Interpelacja w sprawie braku rządowej koordynacji wykonywania wyroku TSUE C-713/23 i wyroków NSA, rozbieżnej praktyki urzędów stanu cywilnego oraz skutków rozstrzygnięcia TK w sprawie U 2/26

Szanowny Panie Premierze,

niniejsza interpelacja stanowi nową interwencję poselską. Nie jest kolejnym powtórzeniem interpelacji nr 16796, ponieważ opiera się na nowych okolicznościach ujawnionych w odpowiedzi Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, dokumentach rządowego procesu legislacyjnego oraz na sytuacji powstałej po ogłoszeniu 28 lipca 2026 r. rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie U 2/26.

W odpowiedzi na ponowną interpelację nr 16796 MSWiA przyznało, że nie było i nie jest koordynatorem rządowych analiz skutków wyroku TSUE C-713/23. Nie wskazało jednak, kto tę koordynację sprawował. Resort potwierdził również, że nie przekazał wojewodom wytycznych dla kierowników urzędów stanu cywilnego oraz że nie dysponuje danymi o liczbie osób pozostających w sytuacji analogicznej do spraw zakończonych wyrokami NSA. Jednocześnie odpowiedź nie zawiera ani jednej z żądanych dat, nie przedstawia analiz, nie opisuje monitoringu KPRM i nie wskazuje odpowiedzialności za przebieg prac.

Taki sposób odpowiedzi jest szczególnie niepokojący w świetle art. 11 ust. 4 pkt 2 ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego. Przepis ten powierza ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych kształtowanie jednolitej polityki w zakresie rejestracji stanu cywilnego i kontrolę wykonywania ustalonych sposobów postępowania. Powołanie się na istnienie 2257 urzędów stanu cywilnego nie uchyla centralnej odpowiedzialności za jednolitość praktyki państwa.

Akta projektu MC 37 pokazują ponadto, że pierwszy projekt rozporządzenia był datowany na 5 stycznia 2026 r. i został skierowany do uzgodnień 16 stycznia. W uwagach z lutego 2026 r. samo MSWiA ostrzegało, że brak rozwiązań ustawowych może prowadzić do odmiennych rozstrzygnięć w analogicznych sprawach i do konieczności wydania wytycznych. Mimo tej diagnozy w odpowiedzi poselskiej resort potwierdził, że wytycznych nie wydał.

Nie można również pominąć zasadniczej sprzeczności chronologicznej. Transkrypcji aktu małżeństwa w sprawie zakończonej wyrokiem NSA dokonano 14 maja 2026 r. Rozporządzenie zmieniające wzory dokumentów ogłoszono 22 maja, a jego wejście w życie przewidziano dopiero po trzech miesiącach, tj. 23 sierpnia 2026 r. Sam NSA wskazał, że techniczne niedostosowanie systemu i wzorów dokumentów nie zwalnia organu z obowiązku wykonania wyroku. Oznacza to, że nowe wzory mogły ujednolicić i ułatwić postępowanie, lecz nie były bezwzględnym warunkiem prawnym dokonania transkrypcji.

Po ogłoszeniu rozstrzygnięcia w sprawie U 2/26 powstała kolejna warstwa niepewności: co do wejścia w życie rozporządzenia, postępowań w toku, trwałości dokonanych wpisów, aktualizacji rejestru PESEL oraz zachowania urzędów w różnych częściach kraju. Niezależnie od sporów dotyczących statusu obecnego Trybunału Konstytucyjnego państwo nie może przerzucać skutków chaosu instytucjonalnego na obywatelki i obywateli.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na każde z poniższych pytań oddzielnie. Proszę podać konkretne daty, nazwy organów, imiona i nazwiska osób pełniących funkcje publiczne, sygnatury dokumentów i w miarę możliwości dołączyć kopie analiz, notatek oraz decyzji. Jeżeli dana informacja nie znajduje się w dyspozycji KPRM, proszę wskazać organ, od którego jej zażądano, datę wystąpienia i termin pozyskania. Ogólne odesłanie do strony internetowej nie będzie stanowiło odpowiedzi na pytanie o konkretny fakt.

I. Koordynacja i przebieg prac rządu

1. Kto personalnie koordynował i kto obecnie koordynuje wykonanie wyroku TSUE C-713/23 na szczeblu rządowym? Proszę wskazać imię, nazwisko i funkcję, datę powierzenia zadania, podstawę tej decyzji, zakres odpowiedzialności oraz sposób raportowania prezesowi Rady Ministrów.

2. W jakich dokładnie dniach prezes Rady Ministrów, KPRM oraz ministrowie właściwi do spraw cyfryzacji, spraw wewnętrznych, sprawiedliwości, spraw zagranicznych i równości zostali poinformowani: a) o opinii Rzecznika Generalnego TSUE z 3 kwietnia 2025 r., b) o wyroku TSUE z 25 listopada 2025 r.? Proszę wskazać formę przekazania informacji i sygnatury dokumentów.

3. Jakie konkretne działania podjęto w dwóch okresach: a) od 3 kwietnia do 25 listopada 2025 r., b) od 25 listopada 2025 r. do 20 marca 2026 r.? Proszę przedstawić tabelę obejmującą datę, organ, osobę odpowiedzialną, czynność i jej rezultat.

4. Proszę przedstawić pełną chronologię projektu MC 37: dzień rozpoczęcia prac, dzień powstania pierwszej kompletnej wersji, daty skierowania do uzgodnień, konsultacji i opiniowania, daty konferencji uzgodnieniowych lub spotkań międzyresortowych, datę sporządzenia wersji z 13 maja, datę Komisji Prawniczej, daty podpisów obu ministrów i skierowania do publikacji.

5. Dlaczego pierwszy projekt z 5 stycznia 2026 r. przewidywał ośmiomiesięczne vacatio legis? Kto i kiedy podjął decyzję o skróceniu go do trzech miesięcy, na podstawie jakiej analizy technicznej i prawnej oraz dlaczego rozwiązanie skracające okres dostosowania nie zostało przygotowane wcześniej?

6. Którzy ministrowie, sekretarze i podsekretarze stanu lub inni funkcjonariusze publiczni zgłaszali uwagi, zastrzeżenia albo sprzeciw wobec projektu MC 37? Proszę wskazać autorów stanowisk, ich treść, sposób rozstrzygnięcia oraz osoby, które zatwierdziły odpowiedzi na uwagi. Proszę odnieść się wprost do stanowiska MSWiA podpisanego przez sekretarza stanu Tomasza Szymańskiego.

7. Czy zakończono analizę zleconą Ministerstwu Spraw Zagranicznych przez prezesa Rady Ministrów oraz odrębną analizę zapowiadaną przez MSWiA? Jeżeli tak, proszę wskazać daty ukończenia i zatwierdzenia, autorów i wnioski oraz przekazać kopie. Jeżeli nie, proszę podać aktualny stan, przyczynę zwłoki i wiążący termin zakończenia.

8. Jak KPRM monitorowała wykonanie wyroku TSUE i kolejnych wyroków NSA? Proszę wymienić wszystkie narady, polecenia, notatki, monity, raporty i decyzje KPRM wraz z datami i osobami odpowiedzialnymi.

II. Wykonanie wyroków i praktyka urzędów

9. W jakim dniu akta administracyjne wróciły do kierownika Urzędu Stanu Cywilnego m.st. Warszawy po wyroku NSA z 20 marca 2026 r.? Jak obliczono 30-dniowy termin wyznaczony przez NSA i czy transkrypcja dokonana 14 maja nastąpiła w tym terminie?

10. Na jakiej dokładnie podstawie prawnej i przy zastosowaniu jakiego rozwiązania technicznego dokonano transkrypcji 14 maja oraz kolejnych transkrypcji przed wejściem w życie rozporządzenia z 22 maja? Proszę wyjaśnić, jak pogodzić ten fakt ze stwierdzeniem MSWiA, że dopiero podpisanie rozporządzenia „umożliwiło” odzwierciedlenie takich aktów w rejestrze.

11. Jakie wytyczne, instrukcje, rekomendacje lub komunikaty przekazano wojewodom i kierownikom USC: a) po wyroku TSUE, b) po wyroku NSA, c) po ogłoszeniu rozporządzenia, d) po ogłoszeniu U 2/26? Jeżeli żadnych, dlaczego nie wykorzystano kompetencji z art. 11 ust. 4 pkt 2 Prawa o aktach stanu cywilnego mimo przewidywanego przez MSWiA ryzyka rozbieżnej praktyki?

12. Proszę - po zebraniu danych za pośrednictwem wszystkich wojewodów - przedstawić w podziale na województwa liczbę, według stanu na dzień odpowiedzi: a) złożonych wniosków, b) dokonanych transkrypcji, c) odmów, d) spraw w toku, e) odwołań i skarg sądowych, a także medianę i średni czas załatwienia. Dane proszę rozdzielić na akty z państw UE i z państw trzecich, bez ujawniania danych osobowych.

13. Ile dokonanych transkrypcji zostało prawidłowo odzwierciedlonych w rejestrze PESEL, w tym w polu stanu cywilnego? Ile przypadków wymaga ręcznej korekty albo pozostaje niespójnych między rejestrem stanu cywilnego a PESEL? Jakie działania naprawcze podjęto?

14. Jaki jest jednolity zakres zastosowania wyroku C-713/23 przyjęty przez rząd: czy obejmuje wyłącznie małżeństwa zawarte w innym państwie członkowskim UE w związku z korzystaniem ze swobody przemieszczania się, czy również akty z państw trzecich? Proszę wskazać podstawę prawną każdego wariantu i przekazane organom instrukcje.

15. Proszę przedstawić międzyresortową tabelę skutków uznania i transkrypcji w obszarach: stan cywilny i PESEL, podatki, dziedziczenie, ubezpieczenia społeczne, ochrona zdrowia, prawo pobytowe, dokumenty konsularne, nazwisko, prawo procesowe i sprawy dotyczące dzieci. Dla każdego obszaru proszę wskazać stanowisko prawne, odpowiedzialny resort, potrzebę zmiany ustawy oraz termin działania.

III. Skutki rozstrzygnięcia U 2/26

16. Jakie jest oficjalne stanowisko Rady Ministrów co do skutków prawnych rozstrzygnięcia ogłoszonego 28 lipca 2026 r. w sprawie U 2/26? Proszę wskazać datę sporządzenia opinii, jej autorów, datę zatwierdzenia i przekazać jej kopię. Proszę odrębnie odpowiedzieć na pytania o skutki ogłoszenia na sali, promulgacji w Dzienniku Ustaw oraz wpływ składu orzekającego na stanowisko rządu.

17. Czy orzeczenie U 2/26 zostało przekazane do ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, a jeżeli tak - kiedy? Jeżeli nie zostało ogłoszone albo rząd odmawia ogłoszenia, proszę wskazać decyzję, osobę odpowiedzialną i pełną podstawę prawną. Według stanu na 8 sierpnia 2026 r. publikacji nie można było odnaleźć w oficjalnym wykazie Dziennika Ustaw.

18. Czy rozporządzenie z 22 maja 2026 r. wejdzie w życie 23 sierpnia 2026 r. i czy systemy teleinformatyczne zostaną uruchomione zgodnie z planem we wszystkich USC? Jeżeli rząd przewiduje inny scenariusz, proszę opisać rozwiązanie przejściowe, podstawę prawną i datę jego wdrożenia.

19. Czy wszystkie transkrypcje dokonane przed 28 lipca i przed 23 sierpnia 2026 r. zachowają ważność i pełną skuteczność? Czy jakikolwiek organ planuje ich wzruszanie, usuwanie danych z PESEL, zawieszanie postępowań lub odmawianie wydawania odpisów? Jakie gwarancje ochrony praw nabytych i zaufania do państwa otrzymają zainteresowane osoby?

20. Czy rząd przygotowuje ustawowe rozwiązanie alternatywne na wypadek zakwestionowania drogi rozporządzeniowej? Jeżeli tak, proszę podać numer wykazu prac, zakres, resort prowadzący i datę skierowania projektu do Sejmu. Jeżeli nie, proszę wyjaśnić, w jaki sposób zostanie zapewnione skuteczne wykonanie C-713/23.

IV. Odpowiedzialność i standard odpowiedzi parlamentarnej

21. Czy przeprowadzono analizę ryzyka odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za odmowy, przewlekłość, nierówną praktykę USC i brak możliwości korzystania z praw wynikających z prawa UE? Proszę przekazać analizę, wskazać liczbę zgłoszonych roszczeń i postępowań oraz łączną wartość żądań - w formie zagregowanej.

22. Czy przeprowadzono kontrolę lub postępowanie wyjaśniające dotyczące przygotowania i wykonania wyroków? Kto został objęty kontrolą, jakie były ustalenia i zalecenia oraz czy wyciągnięto konsekwencje służbowe lub polityczne? Jeżeli nie, dlaczego?

23. Dlaczego odpowiedź na ponowną interpelację nr 16796 nie odniosła się merytorycznie do większości pytań i - według metryki sejmowej - wpłynęła 29 lipca 2026 r., mimo wysłania interpelacji 15 czerwca? Kto zatwierdził treść i wysyłkę odpowiedzi oraz jak wyjaśnia się zachowanie terminu z art. 115 ust. 1 Konstytucji RP?

Ze względu na międzyresortowy charakter sprawy proszę, aby odpowiedź została skoordynowana przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów i przygotowana we współpracy z właściwymi resortami, a nie przekazana w całości do jednego ministra, który następnie ograniczy odpowiedź do własnego wycinka kompetencji.

Praworządność nie polega wyłącznie na wykonaniu jednego wyroku w jednej sprawie. Oznacza stworzenie przewidywalnego, jednolitego i zgodnego z prawem sposobu działania państwa wobec wszystkich osób znajdujących się w analogicznej sytuacji - bez względu na urząd, województwo i polityczny koszt decyzji.

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej