Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji ekonomicznej polskich rolników w związku z przebiegiem tegorocznych żniw oraz działań rządu na rzecz wsparcia gospodarstw dotkniętych skutkami anomalii pogodowych

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego każdego dnia napływają dramatyczne sygnały od rolników z województwa lubelskiego oraz innych regionów Polski. Tegoroczne żniwa dla wielu gospodarstw oznaczają nie zysk, lecz ogromne straty i realne zagrożenie utraty płynności finansowej.

Najpierw wiosenne przymrozki, następnie długotrwała susza i rekordowe upały, a w końcu intensywne opady deszczu, które uniemożliwiły lub znacząco utrudniły prowadzenie żniw oraz pogorszyły jakość ziarna. Rolnicy znaleźli się w sytuacji, w której zebrali znacznie mniej, niż zakładali, a jednocześnie ponieśli pełne, rekordowo wysokie koszty produkcji.

Szczególnie niepokojące jest to, że przy niższych plonach rolnicy musieli ponieść wyższe wydatki na nawozy, środki ochrony roślin, materiał siewny, energię, usługi rolnicze oraz paliwo. Wysokie ceny oleju napędowego wykorzystywanego w produkcji rolnej dodatkowo zwiększyły koszty prowadzenia gospodarstw. Do tego dochodzą niskie ceny skupu zbóż i rzepaku, które nie rekompensują poniesionych nakładów.

Podobne informacje napływają z wielu regionów Polski. Wielu producentów rolnych wskazuje, że tegoroczna produkcja przyniesie straty i będą zmuszeni dopłacić do swojej działalności. Oznacza to realne zagrożenie dla stabilności ekonomicznej polskich gospodarstw rodzinnych, bezpieczeństwa żywnościowego państwa oraz przyszłości krajowego rolnictwa.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi posiada już dane dotyczące skali strat w tegorocznych plonach zbóż, rzepaku i innych upraw?
2. Kiedy rząd przedstawi kompleksowy program pomocy dla rolników, którzy ponieśli straty wskutek tegorocznych anomalii pogodowych?
3. Czy planowane są bezpośrednie rekompensaty finansowe za utracone plony? Jeżeli tak, to według jakich zasad będą przyznawane?
4. Czy ministerstwo rozważa uruchomienie pomocy do powierzchni upraw dla gospodarstw, które poniosły znaczne straty, w wysokości odpowiadającej rzeczywistej skali szkód, np. 1500–2000 zł na hektar?
5. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rocznych wakacji kredytowych dla rolników, którzy w wyniku tegorocznych strat utracili znaczną część dochodów?
6. Dlaczego rząd proponuje przede wszystkim kolejne instrumenty kredytowe, zamiast bezzwrotnego wsparcia umożliwiającego utrzymanie płynności finansowej gospodarstw?
7. Czy planowane jest odroczenie lub rozłożenie na raty zobowiązań wobec KRUS oraz innych instytucji państwowych?
8. Czy rozważane jest wprowadzenie ulg podatkowych dla gospodarstw, które poniosły największe straty?
9. Czy ministerstwo zamierza zwiększyć dopłaty do ubezpieczeń upraw oraz rozszerzyć zakres ochrony ubezpieczeniowej?
10. Czy ministerstwo analizuje wpływ wysokich cen paliwa, energii, nawozów oraz środków ochrony roślin na opłacalność tegorocznej produkcji rolnej?
11. Jakie działania podejmie rząd w celu ograniczenia kosztów paliwa wykorzystywanego w produkcji rolnej?
12. Czy planowane jest zwiększenie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej?
13. Czy ministerstwo przewiduje zwiększenie środków na pomoc suszową jeszcze w 2026 roku?
14. Ilu rolników skorzystało z pomocy suszowej w latach 2024–2026 oraz jaka była łączna wartość udzielonego wsparcia?
15. Czy rząd przewiduje uproszczenie procedur szacowania strat oraz skrócenie czasu wypłaty pomocy?
16. Czy ministerstwo planuje uruchomienie specjalnego programu wsparcia dla producentów zbóż i rzepaku, którzy w wyniku tegorocznych anomalii pogodowych oraz niskich cen skupu znaleźli się w szczególnie trudnej sytuacji ekonomicznej?
17. Czy ministerstwo analizuje, czy obecne ceny skupu zbóż i rzepaku zapewniają producentom pokrycie kosztów produkcji?
18. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu poprawę opłacalności produkcji zbóż i rzepaku oraz stabilizację rynku?
19. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę wpływu wysokości dopłat bezpośrednich na opłacalność produkcji rolnej w zestawieniu z kosztami prowadzenia gospodarstw, cenami środków produkcji, cenami skupu oraz wzrostem płacy minimalnej od momentu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej?
20. Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby dopłaty bezpośrednie oraz krajowe instrumenty wsparcia odpowiadały rzeczywistym kosztom prowadzenia produkcji rolnej w 2026 roku?
21. Czy ministerstwo dostrzega, że przy obecnych cenach skupu zbóż, wysokich kosztach nawozów, środków ochrony roślin, energii i paliwa wielu rolników nie jest w stanie wypracować dochodu pozwalającego na utrzymanie gospodarstwa?
22. Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące wpływu tegorocznych strat na bezpieczeństwo żywnościowe Polski, liczbę gospodarstw zagrożonych utratą płynności finansowej oraz ryzyko zaprzestania działalności przez gospodarstwa rodzinne?
23. Czy ministerstwo posiada szacunki dotyczące liczby gospodarstw, które po tegorocznych żniwach mogą utracić płynność finansową lub zakończyć prowadzenie działalności?
24. Czy ministerstwo zamierza wystąpić do Komisji Europejskiej o zgodę na uruchomienie dodatkowych krajowych form pomocy publicznej dla rolników poszkodowanych przez tegoroczne anomalie pogodowe?
25. Jakie długofalowe działania zamierza podjąć ministerstwo, aby skutki coraz częściej występujących anomalii pogodowych nie prowadziły do pogarszania kondycji ekonomicznej i bankructwa polskich gospodarstw rolnych?

Polscy rolnicy nie oczekują przywilejów. Oczekują sprawiedliwego wsparcia w sytuacji, gdy na skutek niezależnych od nich zjawisk pogodowych ponieśli ogromne straty. Nie można wymagać od rolników, aby ponosili pełne ryzyko prowadzenia produkcji rolnej, podczas gdy koszty stale rosną, ceny skupu pozostają niskie, a kolejne anomalie pogodowe odbierają im efekty całorocznej pracy.

Rolnictwo jest jednym z filarów bezpieczeństwa żywnościowego Polski. Brak zdecydowanych działań może doprowadzić do pogorszenia kondycji tysięcy gospodarstw rodzinnych, ograniczenia krajowej produkcji żywności oraz dalszego osłabienia polskiej wsi.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na przedstawione pytania oraz przedstawienie konkretnych działań, jakie Rada Ministrów zamierza podjąć w celu wsparcia polskich rolników.

Z poważaniem

Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej