Interpelacja w sprawie podjęcia działań na rzecz objęcia deputowanego Rady Najwyższej Ukrainy Ihora Huzia zakazem wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen

Zwracam się z interpelacją w związku z publiczną działalnością ukraińskiego polityka Ihora Huzia (ukr. Ігор Гузь), deputowanego Rady Najwyższej Ukrainy, a także wieloletniego organizatora i promotora festiwalu „Bandersztat“, którego działalność programowa była związana z propagowaniem postaci Stepana Bandery oraz ideologii ukraińskiego nacjonalizmu.

Według aktualnych informacji zamieszczonych na oficjalnych stronach Rady Najwyższej Ukrainy Ihor Huź pozostaje deputowanym IX kadencji, reprezentującym okręg nr 19 w obwodzie wołyńskim. Jest również zastępcą przewodniczącego parlamentarnej komisji właściwej m.in. w sprawach organizacji władzy państwowej, samorządu oraz rozwoju regionalnego i należy do grupy parlamentarnej „Partiia Za Maibutnie“.

W dniu 7 sierpnia 2026 r. polskie media poinformowały o jego kolejnej inicjatywie odnoszącej się do relacji polsko-ukraińskich i polityki historycznej. Ihor Huź wystąpił do ukraińskich instytucji państwowych w związku z postulatem szerszego stosowania w języku ukraińskim historycznych ukraińskich odpowiedników nazw polskich miast, w tym określeń odnoszących się do Przemyśla i Chełma. Z opisywanej inicjatywy wynika, że nie chodzi o zmianę administracyjnych nazw miejscowości na terytorium Polski, lecz o stosowanie ukraińskich egzonimów. Sama ta kwestia nie stanowi jednak zasadniczego przedmiotu niniejszej interpelacji.

Znacznie poważniejsze wątpliwości dotyczą wieloletniego zaangażowania Ihora Huzia w promocję postaci Stepana Bandery oraz tradycji politycznej związanej z OUN.

Huź był jednym z inicjatorów i organizatorów festiwalu „Bandersztat“ na Wołyniu, a przez lata występował jako przewodniczący jego komitetu organizacyjnego. W relacji ukraińskiej gazety rządowej „Uriadowyj Kurier“ z 7 sierpnia 2014 r. przytoczono jego wypowiedź dotyczącą ideologicznego charakteru wydarzenia. Huź wskazywał, że festiwal od początku miał służyć przekazywaniu młodzieży przez muzykę, literaturę, dyskusje, rekonstrukcje historyczne i wyjazdy do miejsc związanych z UPA określonego spojrzenia na patriotyzm, nacjonalizm oraz idee Stepana Bandery.

Już w 2008 r. ukraińskie media informowały, że kolejna edycja „Bandersztatu“ była poświęcona setnej rocznicy urodzin Stepana Bandery, a jako organizator wydarzenia wypowiadał się właśnie Ihor Huź. W 2013 r. był wskazywany jako jeden z organizatorów festiwalu, a w 2014 r. jako przewodniczący jego komitetu organizacyjnego.

Nie są to zatem wyłącznie zarzuty wynikające z nazwy wydarzenia czy politycznych ocen jego przeciwników. Istnieją publiczne wypowiedzi samego Ihora Huzia wskazujące na ideologiczny komponent prowadzonej przez niego działalności i świadome odwoływanie się do postaci oraz idei Stepana Bandery.

Ocena tej postaci z punktu widzenia polskiej pamięci historycznej nie może być oderwana od ustaleń Instytutu Pamięci Narodowej.

IPN określa Stepana Banderę jako ukraińskiego polityka skrajnie nacjonalistycznego i zwolennika działalności terrorystycznej, wskazuje także na jego współpracę z Niemcami przed i po wkroczeniu wojsk niemieckich na ziemie polskie. Jednocześnie IPN stwierdza, że współtworzona i kierowana przez Banderę frakcja OUN-B odpowiada za ludobójstwo polskiej ludności cywilnej na Wołyniu oraz w województwach: lwowskim, stanisławowskim i tarnopolskim.

W materiałach IPN dotyczących ludobójstwa OUN-B i UPA podkreślono, że masowa eksterminacja Polaków w latach 1943–1945 była prowadzona planowo, a za zbrodnie odpowiadały Organizacja Nacjonalistów Ukraińskich – frakcja Stepana Bandery – oraz jej zbrojne ramię, Ukraińska Armia Powstańcza.

W lipcu 2026 r., podczas obchodów Narodowego Dnia Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej, IPN przypomniał, że ofiarami ukraińskich nacjonalistów w latach 1939–1947 mogło paść nawet niemal 130 tys. obywateli II Rzeczypospolitej.

W tym kontekście wieloletnie publiczne promowanie idei Bandery oraz tradycji OUN-UPA przez zagranicznego polityka musi być oceniane także przez pryzmat interesu Rzeczypospolitej Polskiej, ochrony porządku publicznego, poszanowania pamięci ofiar ludobójstwa oraz bezpieczeństwa relacji społecznych i międzynarodowych.

Nie sposób zaakceptować sytuacji, w której osoba publiczna zaangażowana w upowszechnianie pozytywnego obrazu ideologii i postaci związanych z organizacją odpowiedzialną za ludobójstwo polskiej ludności cywilnej mogłaby korzystać z prawa swobodnego przyjazdu do Polski bez dokonania przez właściwe organa państwa choćby szczegółowej analizy przesłanek prawnych przemawiających za odmową jej wjazdu.

Polskie przepisy przewidują instrumenty pozwalające na podjęcie takich działań.

Zgodnie z art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach dane cudzoziemca mogą zostać umieszczone w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, jeżeli wymagają tego m.in. względy bezpieczeństwa państwa, ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej.

Oficjalne informacje MSWiA wskazują ponadto, że cudzoziemcowi można odmówić wjazdu do Polski, jeżeli wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego albo stosunki międzynarodowe Rzeczypospolitej Polskiej lub innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Na poziomie prawa Unii Europejskiej art. 24 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1861 przewiduje możliwość wprowadzenia do Systemu Informacyjnego Schengen wpisu dotyczącego odmowy wjazdu i pobytu wobec obywatela państwa trzeciego, jeżeli po przeprowadzeniu indywidualnej oceny państwo członkowskie uzna, że obecność tej osoby stanowi zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego i wyda odpowiednią decyzję zgodnie z prawem krajowym.

Oznacza to, że polskie państwo posiada mechanizmy prawne pozwalające co najmniej na wszczęcie analizy dotyczącej zasadności objęcia konkretnej osoby ograniczeniami wjazdowymi. Decyzja taka musi oczywiście zostać wydana przez właściwy organ na podstawie indywidualnej oceny i zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Wobec powyższego proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych dokonało lub zamierza dokonać analizy publicznej działalności Ihora Huzia, w szczególności jego wieloletniego zaangażowania w organizację festiwalu „Bandersztat“ oraz wypowiedzi dotyczących propagowania idei Stepana Bandery i ukraińskiego nacjonalizmu?

2. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych uznaje, że wieloletnie publiczne promowanie przez zagranicznego polityka postaci Stepana Bandery oraz tradycji OUN-B powinno mieć wpływ na możliwość jego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, biorąc pod uwagę oficjalne ustalenia IPN dotyczące odpowiedzialności OUN-B za ludobójstwo ludności polskiej?

3. Czy MSZ wystąpi do ministra spraw wewnętrznych i administracji, szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, Straży Granicznej lub innych właściwych służb o dokonanie indywidualnej oceny, czy w odniesieniu do Ihora Huzia zachodzą przesłanki określone w art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach?

4. Czy właściwe organa państwa rozważą umieszczenie danych Ihora Huzia w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, jeżeli przeprowadzona analiza potwierdzi występowanie ustawowych przesłanek dotyczących bezpieczeństwa, porządku publicznego lub interesu Rzeczypospolitej Polskiej?

5. Czy MSZ podejmie działania zmierzające do ustalenia, czy po spełnieniu przesłanek prawa krajowego istnieją podstawy do dokonania wpisu Ihora Huzia do Systemu Informacyjnego Schengen do celów odmowy wjazdu i pobytu, zgodnie z art. 24 rozporządzenia (UE) 2018/1861?

6. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dokona analizy prawnej publicznych wypowiedzi i działalności Ihora Huzia związanej z propagowaniem idei Stepana Bandery i OUN pod kątem obowiązujących w Polsce przepisów chroniących porządek publiczny oraz zakazujących propagowania ideologii totalitarnych i nawoływania do nienawiści?

7. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości ma informacje o przypadkach publicznej działalności Ihora Huzia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas których dochodziło do promowania Stepana Bandery, OUN, UPA lub symboliki i ideologii odnoszących się do tych organizacji?

8. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości zwróci się do właściwych organów prokuratury o ustalenie, czy jakiekolwiek działania Ihora Huzia podejmowane na terytorium Polski mogły w przeszłości wypełniać znamiona czynów zabronionych określonych w polskim prawie karnym?

9. Czy MSZ poinformuje stronę ukraińską, że publiczna gloryfikacja lub promocja postaci i organizacji odpowiedzialnych za ludobójstwo obywateli II Rzeczypospolitej jest przeszkodą w budowaniu rzeczywistego polsko-ukraińskiego pojednania opartego na prawdzie historycznej i szacunku dla ofiar?

10. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych podejmie działania dyplomatyczne zmierzające do jednoznacznego zakomunikowania władzom Ukrainy, że Polska oczekuje od osób pełniących wysokie funkcje publiczne powstrzymywania się od działań gloryfikujących OUN-B, UPA i osoby związane z ideologią odpowiedzialną za ludobójstwo Polaków?

11. Czy oba ministerstwa uważają, że w świetle przytoczonych okoliczności zasadne jest wszczęcie przez właściwe organa państwa procedury zmierzającej do oceny możliwości objęcia Ihora Huzia zakazem wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz – w przypadku spełnienia przesłanek przewidzianych prawem Unii Europejskiej – na terytorium państw obszaru Schengen?

Pamięć o ofiarach ludobójstwa OUN-B i UPA nie może mieć charakteru wyłącznie deklaratywnego. Państwo polskie powinno konsekwentnie reagować na działalność osób publicznych, które podejmują działania służące pozytywnemu przedstawianiu ideologii, organizacji lub przywódców związanych z tymi zbrodniami.

Jednocześnie wszelkie środki administracyjne wobec konkretnej osoby powinny być podejmowane na podstawie obowiązującego prawa, po indywidualnej ocenie dokonanej przez właściwe organa. Właśnie o przeprowadzenie takiej oceny oraz wykorzystanie przewidzianych prawem instrumentów – jeżeli przesłanki zostaną spełnione – wnoszę w niniejszej interpelacji.