Interpelacja w sprawie standardów opinii biegłych

Szanowny Panie Ministrze,

problematyka funkcjonowania biegłych sądowych w sprawach odszkodowań komunikacyjnych była już przedmiotem mojego wystąpienia do Ministerstwa Sprawiedliwości. Z uzyskanych wyjaśnień wynikało, że resort nie gromadzi danych o konfliktach interesów ani o przypadkach wyłączenia biegłych. Wskazano również, że obowiązujące zasady bezstronności są uznawane za wystarczające, nie przewiduje się wprowadzania jednolitych standardów sporządzania opinii ani finansowania szkoleń biegłych, trwają natomiast prace nad nową ustawą regulującą ich działalność.

Przekazane mi materiały dotyczące postępowań w sprawach szkód komunikacyjnych pokazują znaczne różnice w sposobach ustalania rynkowego ubytku wartości pojazdu. W części spraw system Info-Ekspert traktowany jest jako narzędzie pomocnicze, którego wynik wymaga indywidualnej oceny oraz uwzględnienia rzeczywistych warunków rynkowych. W innych opiniach podstawę wyliczenia stanowi Instrukcja określania rynkowego ubytku wartości pojazdów nr 1/2009, przy jednoczesnym odrzuceniu innych metod jako nieodpowiednich dla polskiego rynku.

Stosowanie różnych metod nie przesądza samo w sobie o nierzetelności opinii, ponieważ każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Problemem pozostaje jednak brak minimalnych i przejrzystych wymagań dotyczących uzasadnienia wyboru metody, wskazania źródeł danych, przedstawienia ograniczeń zastosowanego narzędzia oraz skonfrontowania wyniku matematycznego z realiami rynkowymi. Opinie biegłych mają często decydujące znaczenie dla wysokości przyznawanego odszkodowania, dlatego sąd oraz strony postępowania powinny mieć możliwość prześledzenia i zweryfikowania toku obliczeń.

Wątpliwości budzi również brak systemowego gromadzenia informacji o powiązaniach zawodowych biegłych z zakładami ubezpieczeń, a także o skargach, wyłączeniach i zastrzeżeniach dotyczących jakości opinii. Ogólne przepisy o wyłączeniu biegłego mogą okazać się niewystarczające, jeżeli strony nie mają dostępu do informacji pozwalających stwierdzić istnienie potencjalnego konfliktu interesów.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy przygotowywane przepisy przewidują obowiązek ujawniania obecnych i wcześniejszych powiązań zawodowych biegłego z zakładami ubezpieczeń?
2. Czy informacje o takich powiązaniach będą dostępne dla sądu i stron przed powołaniem biegłego?
3. Czy zostaną określone minimalne wymagania dotyczące metodologii, źródeł danych i sposobu uzasadniania wniosków opinii?
4. Czy biegły będzie zobowiązany wyjaśnić wybór metody oraz wskazać ograniczenia użytych programów i instrukcji?
5. Czy ministerstwo planuje utworzenie systemu gromadzenia danych o skargach, wyłączeniach biegłych i zakwestionowanych opiniach?
6. Jaki organ będzie odpowiedzialny za ocenę jakości pracy biegłych oraz rozpatrywanie skarg na ich działalność?
7. Czy przewidziane zostaną obowiązkowe szkolenia lub okresowa weryfikacja kompetencji biegłych, prowadzone przez niezależne podmioty, z wyłączeniem zakładów ubezpieczeń oraz podmiotów przez nie finansowanych?
8. Kiedy przygotowywane regulacje zostaną skierowane do dalszych prac legislacyjnych?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP