Interpelacja w sprawie skuteczności ochrony dóbr osobistych w związku z nowymi modelami działalności internetowej

Szanowny Panie Ministrze,

rozwój gospodarki cyfrowej oraz mediów społecznościowych doprowadził do powstania nowych modeli działalności internetowej, w których publikowanie treści stanowi źródło stałych przychodów finansowanych bezpośrednio przez odbiorców. Zjawisko to jest naturalnym elementem rozwoju społeczeństwa informacyjnego i korzysta z konstytucyjnych gwarancji wolności słowa oraz swobody działalności gospodarczej.

Jednocześnie rozwój środowiska cyfrowego doprowadził do pojawienia się modeli działalności, w których naruszenia dóbr osobistych nie mają charakteru incydentalnego, lecz stają się powtarzalnym elementem aktywności prowadzonej w celu osiągania korzyści majątkowych. Powstaje zatem pytanie, czy obowiązujące instrumenty ochrony dóbr osobistych, wykształcone w innych realiach społecznych i technologicznych, pozostają w pełni adekwatne wobec współczesnych form komunikacji internetowej. Problem ten ma charakter systemowy. Dotyczy bowiem nie tylko skuteczności ochrony dóbr osobistych, ale również realizacji konstytucyjnego prawa do sądu oraz obowiązku zapewnienia obywatelom efektywnej ochrony prawnej przy jednoczesnym zachowaniu standardów wolności słowa i wolności debaty publicznej. Wymaga zatem oceny nie pojedynczych spraw, lecz funkcjonowania całego systemu ochrony prawnej.

Szanowny Panie Ministrze, w związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dokonało oceny adekwatności obowiązujących instrumentów ochrony dóbr osobistych, wynikających w szczególności z Kodeksu cywilnego, Kodeksu karnego oraz przepisów postępowania cywilnego i karnego, wobec nowych modeli działalności internetowej finansowanej przez odbiorców? Jeżeli tak – jakie są zasadnicze wnioski tej oceny?
2. Czy ministerstwo zidentyfikowało luki prawne, problemy interpretacyjne lub bariery proceduralne ograniczające skuteczność ochrony dóbr osobistych w przypadkach, gdy naruszenia mają charakter powtarzalny, są rozpowszechniane za pośrednictwem Internetu i pozostają związane z osiąganiem korzyści majątkowych? Jeżeli tak – jakie są najistotniejsze z nich?
3. Czy w ocenie ministra obowiązujące środki ochrony cywilnoprawnej i karnoprawnej zapewniają poszkodowanym realną, skuteczną i odpowiednio szybką ochronę w sprawach dotyczących systematycznych naruszeń dóbr osobistych w środowisku cyfrowym? Proszę o przedstawienie uzasadnienia stanowiska.
4. Czy ministerstwo analizowało skuteczność funkcjonowania instytucji zabezpieczenia roszczeń oraz innych środków tymczasowej ochrony prawnej w sprawach dotyczących naruszeń dóbr osobistych popełnianych za pośrednictwem Internetu? Jeżeli tak – czy zidentyfikowano potrzebę zmian legislacyjnych lub organizacyjnych?
5. Czy ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi czasu trwania postępowań cywilnych i karnych w sprawach dotyczących naruszeń dóbr osobistych w środowisku cyfrowym oraz wpływu długości tych postępowań na efektywność ochrony prawnej? Jakie wnioski wynikają z tych analiz?
6. Czy minister sprawiedliwości dostrzega potrzebę podjęcia prac legislacyjnych zmierzających do dostosowania obowiązujących instrumentów ochrony dóbr osobistych do modeli działalności internetowej, w których naruszenia praw innych osób mają charakter powtarzalny i pozostają funkcjonalnie związane z osiąganiem korzyści majątkowych? Jeżeli tak – jakie kierunki zmian są rozważane?

Z poważaniem

Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm RP