Interpelacja w sprawie systemu ustalania i publicznego rozliczania podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa

Szanowna Pani Minister,

w odpowiedzi z 24 lipca 2026 r. na ponowne wystąpienie w sprawie interpelacji nr 17447 Ministerstwo Edukacji Narodowej po raz pierwszy jednoznacznie potwierdziło, że dla podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa nie ustala odrębnych wartości bazowych, docelowych ani mierników rezultatu, nie przypisuje im odrębnych budżetów, nie prowadzi badania sposobu ich postrzegania przez dyrektorów oraz nie posiada zestawienia łączącego każdy kierunek z kontrolami, nieprawidłowościami i zaleceniami.

MEN wyjaśniło także, że użyte wcześniej pojęcie „monitorowania” nie oznacza odrębnego procesu ani formy nadzoru, lecz analizowanie dostępnych danych SIO oraz wyników i wniosków z nadzoru pedagogicznego. Jednocześnie resort stwierdził, że ocena realizacji dotychczasowych kierunków jest dokonywana z wykorzystaniem corocznej informacji zbiorczej o wynikach nadzoru, a wyniki tej oceny są uwzględniane przy ustalaniu kierunków na kolejny rok szkolny.

Te nowe informacje ujawniają odrębny problem dotyczący sposobu zarządzania polityką oświatową państwa. Nie chodzi już o ponowienie wcześniejszych pytań, lecz o wyjaśnienie, w jaki sposób minister podejmuje decyzje o kontynuowaniu, zmianie albo usunięciu priorytetów, skoro nie istnieje dla nich minimalny zestaw celów, danych i kryteriów oceny.

Dodatkowo odpowiedź wymaga wyjaśnienia w świetle obowiązujących przepisów i chronologii. MEN powołało § 20 ust. 1 rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego, ale pominęło § 23 ust. 2, zgodnie z którym dyrektor szkoły opracowuje plan nadzoru z uwzględnieniem podstawowych kierunków. Kierunki nie są więc wyłącznie neutralnym komunikatem – wywierają określony wpływ na obowiązkowe planowanie w szkole.

Ponadto kierunki na kolejny rok są ogłaszane w maju, podczas gdy pełne wyniki i wnioski z nadzoru za rok poprzedni kuratorzy przekazują do 15 października. Powstaje zatem pytanie, jak zakończona ocena bezpośrednio poprzedniego roku mogła stanowić podstawę decyzji podjętej kilka miesięcy wcześniej. Ogólne wskazanie corocznej informacji o nadzorze nie rozwiązuje tej sprzeczności czasowej.

Najwyższa Izba Kontroli w wynikach kontroli opublikowanych w 2024 r. wskazywała jednocześnie, że część kuratorów nie diagnozowała przyczyn niskich wyników, kontrole planowe nie obejmowały całokształtu procesu edukacyjnego, a w planach brakowało kryteriów i mierników. Informacja z nadzoru może być ważnym źródłem, ale nie jest automatycznie ewaluacją skuteczności kierunków.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania – osobno na każde pytanie i jego podpunkty:

1. Czy MEN potwierdza, że dla każdego z podstawowych kierunków obowiązujących w latach szkolnych 2024/2025, 2025/2026 i 2026/2027 nie sporządzono odrębnej „karty kierunku” lub równoważnego dokumentu określającego: zdiagnozowany problem, cel, planowane instrumenty, jednostkę odpowiedzialną, źródła danych, oczekiwany rezultat i termin przeglądu? Jeżeli dla któregokolwiek kierunku taki dokument istnieje, proszę go wskazać i przekazać.
2. Kierunki na rok 2025/2026 ogłoszono 28 maja 2025 r., przed zakończeniem roku 2024/2025, a zgodnie z § 21 rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego kurator przedstawia wyniki i wnioski z poprzedniego roku szkolnego do 15 października. Jakie dokładnie dane i dokumenty dotyczące realizacji kierunków 2024/2025 były dostępne przed 28 maja 2025 r. i zostały rzeczywiście wykorzystane do ustalenia kierunków 2025/2026? Proszę podać tytuł, datę, autora, komórkę MEN oraz kierunek, którego dotyczył każdy materiał.
3. Analogicznie, jakie dokładnie dane i dokumenty dotyczące realizacji kierunków 2025/2026 były dostępne przed ustaleniem kierunków 2026/2027 w maju 2026 r.? Które z nich zawierały wyniki za zakończony okres, a które jedynie dane cząstkowe lub informacje z lat wcześniejszych?
4. Kiedy MEN otrzymało od każdego z 16 kuratorów wyniki i wnioski z nadzoru pedagogicznego za rok szkolny 2024/2025? Proszę podać datę wpływu materiału z każdego województwa, datę zakończenia analizy zbiorczej oraz datę publikacji informacji wymaganej art. 60 ust. 1 pkt 3 lit. d Prawa oświatowego. Jeżeli informacja nie została opublikowana, proszę wskazać przyczynę i wiążący termin publikacji.
5. W których konkretnie częściach i na których stronach opublikowanej informacji zbiorczej za rok 2023/2024 oceniono skuteczność poszczególnych kierunków obowiązujących w roku 2024/2025? Jeżeli raport 2023/2024 nie mógł oceniać kierunków 2024/2025, proszę jednoznacznie wskazać, do oceny których kierunków i decyzji został wykorzystany.
6. Proszę przedstawić dla każdego kierunku 2026/2027 pełną ścieżkę decyzyjną: zdiagnozowany problem, wykorzystane źródła, rekomendującą komórkę organizacyjną, datę rekomendacji, decyzję o włączeniu kierunku, planowany instrument oddziaływania oraz informację, po czym MEN rozpozna potrzebę jego kontynuacji, zmiany albo zakończenia.
7. Jakie konkretne zmienne z SIO oraz jakie pola, arkusze i zestawienia z nadzoru pedagogicznego są wykorzystywane do „monitorowania” każdego kierunku 2025/2026 i 2026/2027? Proszę podać nazwę zmiennej lub zestawienia, częstotliwość analizy, odpowiedzialną komórkę, datę ostatniej analizy, najważniejszy wniosek oraz decyzję podjętą na jego podstawie. Jeżeli dla danego kierunku nie ma takiego zestawu danych, proszę napisać to wprost.
8. Dlaczego w odpowiedzi z 24 lipca 2026 r. przywołano wyłącznie § 20 ust. 1 rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego, pomijając § 23 ust. 2, który nakazuje dyrektorowi szkoły opracowanie szkolnego planu nadzoru z uwzględnieniem podstawowych kierunków? Jak MEN ocenia wynikający z tego przepisu rzeczywisty wpływ kierunków na planowanie pracy dyrektora, nauczycieli i rady pedagogicznej?
9. Czy MEN przygotuje i przekaże szkołom jednoznaczne wytyczne, że uwzględnienie kierunków w planie nadzoru nie wymaga tworzenia odrębnych sprawozdań, ankiet, gazetek, jednorazowych akcji ani innych dokumentów niewymaganych prawem? Jeżeli tak, w jakim terminie; jeżeli nie, dlaczego?
10. Czy MEN przeprowadzi reprezentatywne badanie dyrektorów i nauczycieli dotyczące czasu pracy, kosztów organizacyjnych, liczby dodatkowych dokumentów oraz sposobu postrzegania kierunków jako rekomendacji, oczekiwania nadzoru albo zadania podlegającego kontroli? Proszę podać termin, metodę i podmiot odpowiedzialny albo uzasadnić rezygnację z takiego badania.
11. Skoro kierunki nie mają odrębnej klasyfikacji budżetowej, czy MEN sporządzi przekrojowe zestawienie programów, projektów, szkoleń, materiałów, zleconych badań i innych wydatków, które faktycznie wspierają realizację każdego kierunku 2025/2026 i 2026/2027? Proszę podać nazwę działania, dysponenta, kwotę, źródło finansowania i kierunek, któremu działanie służy. Brak odrębnego zadania budżetowego nie uniemożliwia sporządzenia takiego przekroju zarządczego.
12. Czy przed ogłoszeniem kierunków 2026/2027 MEN przeprowadziło choćby systemową lub reprezentatywną ocenę dostępności kadr, kompetencji, infrastruktury, materiałów i finansowania potrzebnych do działań dotyczących zdrowia psychicznego, przemocy, higieny cyfrowej, AI, edukacji zdrowotnej, współpracy z rodzicami i doradztwa zawodowego? Jeżeli tak, proszę przekazać wyniki; jeżeli nie, proszę wskazać, na jakiej podstawie oceniono wykonalność tych priorytetów.
13. Czy od roku szkolnego 2027/2028 MEN wprowadzi publiczny minimalny standard opisu każdego kierunku obejmujący: diagnozę, cel, instrumenty, odpowiedzialność, źródła danych, planowane nakłady, oczekiwany rezultat i datę przeglądu, a po zakończeniu roku – krótkie rozliczenie wykonania i decyzję na kolejny rok? Jeżeli tak, proszę podać harmonogram. Jeżeli nie, proszę wskazać alternatywny mechanizm publicznego rozliczenia decyzji ministra.

Proszę, aby w przypadku nieposiadania dokumentu, danych lub analizy odpowiedź zawierała jednoznaczne stwierdzenie: „MEN nie posiada takiego dokumentu/nie gromadzi takich danych/nie przeprowadziło takiej analizy”. Ogólne odesłanie do strony internetowej proszę uzupełnić bezpośrednim adresem dokumentu, tytułem i datą publikacji.

Brak ustawowego obowiązku prowadzenia odrębnej ewaluacji nie odpowiada na pytanie o standard odpowiedzialnego zarządzania. Minister ma prawo ustalać kierunki polityki oświatowej; powinien zatem także potrafić udokumentować diagnozę, wyjaśnić wybór instrumentów oraz publicznie wskazać, po czym rozpoznaje, że kierunek należy kontynuować, zmienić albo zakończyć.

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej