Interpelacja w sprawie przeciwdziałania przestępstwom z nienawiści i przemocy wobec obywateli Ukrainy w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem trzech ataków we Wrocławiu w okresie od 21 czerwca do 26 lipca 2026 r.

Szanowny Panie Ministrze,

w okresie od 21 czerwca do 26 lipca 2026 r. we Wrocławiu publicznie opisano trzy akty przemocy wobec obywateli Ukrainy, które według dostępnych informacji miały lub mogły mieć podłoże narodowościowe albo ksenofobiczne. Pierwsza sprawa dotyczy ataku z użyciem wiatrówki na sprzedawcę przy ul. Grabiszyńskiej, druga – pobicia obywatela Ukrainy na Wyspie Słodowej po rozmowie w języku ukraińskim, a trzecia – pobicia pary obywateli Ukrainy przy ul. Okulickiego. W trzeciej sprawie publicznie potwierdzono zarzuty obejmujące m.in. art. 119 § 1 i art. 158 § 1 K.k.; postępowanie pozostaje rozwojowe.

Zdarzenia te mają znaczenie wykraczające poza lokalne postępowania karne. Ich koncentracja w krótkim okresie, wraz z publicznie sygnalizowanym wzrostem przemocy na tle narodowościowym wobec obywateli Ukrainy, uzasadnia przedstawienie oficjalnych danych, ocenę standardów rozpoznawania motywu uprzedzeniowego, jakości wsparcia pokrzywdzonych i skuteczności działań prewencyjnych.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy systemy statystyczne Policji i prokuratury pozwalają wyodrębnić sprawy, w których pokrzywdzonymi są obywatele Ukrainy lub osoby posługujące się językiem ukraińskim? Proszę o oficjalne dane roczne za lata 2022-2025 oraz okres od 1 stycznia do 29 lipca 2026 r., w podziale na województwa i główne kwalifikacje prawne, wraz z opisem metodologii i zakresu danych. Jeżeli obecne systemy nie pozwalają na takie zestawienie, jakie zmiany ewidencyjne są planowane?
2. Na podstawie jakich danych, analiz i kryteriów Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdziło wzrost przemocy na tle narodowościowym wobec obywateli Ukrainy? Proszę wskazać najważniejsze wnioski oraz działania podjęte po rozpoznaniu tego zjawiska.
3. Czy trzy ataki we Wrocławiu z 21 czerwca, 4 lipca i 26 lipca 2026 r. zostały objęte wspólną analizą lub nadzorem przez Komendę Główną Policji, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji lub Prokuraturę Krajową? Jeżeli tak, jakie wnioski i zalecenia przekazano jednostkom terenowym; jeżeli nie, proszę wskazać przyczyny.
4. Jakie standardy obowiązują Policję przy pierwszej interwencji i przyjęciu zawiadomienia, gdy pojawia się informacja, że sprawca reagował na język, narodowość, pochodzenie lub obywatelstwo pokrzywdzonego? Czy możliwy motyw uprzedzeniowy musi zostać utrwalony w dokumentacji?
5. Jakie wytyczne obowiązują Policję i prokuraturę w zakresie zabezpieczania dowodów motywu uprzedzeniowego, w szczególności wypowiedzi sprawców, nagrań, relacji świadków i dowodów elektronicznych?
6. Czy kwalifikowanie przemocy z powodu narodowości łącznie z odpowiednim przestępstwem bazowym jest standardem zalecanym Policji i prokuraturze? Jak weryfikuje się, czy motyw uprzedzeniowy nie został pominięty w sprawach początkowo rejestrowanych jako zwykłe pobicie, bójka, groźby albo uszkodzenie ciała?
7. Jakie rozwiązania specjalizacyjne funkcjonują w Policji i prokuraturze w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami? Proszę wskazać zadania koordynatorów lub wyznaczonych jednostek, mechanizmy nadzoru, skalę konsultowanych spraw oraz szkolenia przeprowadzone w latach 2025-2026.
8. Czy Komenda Główna Policji i Prokuratura Krajowa analizują wcześniejszą karalność oraz powrót do przestępstwa w sprawach o przemoc motywowaną uprzedzeniami? Proszę o dostępne dane zagregowane za lata 2022-2026 i wskazanie, jak wyniki takich analiz wykorzystuje się przy ocenie ryzyka i działaniach prewencyjnych.
9. Jakie formy pomocy są dostępne dla osób pokrzywdzonych przestępstwami motywowanymi uprzedzeniami, w szczególności obywateli Ukrainy, i z jakich źródeł są finansowane? Proszę wskazać zasady dostępu do tłumacza, pomocy prawnej i psychologicznej, ochrony przed wtórną wiktymizacją oraz dostępne dane o faktycznym korzystaniu z tej pomocy w latach 2022-2026.
10. Jak organy państwa reagują na groźby, nawoływanie do przemocy i publiczne znieważanie obywateli Ukrainy lub osób pochodzenia ukraińskiego w Internecie? Proszę o zagregowane dane za lata 2024-2026 dotyczące postępowań wszczętych w związku z takimi treściami oraz przedstawionych zarzutów, bez ujawniania metod operacyjnych.
11. Czy rząd prowadzi lub planuje ogólnokrajowe działania informacyjne dotyczące reagowania świadków na przemoc motywowaną uprzedzeniami oraz jednolite standardy współpracy Policji, prokuratury, samorządów i organizacji społecznych? Proszę wskazać harmonogram, podmiot koordynujący i sposób włączania organizacji reprezentujących pokrzywdzone społeczności.
12. Czy ministerstwa oceniły, czy obowiązujące przepisy i praktyka ich stosowania zapewniają skuteczne ściganie przemocy motywowanej uprzedzeniami wobec migrantów i uchodźców? Proszę wskazać najważniejsze wnioski oraz planowane zmiany legislacyjne lub organizacyjne.
13. Czy rząd przewiduje przedstawienie Sejmowi RP zbiorczej informacji o skali przestępstw z nienawiści wobec obywateli Ukrainy i osób posługujących się językiem ukraińskim po 2022 r., wraz z oceną skuteczności ścigania, wsparcia pokrzywdzonych i działań prewencyjnych? Jeżeli tak, proszę wskazać termin.

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek