Interpelacja w sprawie opodatkowania VAT świadczeń za pomoc uchodźcom

Szanowny Panie Ministrze,

w ramach niniejszej interpelacji pragnę zwrócić się do Pana Ministra w sprawie zasad opodatkowania podatkiem VAT świadczeń otrzymywanych przez przedsiębiorców z branży hotelarskiej, którzy w latach 2022-2024 zapewniali zakwaterowanie i wyżywienie osobom uciekającym przed wojną w Ukrainie.

W pierwszych miesiącach po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę przedsiębiorcy, odpowiadając na potrzeby państwa i samorządów, udostępniali swoje obiekty osobom wymagającym natychmiastowego schronienia. Pomoc była realizowana według zasad określanych przez organy administracji publicznej. W przypadku opisanym w korespondencji skierowanej do mojego biura ustalona przez państwo stawka wynosiła 70 zł brutto za osobodobę i obejmowała m.in. zakwaterowanie, całodzienne wyżywienie, media, środki czystości oraz obsługę obiektu.

Obecnie pojawiają się przypadki, w których organy Krajowej Administracji Skarbowej uznają otrzymane wówczas środki za wynagrodzenie z tytułu usług podlegających VAT. Zwraca się przy tym uwagę, że w okresie realizacji pomocy przedsiębiorcy działali na podstawie umów i praktyki stosowanej przez organy publiczne, bez jednoznacznej informacji, że wypłacane środki mogą zostać po kilku latach potraktowane jako wynagrodzenie za standardową usługę komercyjną, od której należy rozliczyć VAT.

Problem ma szerszy charakter niż indywidualne postępowania podatkowe. WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. I SA/Wr 1/26 skierował 27 maja 2026 r. pytania prejudycjalne dotyczące m.in. tego, czy przedsiębiorcy zapewniający uchodźcom zakwaterowanie i wyżywienie działali w tym zakresie jako podatnicy VAT oraz czy wypłacane im świadczenia podlegały opodatkowaniu. Wskazuje to na istnienie istotnych wątpliwości dotyczących prawidłowej wykładni przepisów.

Zastrzeżenia mogą dotyczyć prowadzenia wobec przedsiębiorców działań egzekucyjnych lub zabezpieczających przed ostatecznym rozstrzygnięciem tych wątpliwości, zwłaszcza jeżeli skutkiem zajęcia środków na rachunkach bankowych jest zagrożenie płynności przedsiębiorstw, które wcześniej uczestniczyły w realizacji zadania o charakterze humanitarnym.

W sytuacjach nadzwyczajnych organy publiczne powinny móc liczyć na szybką współpracę sektora prywatnego. Późniejsza zmiana sposobu interpretowania zasad rozliczeń może osłabiać gotowość przedsiębiorców do podejmowania podobnych działań w czasie kolejnych kryzysów.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie jest aktualne stanowisko Ministerstwa Finansów w sprawie opodatkowania VAT świadczeń wypłacanych przedsiębiorcom za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy w latach 2022-2024?
2. Ilu przedsiębiorców zostało dotychczas objętych kontrolami lub postępowaniami podatkowymi dotyczącymi rozliczenia VAT od tego rodzaju świadczeń i jaka jest łączna kwota zakwestionowanych rozliczeń?
3. Czy organy KAS stosują w tych sprawach jednolitą praktykę? Jeżeli tak, na podstawie jakich wytycznych, interpretacji lub stanowisk?
4. Czy Ministerstwo Finansów analizuje wpływ pytań prejudycjalnych skierowanych przez WSA we Wrocławiu w sprawie I SA/Wr 1/26 na prowadzone obecnie postępowania podatkowe i egzekucyjne?
5. Czy do czasu rozstrzygnięcia wskazanych wątpliwości prawnych Ministerstwo Finansów rozważa działania zmierzające do ograniczenia stosowania środków egzekucyjnych lub zabezpieczających, które mogą prowadzić do utraty płynności przez przedsiębiorców?
6. W jaki sposób organy podatkowe uwzględniają w tych postępowaniach zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa oraz fakt, że zasady organizacji i finansowania pomocy były określane przez organy publiczne?
7. Czy Ministerstwo Finansów planuje wydanie ogólnych wyjaśnień, interpretacji lub podjęcie zmian legislacyjnych, które jednoznacznie uregulują sytuację przedsiębiorców objętych tego rodzaju postępowaniami?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP