Interpelacja w sprawie zasad obsadzania stanowiska sekretarza gminy, miasta i powiatu oraz rozbieżności interpretacyjnych dotyczących możliwości awansu wewnętrznego

Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w sprawie sposobu obsadzania stanowisk sekretarzy w jednostkach samorządu terytorialnego, w szczególności w kontekście stosowania przepisów ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych dotyczących otwartego i konkurencyjnego naboru oraz awansu wewnętrznego.

Problem ten ma istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania administracji samorządowej, przejrzystości procedur kadrowych oraz realizacji zasady równego dostępu do stanowisk publicznych.

Wątpliwości dotyczą w szczególności relacji pomiędzy art. 5, art. 11 oraz art. 20 ustawy o pracownikach samorządowych. Z jednej strony przepisy dotyczące sekretarza jednostki samorządu terytorialnego wskazują na szczególny charakter tego stanowiska, natomiast przepisy dotyczące naboru na wolne stanowiska urzędnicze przewidują co do zasady otwarty i konkurencyjny nabór, z drugiej strony art. 20 ustawy dopuszcza możliwość awansu wewnętrznego pracownika samorządowego, co w praktyce bywa podstawą do obsadzania stanowiska sekretarza bez przeprowadzania otwartego naboru.

W praktyce występują rozbieżności w interpretacji tych przepisów. Przykładem jest sytuacja w gminie Krzyżanowice, gdzie stanowisko sekretarza zostało obsadzone w drodze awansu wewnętrznego, bez przeprowadzenia otwartego i konkurencyjnego naboru. Podobne wątpliwości dotyczące sposobu obsadzania tego stanowiska pojawiały się również wcześniej w innych jednostkach samorządu terytorialnego regionu, m.in. w Wodzisławiu Śląskim i Rybniku.

Rozbieżności te mają znaczenie nie tylko dla samorządów dokonujących konkretnych czynności kadrowych, ale również dla potencjalnych kandydatów spoza danego urzędu, którzy mogą zostać pozbawieni możliwości ubiegania się o stanowisko sekretarza w ramach otwartej procedury naboru.

Stanowisko sekretarza należy do najważniejszych stanowisk urzędniczych w strukturze jednostki samorządu terytorialnego. Z tego względu sposób jego obsadzania powinien zapewniać zarówno możliwość wyboru najlepszego kandydata, jak i przejrzystość oraz równość dostępu do służby publicznej.

Nie jest przy tym zasadne, aby identyczne przepisy były w praktyce interpretowane w odmienny sposób przez poszczególne samorządy, prowadząc do sytuacji, w której w jednej jednostce stanowisko sekretarza jest obsadzane po przeprowadzeniu otwartego naboru, a w innej – poprzez awans wewnętrzny, bez umożliwienia ubiegania się o stanowisko osobom spoza urzędu.

Wobec powyższego proszę o przedstawienie stanowiska ministerstwa oraz informacji, czy planowane są działania legislacyjne lub inne działania zmierzające do jednoznacznego uregulowania tej kwestii.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dostrzega problem niejednoznaczności przepisów dotyczących sposobu obsadzania stanowiska sekretarza gminy, miasta lub powiatu?
2. Czy w ocenie ministerstwa obowiązujące przepisy jednoznacznie przesądzają, że stanowisko sekretarza powinno być obsadzane w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru, czy też dopuszczają jego obsadzenie w drodze awansu wewnętrznego na podstawie art. 20 ustawy o pracownikach samorządowych?
3. Jakie jest oficjalne stanowisko Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie relacji pomiędzy art. 5, art. 11 i art. 20 ustawy o pracownikach samorządowych w odniesieniu do zatrudniania sekretarza?
4. Czy ministerstwo posiada informacje o liczbie przypadków obsadzenia stanowiska sekretarza w drodze awansu wewnętrznego, bez przeprowadzenia otwartego i konkurencyjnego naboru? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie danych, w miarę możliwości z podziałem na poszczególne lata oraz rodzaje jednostek samorządu terytorialnego.
5. Czy ministerstwo analizowało orzecznictwo sądów administracyjnych, sądów pracy oraz stanowiska organów nadzoru i instytucji zajmujących się problematyką samorządową dotyczące możliwości obsadzania stanowiska sekretarza w drodze awansu wewnętrznego? Jeżeli tak, jakie wnioski wynikają z tej analizy?
6. Czy zdaniem ministerstwa stanowisko sekretarza, ze względu na jego znaczenie dla funkcjonowania urzędu oraz zakres odpowiedzialności, powinno co do zasady być obsadzane w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru umożliwiającego ubieganie się o nie również osobom niezatrudnionym dotychczas w danym urzędzie?
7. Czy obecna sytuacja, w której poszczególne jednostki samorządu terytorialnego mogą przyjmować odmienne interpretacje tych samych przepisów dotyczących obsadzania stanowiska sekretarza, wymaga zdaniem ministerstwa doprecyzowania przepisów ustawowych?
8. Jeżeli odpowiedź na powyższe pytanie jest twierdząca, czy ministerstwo planuje podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do jednoznacznego określenia zasad zatrudniania sekretarzy jednostek samorządu terytorialnego?
9. Czy ministerstwo rozważa zmianę ustawy o pracownikach samorządowych w taki sposób, aby jednoznacznie przesądzić, czy stanowisko sekretarza może być obsadzane w drodze awansu wewnętrznego, czy też konieczne jest przeprowadzenie otwartego i konkurencyjnego naboru?
10. Jeżeli ministerstwo nie planuje zmian legislacyjnych, proszę o wskazanie argumentów przemawiających za pozostawieniem obecnego stanu prawnego, w szczególności w kontekście występujących rozbieżności interpretacyjnych.
11. Czy ministerstwo zamierza wydać lub zaktualizować oficjalne wytyczne bądź stanowisko interpretacyjne dotyczące sposobu obsadzania stanowiska sekretarza, tak aby zapewnić jednolite stosowanie przepisów przez jednostki samorządu terytorialnego?
12. Czy ministerstwo prowadzi lub planuje prowadzenie działań mających na celu ujednolicenie praktyki samorządów w zakresie naboru na stanowiska sekretarzy?

Z poważaniem

Michał Woś