Interpelacja w sprawie ostatecznych wyników, zmian wskaźników płci i weryfikacji zasady równego traktowania w projekcie "Aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych w m.st. Warszawa (II)"

Szanowne Panie Minister,

w odpowiedzi na ponowną interpelację nr 14628 minister rodziny, pracy i polityki społecznej wyjaśniła, że planowane wartości 87 kobiet i 63 mężczyzn nie były sztywnymi limitami miejsc, lecz szacunkami opartymi na wcześniejszych doświadczeniach rekrutacyjnych, a nabór do projektu miał być otwarty, neutralny i dostosowywany do rzeczywistego zainteresowania.

Przyjmuję to wyjaśnienie jako istotne: sama nierówna wartość wskaźnika nie dowodzi jeszcze, że ktokolwiek został wykluczony ze względu na płeć. Jednocześnie odpowiedź nie pozwala zweryfikować tego twierdzenia, ponieważ nie zawiera danych o zgłoszeniach, kwalifikacji, odmowach i wynikach w podziale na płeć ani dokumentów dotyczących zmian wskaźników.

W chwili udzielenia odpowiedzi projekt był już zakończony. Urząd Pracy m.st. Warszawy poinformował, że do 30 czerwca 2026 r. wsparciem objęto 213 osób, z czego 172 osoby podjęły zatrudnienie lub działalność gospodarczą, a 11 osób uzyskało kwalifikacje. Publiczny opis projektu, zmodyfikowany 8 kwietnia 2026 r., wskazywał natomiast plan 188 uczestników - 108 kobiet i 80 mężczyzn - a nie 150 uczestników w proporcji 87/63. Odpowiedź nie wyjaśnia tej zmiany i nie podaje końcowej liczby kobiet i mężczyzn.

Co szczególnie istotne, „Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+” stanowi nie tylko, że zasada równości nie oznacza automatycznego podziału 50/50. Ten sam dokument wymaga zbadania sytuacji kobiet i mężczyzn należących do grupy docelowej, powiązania danych z obszarem i zasięgiem projektu oraz wskazuje, że konkretne wartości docelowe wskaźników w podziale na płeć co do zasady zobowiązują beneficjenta do ich osiągnięcia.

Nie jest więc wystarczające nazwanie wartości „szacunkami”. Należy wyjaśnić ich status, sposób zmiany, wpływ na rekrutację i rozliczenie oraz wykazać, że w praktyce żadna osoba nie została przyjęta, przesunięta lub odrzucona ze względu na płeć.

Odpowiedź wymaga korekty również w części dotyczącej nadzoru. Samorządowy charakter urzędu pracy wyłącza hierarchiczne podporządkowanie ministrowi, lecz nie oznacza braku ustawowych narzędzi kontroli. Art. 357 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia pozwala ministrowi właściwemu do spraw pracy kontrolować publiczne służby zatrudnienia w zakresie realizacji zadań ustawowych lub wydatkowania środków Funduszu Pracy. Nadzór i kompetencje kontrolne przysługują także wojewodzie na podstawie art. 30 oraz art. 354-355 tej ustawy.

Podkreślam: przedmiotem tej interpelacji nie jest kwestionowanie legalności działań wyrównawczych na rzecz kobiet ani żądanie mechanicznego podziału 50/50. Przedmiotem jest transparentność dostępu do środków publicznych i sprawdzalność zapewnienia, że płeć nie stała się kryterium odmowy wobec osoby spełniającej warunki projektu.

W związku z powyższym proszę o udzielenie precyzyjnych odpowiedzi oraz - w zakresie, w jakim jest to możliwe - o przekazanie dokumentów albo wskazanie publicznych linków do ich zanonimizowanych wersji:

I. Wyniki końcowe i neutralność rekrutacji

1. Ile kobiet i ilu mężczyzn ostatecznie objęto projektem? Proszę o podział według każdej formy wsparcia: szkolenia, staże, jednorazowe środki na działalność gospodarczą oraz wyposażenie lub doposażenie stanowiska pracy.

2. Ile kobiet i ilu mężczyzn podjęło zatrudnienie, rozpoczęło działalność gospodarczą oraz uzyskało kwalifikacje? Proszę o podanie wartości liczbowych i odsetków dla obu płci.

3. Ile kobiet i ilu mężczyzn: wyraziło zainteresowanie projektem, zostało skierowanych lub złożyło dokumenty, spełniło warunki, zostało zakwalifikowanych, nie zostało zakwalifikowanych, zrezygnowało oraz zakończyło udział? Proszę o zbiorcze przyczyny niezakwalifikowania lub rezygnacji. Jeżeli którejś kategorii nie rejestrowano, proszę wskazać przyczynę.

4. Czy na którymkolwiek etapie płeć uczestnika lub stopień realizacji wskaźnika kobiet albo mężczyzn wpłynęły na zakwalifikowanie, kolejność, skierowanie, listę oczekujących, rodzaj wsparcia lub odmowę? Proszę o odpowiedź „tak” albo „nie”; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - o liczbę i opis przypadków bez danych osobowych.

II. Zmiany i status wskaźników płci

5. Jakie kolejne wartości docelowe liczby uczestników - ogółem, kobiet i mężczyzn - obowiązywały od złożenia wniosku do zamknięcia projektu? Proszę podać datę, podstawę, uzasadnienie i organ zatwierdzający każdą zmianę, w tym zmianę z 150 osób (87K/63M) na 188 osób (108K/80M).

6. Proszę o udostępnienie pierwotnego zatwierdzonego wniosku o dofinansowanie, części dotyczącej diagnozy równościowej, rekrutacji i wskaźników, wszystkich zmian w tym zakresie oraz kart oceny albo o wskazanie publicznego miejsca ich publikacji.

7. Jaki był prawny i kontraktowy charakter wartości w podziale na płeć: minimum, wartość docelowa, maksimum, wskaźnik monitorowany czy wyłącznie prognoza? Jak twierdzenie o „szacunkowym” charakterze pogodzić z zasadą Standardu minimum, że konkretne wartości docelowe według płci co do zasady zobowiązują beneficjenta do ich osiągnięcia?

8. Czy stopień osiągnięcia wskaźników kobiet i mężczyzn miał wpływ na kwalifikowalność wydatków, rozliczenie projektu, ocenę wykonania, korektę finansową lub konieczność zmiany wniosku? Jak faktycznie rozliczono te wskaźniki po zakończeniu projektu?

III. Diagnoza sytuacji kobiet i mężczyzn

9. Jakie konkretne dane dotyczące Warszawy i grupy docelowej uzasadniały wartości wskaźników płci? Proszę podać źródło, okres, metodę, liczebność badanej populacji oraz wnioski dla kobiet i mężczyzn.

10. Jak w diagnozie uwzględniono fakt, że w maju 2025 r. kobiety stanowiły 47%, a mężczyźni 53% osób bezrobotnych zarejestrowanych w Urzędzie Pracy m.st. Warszawy, natomiast w czerwcu 2026 r. odpowiednio 48% i 52%? Czy analizowano strukturę grupy docelowej według płci i pozostałych przesłanek, a nie tylko ogół rejestru?

11. Jaką analizę sytuacji i potrzeb mężczyzn wchodzących w skład grupy docelowej przeprowadzono zgodnie z wymogiem Standardu minimum, aby badać położenie obu płci? Jeżeli takiej analizy nie przeprowadzono, na jakiej podstawie projekt uzyskał pozytywną ocenę?

12. Jakie jest źródło i metodologia przywołanych w odpowiedzi danych o uczestnictwie w projektach z lat 2020-2024? Czy są dostępne dane o osobach zainteresowanych, kwalifikowanych, odrzuconych i o rezultatach według płci? Na jakiej podstawie sam wyższy udział kobiet uznano za dowód bariery lub potrzeby większego wsparcia, a nie za wynik struktury rekrutacji albo preferowanych form pomocy?

IV. Ocena, nadzór i kontrola

13. Ile punktów projekt otrzymał w każdym kryterium Standardu minimum, jakie było uzasadnienie oceny oraz czy przy zmianie wskaźników dokonano ponownej oceny zgodności z zasadą równości kobiet i mężczyzn?

14. Który organ i kiedy weryfikował neutralność rekrutacji lub prawidłowość realizacji zasady równego traktowania: WUP, instytucja zarządzająca, wojewoda, minister właściwy do spraw pracy lub inny podmiot? Proszę podać zakres i wynik każdej weryfikacji, kontroli lub audytu.

15. Czy minister rodziny, pracy i polityki społecznej potwierdza, że art. 357 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia przyznaje ministrowi kompetencję kontrolną wobec publicznych służb zatrudnienia? Czy po uzyskaniu końcowych danych zostanie przeprowadzona kontrola w zakresie przestrzegania art. 3 ustawy? Jeżeli nie - proszę o wskazanie konkretnej podstawy prawnej i organu właściwego do takiej kontroli.

16. Jaka jest właściwa ścieżka dla uczestnika, który uważa, że został nierówno potraktowany przy dostępie do projektu? Do jakiego organu może wnieść skargę, jakie dane może uzyskać i który organ bada zgodność procesu rekrutacji z ustawą oraz zasadami EFS+?

V. Wnioski systemowe

17. Czy ministrowie wprowadzą zasadę publikowania przez projekty rynku pracy finansowane ze środków UE, po ich zakończeniu, danych w podziale na płeć co najmniej o zgłoszeniach, przyjęciach, odmowach i rezultatach - z zachowaniem ochrony danych osobowych? Jeżeli nie, dlaczego?

18. Czy przy projektowaniu projektu „Aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych w m.st. Warszawa (III)” wykorzystano wyniki projektu II, w tym dane o obu płciach? Jakie mechanizmy zastosowano, aby wartości wskaźników płci nie wpływały na indywidualne decyzje rekrutacyjne?

Proszę o odpowiedź odnoszącą się oddzielnie do każdego pytania, opartą na danych końcowych i dokumentach projektu, bez zastępowania ustaleń faktycznych ogólnymi deklaracjami o wartościach polityki równościowej.

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej