Czy możliwe jest przyznanie stypendium zawodnikowi po ukończeniu 16 lat z uwzględnieniem wyniku osiągniętego wcześniej?
7. Czy ministerstwo dostrzega lukę prawną wynikającą z łącznego stosowania art. 32 ust. 1d i art. 32b ustawy o sporcie, w której wybitny zawodnik poniżej 16. roku życia może zdobyć medal mistrzostw Europy lub świata, a jednocześnie nie posiadać żadnej realnej podstawy do uzyskania stypendium?
8. Czy art. 32a, art. 32c lub inne przepisy ustawy o sporcie mogą obecnie stanowić podstawę do przyznania wsparcia finansowego medalistom reprezentacji Polski, którzy ze względu na wiek nie spełniają przesłanek z art. 32b? Jeżeli tak, dlaczego rozwiązanie takie nie jest stosowane wobec wszystkich zawodniczek mistrzowskiej reprezentacji Polski U16?
9. Dlaczego, mimo istnienia opisanej sytuacji i możliwości nierównego traktowania członków tej samej reprezentacji, ministerstwo dotychczas nie podjęło inicjatywy zmiany przepisów w sposób umożliwiający przyznawanie stypendiów także wybitnym zawodnikom poniżej 16. roku życia? Czy przygotowywana jest obecnie odpowiednia nowelizacja ustawy o sporcie?
10. Czy ministerstwo rozważa zniesienie dolnej granicy wieku określonej w art. 32b albo wprowadzenie wyjątku dla zawodników, którzy jako członkowie kadry narodowej zdobyli medal mistrzostw świata lub mistrzostw Europy, niezależnie od wieku, w którym osiągnęli ten wynik?
11. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie możliwości złożenia wniosku o stypendium bezpośrednio przez zawodnika albo – w przypadku osoby małoletniej – przez jego rodzica lub opiekuna prawnego, jeżeli właściwy polski związek sportowy nie wystąpi z takim wnioskiem?
12. Czy przed kolejnym sezonem międzynarodowych zawodów młodzieżowych ministerstwo podejmie działania legislacyjne lub organizacyjne, które zagwarantują, że zawodnicy jednej reprezentacji, wspólnie zdobywający medal dla Polski, nie będą różnicowani w zakresie wsparcia państwa wyłącznie ze względu na datę urodzenia?

System wspierania młodych talentów powinien premiować ponadprzeciętne osiągnięcia sportowe i tworzyć warunki do dalszego rozwoju zawodników. Nie powinien prowadzić do sytuacji, w której sukces osiągnięty przed ukończeniem określonego wieku staje się przyczyną pozbawienia wsparcia przysługującego starszym członkom tej samej reprezentacji.

W przypadku sportów zespołowych szczególnego znaczenia nabiera również element elementarnej sprawiedliwości: zawodniczki, które razem trenowały, razem występowały w reprezentacji Polski i razem zdobyły tytuł mistrzyń Europy, powinny mieć możliwość uzyskania porównywalnego wsparcia za wspólnie osiągnięty sukces.

Z poważaniem

Małgorzata Niemczyk
Posłanka na Sejm RP