Interpelacja w sprawie braku analizy wpływu zaleceń Rady UE dla Polski na chłopców i mężczyzn, realizacji zobowiązań państwa dotyczących mężczyzn w zawodach sfeminizowanych oraz zapewnienia symetrycznej oceny skutków polityk publicznych

Szanowny Panie Premierze,

odpowiedź z 3 sierpnia 2026 r. na interpelację nr 18056 nie udziela pełnej odpowiedzi na znaczną część przedstawionych pytań. Jednocześnie zawiera kilka istotnych przyznań.

Rząd potwierdził, że w trakcie prac nad zaleceniami dla Polski nie zgłosił uwag dotyczących pominięcia chłopców i mężczyzn, poparł tekst dokumentu, nie złożył oświadczenia do protokołu, nie przygotował odrębnego planu wdrażania zaleceń oraz nie analizuje danych wdrożeniowych według płci.

Nie kwestionuję potrzeby działań dotyczących kobiet, w tym zwiększania ich udziału w STEM oraz na rynku pracy. Problem polega na stosowaniu dwóch różnych standardów: działania ukierunkowane na kobiety są przedstawiane jako uzasadnione, natomiast w odpowiedzi na pytania o działania ukierunkowane na chłopców i mężczyzn resort odwołuje się głównie do formalnie równego dostępu do edukacji i zatrudnienia.

Załącznik MEN wskazuje tymczasem m.in. dziewięciopunktową różnicę między wynikami dziewcząt i chłopców z języka polskiego na egzaminie ósmoklasisty. Wcześniejsze odpowiedzi MEN potwierdzały również częstsze powtarzanie klas przez chłopców, rzadsze podejmowanie studiów i potrzebę poświęcenia większej uwagi ich kształceniu.

Odpowiedź pomija także zadanie nr 4 Krajowego Programu Działań na rzecz Równego Traktowania na lata 2022-2030: promocję wśród mężczyzn kierunków studiów oraz zawodów uznawanych za sfeminizowane. Nie odnosi się również do europejskiej inicjatywy „Boys in HEAL“, przewidzianej w unijnej Strategii na rzecz równouprawnienia płci na lata 2026-2030.

W związku z powyższym proszę o udzielenie precyzyjnych odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy jakikolwiek organ administracji rządowej przeprowadził analizę wpływu projektu COM(2026) 221, dokumentów ST 10187/26 lub ST 11133/26 na sytuację kobiet i mężczyzn albo dziewcząt i chłopców? Jeżeli tak, proszę podać autora, datę, metodologię, wyniki i przekazać analizę. Jeżeli nie – proszę wskazać przyczynę odstąpienia od analizy.
2. Jak rząd wyjaśnia rozbieżność pomiędzy stwierdzeniem, że komórki MEN nie prowadziły analiz zróżnicowania sytuacji dziewcząt i chłopców, a wcześniejszymi informacjami MEN o rozpoznanych problemach chłopców oraz o zatrudnieniu od 1 sierpnia 2025 r. eksperta zajmującego się wyrównywaniem ich szans?
3. Jakie analizy, opinie, rekomendacje i projekty działań przygotował od 1 sierpnia 2025 r. wymieniony ekspert? Proszę podać daty ich sporządzenia, jednostki będące adresatami oraz status realizacji rekomendacji, a także przekazać kopie dokumentów.
4. Czy koordynator lub Rada do spraw Równego Traktowania w MEN opiniowali projekt zaleceń dla Polski? Jeżeli tak, proszę przekazać opinie i protokoły. Jeżeli nie – dlaczego tego nie zrobiono?
5. Jakie kryterium merytoryczne uzasadniało imienne wskazanie kobiet w kontekście STEM, zatrudnienia i emerytur, przy jednoczesnym niewskazaniu chłopców i mężczyzn w kontekście wyników edukacyjnych, przedwczesnego kończenia nauki oraz niedostatecznej reprezentacji w edukacji i opiece?
6. Dlaczego wymóg zwięzłości dokumentu zastosowano do problemów chłopców i mężczyzn, ale nie do zapisów dotyczących kobiet?
7. Proszę przekazać pełny zestaw polskich uwag, instrukcji negocjacyjnych i stanowisk dotyczących COM(2026) 221 oraz dokumentów ST 10187/26 i ST 11133/26, wraz z informacją, które propozycje zostały przyjęte, częściowo przyjęte lub odrzucone.
8. Które dokładnie uwagi MEN dotyczące kompasu edukacyjnego i szkolnictwa zawodowego znalazły się w ostatecznym tekście, a które nie zostały uwzględnione? Proszę wskazać odpowiednie fragmenty wersji roboczej i końcowej.
9. Kto, kiedy i na podstawie jakiej analizy zdecydował, że Polska nie złoży oświadczenia do protokołu dotyczącego potrzeby symetrycznego uwzględniania problemów obu płci?
10. Dlaczego w odpowiedzi z 3 sierpnia 2026 r. nie poinformowano jednoznacznie, że zalecenia zostały formalnie przyjęte przez Radę UE już 10 lipca 2026 r.?
11. Jakie konkretne strategie, programy lub plany będą wykorzystywane do wdrażania zalecenia nr 5 w odniesieniu do chłopców i mężczyzn? Proszę dla każdego działania podać odpowiedzialną jednostkę, termin, budżet i miernik rezultatu.
12. Jakie wartości bazowe i docelowe na lata 2026-2027 rząd przyjmie dla: różnicy wyników z czytania i języka polskiego, powtarzania klas, absencji, przedwczesnego kończenia nauki, podejmowania nauki na poziomie wyższym oraz udziału mężczyzn w zawodzie nauczyciela?
13. Do kiedy MEN przygotuje publiczną, corocznie aktualizowaną diagnozę sytuacji dziewcząt i chłopców obejmującą wyniki, absencje, powtarzanie klas, dobrostan psychiczny, zachowanie, wybór szkół, przechodzenie między etapami i przedwczesne kończenie nauki?
14. Jakie konkretne elementy nowych podstaw programowych – wskazane w odpowiedzi jako lepiej uwzględniające specyfikę uczenia się chłopców – zostały opracowane na podstawie takich założeń? Kto przygotował ekspertyzy, na jakich badaniach je oparto i jak zostanie oceniony ich wpływ?
15. Ile działań wykonano dotychczas w ramach zadania nr 4 Krajowego Programu Działań na rzecz Równego Traktowania dotyczącego promocji wśród mężczyzn zawodów i studiów sfeminizowanych? Proszę podać nazwę, datę, koszt, zasięg i rezultat każdego działania.
16. Jeżeli założony w programie miernik nie jest realizowany zgodnie z harmonogramem, jaki plan naprawczy, budżet i termin realizacji przyjmie MEN?
17. Jakie celowane działania zostaną podjęte w celu zwiększenia udziału mężczyzn w wychowaniu przedszkolnym, edukacji wczesnoszkolnej, pedagogice, psychologii, pracy socjalnej, ochronie zdrowia i zawodach opiekuńczych?
18. Czy Polska przystąpi do realizacji inicjatywy „Boys in HEAL“? Jeżeli tak, który organ będzie jej koordynatorem, jakie będą cele krajowe, budżet i harmonogram? Jeżeli nie – proszę przedstawić uzasadnienie.
19. Czy Rada Ministrów podejmie decyzję o obowiązkowym, symetrycznym analizowaniu wpływu przyszłych zaleceń Semestru Europejskiego na kobiety i mężczyzn oraz dziewczęta i chłopców? Proszę podać termin przedstawienia tej sprawy Radzie Ministrów.
20. W jakim terminie Sejm otrzyma stanowisko rządu, instrukcje na posiedzenia organów UE, dokumenty KSE z 10 i 24 lipca 2026 r. oraz informację o sposobie monitorowania wykonania zaleceń? W przypadku odmowy przekazania któregokolwiek dokumentu proszę wskazać konkretną podstawę prawną.

Proszę o udzielenie odpowiedzi odrębnie na każde pytanie, z podaniem danych liczbowych, terminów, odpowiedzialnych jednostek i dokumentów źródłowych.

Z wyrazami szacunku

Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej