Interpelacja w sprawie stanu prac nad uregulowaniem godzin nadliczbowych nauczycieli oraz zasad wynagradzania pracy wykonywanej podczas wycieczek, wyjść, wydarzeń szkolnych, prowadzenia klubów inżynierskich i pilotażu eDziennika

Szanowna Pani Minister,

31 lipca 2026 roku, podczas 63. posiedzenia Sejmu, zgłosiłem wniosek formalny o zarządzenie przerwy do czasu przedstawienia przez Panią Minister informacji o stanie prac nad uregulowaniem godzin nadliczbowych nauczycieli. Pani Minister nie zabrała głosu, a Sejm i środowisko oświatowe nie otrzymały oczekiwanych wyjaśnień. Dlatego kieruję niniejszą interpelację.

26 lutego 2025 roku Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów, sygn. III PZP 3/24, jednoznacznie stwierdził, że praca wykonywana przez nauczyciela ponad normę czasu pracy określoną w art. 42 ust. 1 Karty Nauczyciela jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu Kodeksu pracy.

Nie chodzi o godziny ponadwymiarowe, czyli zajęcia przydzielone ponad pensum. Chodzi o cały czas pracy przekraczający 40 godzin tygodniowo, obejmujący również zadania statutowe szkoły, przygotowanie zajęć, sprawdzanie prac i dokumentację.

Od uchwały Sądu Najwyższego minęło ponad 17 miesięcy.

W odpowiedzi z 8 maja 2026 roku na moją interpelację nr 10560 Pani Minister poinformowała, że MEN pracuje nad rozwiązaniami prawnymi dotyczącymi godzin nadliczbowych oraz nad odrębnym dodatkiem za opiekę nad uczniami podczas wycieczek. Wcześniej resort przedstawiał wstępne koncepcje okresów rozliczeniowych i ryczałtu za wycieczki.

Do dzisiaj nie przedstawiono jednak gotowego projektu przepisów, numeru w wykazie prac legislacyjnych, terminu konsultacji, daty wejścia regulacji w życie, wysokości rekompensaty ani uzgodnionego sposobu ewidencjonowania pracy.

Po ponad 17 miesiącach stwierdzenie, że „prace trwają”, nie jest już informacją o stanie prac. Jest przyznaniem, że państwo nadal nie rozwiązało problemu, który każdego dnia dotyka nauczycieli, dyrektorów szkół i samorządy.

Nauczyciele wykonują zadania podczas wyjść do instytucji kultury, zawodów i uroczystości, sprawują opiekę podczas wielodniowych wycieczek – również wieczorami i nocą – organizują pikniki, dni otwarte, festyny, konkursy oraz inne wydarzenia szkolne. Uczestniczą w radach pedagogicznych, zebraniach z rodzicami, egzaminach i rekrutacjach. Przygotowują zajęcia, sprawdzają prace i prowadzą dokumentację.

Czynności te mogą należeć do zadań nauczyciela, ale nie przestają przez to być czasem pracy. Po przekroczeniu 40 godzin tygodniowo stają się pracą nadliczbową.

Jednocześnie państwo nakłada kolejne zadania. Uchwalony przez Sejm projekt dotyczący państwowego eDziennika przewiduje, że w czasie pilotażu szkoła będzie prowadziła nowy dziennik „dodatkowo i niezależnie” od dotychczasowej dokumentacji. Oznacza to podwójne wpisywanie między innymi tematów zajęć, frekwencji i ocen, sprawdzanie poprawności danych oraz zgłaszanie błędów. Na system przewidziano łącznie 216,47 mln zł w latach 2026–2035, ale nie zagwarantowano odrębnych środków na wynagrodzenie nauczycieli wykonujących dodatkową pracę testową.

Z kolei poselski projekt ustawy o wychowaniu patriotycznym, druk nr 671, przewiduje obowiązek organizowania przez szkoły wycieczek oraz prowadzenia klubów inżynierskich przez szkoły ponadpodstawowe. W uzasadnieniu projektu zapisano nawet, że praca uczestniczących nauczycieli powinna być dodatkowo wynagradzana. Takiej gwarancji nie umieszczono jednak w przepisach projektu.

Podczas posiedzenia Komisji Edukacji i Nauki 30 lipca 2026 roku MEN negatywnie zaopiniowało moje poprawki zabezpieczające nauczycieli wykonujących te zadania, w tym poprawki dotyczące wynagrodzenia, zgody na pracę w porze nocnej lub dniu wolnym oraz warunków prowadzenia klubów inżynierskich. Nie przedstawiono przy tym przekonującego uzasadnienia, w jaki sposób nowe obowiązki miałyby zmieścić się w 40-godzinnej normie czasu pracy.

Nauczyciel jest pracownikiem, a nie bezpłatnym testerem systemów informatycznych, animatorem każdej szkolnej imprezy ani opiekunem odpowiedzialnym za uczniów także nocą bez prawa do odpoczynku i wynagrodzenia. Państwo nie może nakładać kolejnych obowiązków, nie zapewniając środków na ich wykonanie, a następnie pozostawiać nauczycielowi jedynie możliwość pozwania własnej szkoły.

W związku z powyższym proszę o precyzyjną odpowiedź na następujące pytania:

1. Na jakim dokładnie etapie znajdują się prace nad uregulowaniem godzin nadliczbowych nauczycieli? Proszę wskazać wykonane działania, przygotowane dokumenty, odpowiedzialną komórkę MEN oraz osoby kierujące pracami.
2. Czy został przygotowany projekt ustawy albo założenia projektu? Jeżeli tak, proszę o ich udostępnienie oraz wskazanie numeru projektu w wykazie prac legislacyjnych. Jeżeli nie – dlaczego po ponad 17 miesiącach od uchwały Sądu Najwyższego projekt nadal nie istnieje?
3. Kiedy, począwszy od 6 czerwca 2025 roku, odbywały się posiedzenia grupy roboczej zajmującej się godzinami nadliczbowymi? Proszę przedstawić daty, listy uczestników, protokoły, stanowiska związków zawodowych i samorządów oraz propozycje przedstawione przez MEN.
4. Jaki okres rozliczeniowy proponuje obecnie MEN? Czy nadal rozważany jest okres cztero- lub sześciomiesięczny? Jak takie rozwiązanie miałoby zostać pogodzone ze wskazaną przez Sąd Najwyższy sztywną tygodniową normą 40 godzin?
5. Kto będzie odpowiedzialny za prowadzenie ewidencji całego czasu pracy nauczyciela: dyrektor jako pracodawca czy sam nauczyciel? Jak mają być dokumentowane przygotowanie zajęć, sprawdzanie prac, kontakty z rodzicami i pozostałe zadania wykonywane poza szkołą?
6. Kiedy projekt regulacji zostanie skierowany do konsultacji, kiedy trafi do Sejmu i od jakiej daty nowe przepisy mają obowiązywać?
7. Jak MEN zamierza rozliczać czas pracy nauczyciela podczas wycieczek i wyjazdów, w szczególności czas podróży, aktywnej opieki, oczekiwania, wieczornych zajęć, gotowości do interwencji w nocy oraz pracy w soboty, niedziele i święta?
8. W jaki sposób podczas wycieczek wielodniowych zostanie zagwarantowane nauczycielom prawo do odpoczynku dobowego i tygodniowego? Czy MEN zamierza określić minimalną liczbę opiekunów pozwalającą realnie zapewnić taki odpoczynek?
9. Czy MEN zamierza przewidzieć za udział nauczycieli w wycieczkach szkolnych wynagrodzenie i dodatki wynikające z Kodeksu pracy, czas wolny od pracy czy odrębny ryczałt? Jeżeli przewidziany zostanie ryczałt – jaka będzie jego wysokość i czy będzie on mógł zastąpić pełne wynagrodzenie należne za faktycznie przepracowane godziny nadliczbowe?
10. Jak mają być ewidencjonowane i wynagradzane godziny pracy nauczycieli związane z udziałem w piknikach, festynach, dniach otwartych, uroczystościach, konkursach, egzaminach, postępowaniach rekrutacyjnych oraz zebraniach z rodzicami, jeżeli są one organizowane wieczorem, w dniu wolnym albo powodują przekroczenie normy 40 godzin?
11. Czy do czasu uchwalenia nowych przepisów MEN wyda dyrektorom szkół wiążące albo rekomendowane wytyczne dotyczące powierzania, ewidencjonowania i rozliczania takiej pracy?
12. Czy przed uchwaleniem projektu dotyczącego eDziennika MEN oszacowało liczbę dodatkowych godzin, które nauczyciele i dyrektorzy poświęcą na równoległe prowadzenie dwóch systemów? Proszę przedstawić metodologię i wyniki tej analizy.
13. Dlaczego wśród 216,47 mln zł przewidzianych na eDziennik nie wyodrębniono środków na wynagrodzenia za pracę nauczycieli uczestniczących w pilotażu? Czy czas szkoleń, wprowadzania danych, ich weryfikacji, poprawiania błędów i zgłaszania uwag będzie ewidencjonowany jako czas pracy i opłacany po przekroczeniu 40 godzin?
14. Czy udział konkretnego nauczyciela w podwójnym prowadzeniu dokumentacji będzie wymagał jego zgody, czy wystarczy decyzja dyrektora i organu prowadzącego o udziale szkoły w pilotażu?
15. Jakie jest oficjalne stanowisko MEN wobec nakładania na szkoły obowiązku organizowania kolejnych wycieczek i prowadzenia klubów inżynierskich przed uregulowaniem wynagrodzeń za pracę nadliczbową?
16. Z jakich konkretnie powodów MEN negatywnie zaopiniowało moje poprawki zabezpieczające wynagrodzenie i warunki pracy nauczycieli przy wycieczkach i klubach inżynierskich? Proszę o przedstawienie pełnego uzasadnienia prawnego, finansowego i pedagogicznego do każdej negatywnej opinii.
17. Kto, według MEN, ma prowadzić kluby inżynierskie, w jakim wymiarze, na podstawie jakiego przydziału obowiązków i za jakie wynagrodzenie? Jakie dotychczasowe zadania nauczyciela mają zostać ograniczone, aby prowadzenie klubu nie prowadziło do przekroczenia 40 godzin pracy?
18. Czy MEN oszacowało skalę potencjalnych roszczeń nauczycieli wobec szkół o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych oraz związane z tym koszty dla szkół i samorządów? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników przeprowadzonej analizy.
19. Czy budżet państwa zapewni samorządom i szkołom środki na wypłatę wynagrodzeń za godziny nadliczbowe, w tym powstałe w związku z zadaniami wprowadzanymi lub finansowanymi przez administrację centralną?
20. Czy rząd rzeczywiście oczekuje, że wobec braku przepisów nauczyciele będą musieli pozywać własnych dyrektorów i szkoły, aby uzyskać należne wynagrodzenie? Jakie działania MEN podejmie, aby temu zapobiec i w jakim konkretnie terminie luka prawna zostanie usunięta?

Proszę o udzielenie odpowiedzi odrębnie na każde pytanie oraz o załączenie dokumentów, protokołów, analiz prawnych i finansowych oraz projektów rozwiązań, na które MEN będzie się powoływało.

Kolejna ogólna odpowiedź, że „prace trwają”, nie będzie odpowiedzią na tę interpelację. Nauczyciele mają prawo znać zasady wykonywania i rozliczania swojej pracy przed powierzeniem im kolejnych obowiązków, a nie dopiero po wieloletnich procesach przeciwko własnym szkołom.

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP