Interpelacja w sprawie ścigania zorganizowanego, transgranicznego nielegalnego obrotu odpadami

Szanowny Panie Ministrze,

ujawnione 24 lipca 2026 r. w Jaworze cztery transporty odpadów z Niemiec pokazują mechanizm, który wymaga oceny nie tylko środowiskowej, lecz także kryminalnej: dokumentacja wskazywała podmiot słowacki mimo planowanego rozładunku w Polsce, a deklarowany rodzaj odpadu nie odpowiadał rzeczywistemu ładunkowi. Sam ten przypadek nie dowodzi istnienia zorganizowanej grupy, ale stanowi uzasadniony sygnał do badania powtarzalnych sieci podmiotów, osób, tras i przepływów finansowych.

Nielegalny obrót odpadami może wykorzystywać legalnie zarejestrowane firmy, pośredników, przewoźników, instalacje i nierzetelną dokumentację, a jego opłacalność wynika z uniknięcia kosztów prawidłowego zagospodarowania. Wykrycie takiego procederu wymaga łączenia spraw z różnych województw i państw, analizy beneficjentów rzeczywistych oraz przepływów finansowych, zabezpieczenia danych SENT, BDO, DIWASS i GPS oraz skutecznej współpracy Policji, prokuratury, KAS i Inspekcji Ochrony Środowiska.

W związku z powyższym zwracam się do Ministra Sprawiedliwości oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z następującymi pytaniami:

1. Ile postępowań przygotowawczych dotyczących nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów lub związanego z nim nielegalnego gospodarowania odpadami wszczęto w każdym roku od 2022 r. do 2025 r. oraz w pierwszym półroczu 2026 r.? Proszę podać liczbę umorzeń, aktów oskarżenia, prawomocnych skazań i spraw pozostających w toku.
2. W ilu z tych postępowań badano udział w zorganizowanej grupie albo związku mającym na celu popełnianie przestępstw, w ilu zastosowano kwalifikację z art. 258 K.k. oraz ile takich spraw zakończyło się aktem oskarżenia lub prawomocnym skazaniem?
3. Czy Policja i prokuratura dysponują centralnym mechanizmem łączenia spraw z różnych województw przez wspólne firmy, osoby, beneficjentów rzeczywistych, adresy, pojazdy, telefony, rachunki, trasy i instalacje? Proszę opisać odpowiedzialną jednostkę i liczbę spraw połączonych w ten sposób od 2022 r.
4. Czy zawiadomienie dotyczące jednego nielegalnego przewozu uruchamia analizę wcześniejszych transportów i powiązanych podmiotów w danych SENT, BDO, DIWASS, KAS i Inspekcji Ochrony Środowiska? Proszę wskazać obowiązującą procedurę oraz liczbę dodatkowych spraw wykrytych dzięki takim analizom.
5. W ilu postępowaniach dotyczących nielegalnego obrotu odpadami prowadzono równoległe dochodzenie finansowe obejmujące korzyść z uniknięcia kosztów legalnego zagospodarowania, pranie pieniędzy, uszczuplenia podatkowe i przepływy między podmiotami? Proszę podać oddzielnie, bez sumowania tych kategorii, wartość zabezpieczonego mienia, wartość mienia objętego prawomocnym przepadkiem oraz kwotę odzyskanych należności.
6. W ilu sprawach weryfikowano beneficjentów rzeczywistych, spółki fasadowe, osoby podstawione, wspólnych pełnomocników albo powiązania osobowe i kapitałowe między nadawcami, pośrednikami, przewoźnikami, odbiorcami i instalacjami? Ile takich ustaleń doprowadziło do rozszerzenia zarzutów lub kręgu podejrzanych?
7. Ile od 2022 r. postępowań wskazanych w odpowiedzi na pytanie 1 obejmowało podejrzenie korupcji, przekroczenia uprawnień, fałszowania dokumentacji lub świadomego ułatwiania procederu przez osoby odpowiedzialne za zezwolenia, kontrole, klasyfikację, pośrednictwo albo prowadzenie instalacji? Proszę podać wyniki tych postępowań w ujęciu zbiorczym.
8. Czy funkcjonują wspólne zespoły lub stałe procedury współpracy Policji, prokuratury, KAS, GIOŚ i WIOŚ w sprawach obejmujących wiele transportów lub województw? Proszę podać liczbę takich zespołów od 2022 r., ich mandat i mierzalne rezultaty.
9. Ile spraw wymagało pomocy prawnej, europejskiego nakazu dochodzeniowego, wspólnego zespołu śledczego z organami innego państwa albo współpracy z Europolem, Eurojustem lub organami innych państw? Proszę podać liczbę spraw, państwa współpracy i wynik w zakresie dopuszczalnym prawem.
10. Czy w Policji i prokuraturze istnieją wyspecjalizowane jednostki, prokuratorzy lub koordynatorzy do spraw przestępczości środowiskowej i nielegalnego obrotu odpadami? Proszę wskazać liczbę etatów, zakres specjalizacji, szkolenia i wytyczne obowiązujące od 2022 r.
11. Jakie zasady obowiązują przy niezwłocznym zabezpieczaniu pierwotnej treści i historii zmian zgłoszeń SENT, danych PUESC i GPS, dokumentacji BDO i DIWASS, korespondencji elektronicznej oraz urządzeń uczestników przewozu? Czy okresy retencji gwarantują możliwość analizy wcześniejszych transportów po późniejszym ujawnieniu procederu?
12. Czy organy ścigania przekazują GIOŚ, WIOŚ i KAS informację zwrotną o schematach, podmiotach i lukach systemowych ujawnionych w zakończonych postępowaniach, aby mogły one aktualizować analizę ryzyka? Proszę opisać tryb i liczbę takich informacji od 2022 r.
13. Czy powstała krajowa ocena zagrożenia zorganizowaną przestępczością środowiskową obejmująca nielegalny obrót odpadami, jego główne modele biznesowe, kierunki transgraniczne i luki instytucjonalne? Jeżeli tak, proszę przekazać część jawną; jeżeli nie, kiedy taka ocena zostanie przygotowana?
14. Jakie zmiany prawne i organizacyjne są planowane w latach 2026-2027, aby ułatwić łączenie spraw, prowadzenie dochodzeń finansowych, wymianę danych, zabezpieczanie mienia i współpracę międzynarodową w sprawach nielegalnego obrotu odpadami? Proszę podać harmonogram i odpowiedzialne organy.
15. Czy oba ministerstwa zapewnią coroczną publikację – wspólną albo odrębną w zakresie właściwości każdego z nich – obejmującą zanonimizowane dane o liczbie postępowań, stosowaniu art. 258 K.k., dochodzeniach finansowych, zabezpieczonym mieniu, współpracy międzynarodowej i wynikach spraw dotyczących odpadów? Proszę podać zakres i termin pierwszej publikacji.

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek