Interpelacja w sprawie skutków deregulacji Prawa ochrony środowiska (UDER44) dla organów samorządowych, przedsiębiorców w Małopolsce oraz efektywności kontroli ochrony środowiska

W dniu 4 sierpnia 2026 r. Rada Ministrów przyjęła przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (UDER44), mający na celu uproszczenie procedur w ochronie środowiska oraz ograniczenie obciążeń administracyjnych (MKŚ).

Projekt wprowadza istotne zmiany w funkcjonowaniu organów ochrony środowiska, w tym organów samorządowych (starosta, marszałek województwa) oraz wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska (WIOŚ). Zmiany te bezpośrednio dotkną organa działające na terenie okręgu tarnowskiego, w tym:

• Starostwo Powiatowe w Tarnowie,
• Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego,
• Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Krakowie,
• Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie.

Projekt przewiduje vacatio legis w wysokości 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, co oznacza, że nowe przepisy mogą wejść w życie jeszcze w sierpniu 2026 r. Krótki termin budzi obawy o gotowość organów administracji do stosowania nowych procedur.

Kluczowe zmiany obejmują:

1. zwolnienie urzędów z obowiązku dodatkowej analizy warunków pozwoleń zintegrowanych po publikacji nowych konkluzji BAT, z jednoczesnym obowiązkiem poinformowania przedsiębiorcy w ciągu 60 dni;

2. przywrócenie właściwości starosty, marszałka województwa i RDOŚ do wydawania pozwoleń zintegrowanych dla instalacji LNG i energetyki jądrowej;

3. rozszerzenie kompetencji wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska o kontrole na polskich obszarach morskich;

4. wprowadzenie prawa kontrolowanych podmiotów do zgłaszania uwag do protokołu kontroli, z obowiązkiem organu do rozpatrzenia ich w ciągu 7 dni.

W związku z powyższym mam poważne obawy dotyczące gotowości operacyjnej organów ochrony środowiska, wystarczalności terminów oraz skutków dla jakości ochrony środowiska w regionie.

1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeprowadziło analizę gotowości organów samorządowych – starostw i urzędów marszałkowskich – do wydawania pozwoleń zintegrowanych dla instalacji LNG i energetyki jądrowej po przywróceniu im właściwości? W szczególności: czy starostwa powiatowe w Małopolsce, w tym Starostwo Powiatowe w Tarnowie, posiadają kadry z odpowiednimi kompetencjami do wydawania pozwoleń zintegrowanych dla tego typu instalacji?

2. Czy ministerstwo planuje program szkoleń lub wsparcie merytoryczne dla organów samorządowych w związku z nowymi kompetencjami w zakresie pozwoleń zintegrowanych dla instalacji LNG i energetyki jądrowej? Jeśli tak – w jakim terminie i w jakiej formie zostaną przeprowadzone?

3. Z jakich środków i w jakiej wysokości zostanie sfinansowane zwiększenie zakresu obowiązków organów samorządowych (starosta, marszałek województwa) związane z wydawaniem pozwoleń zintegrowanych dla nowych typów instalacji? Czy przewidziano dodatkowe środki w budżecie państwa na ten cel?

4. Czy ministerstwo oceniło ryzyko, że zwolnienie urzędów z obowiązku dodatkowej analizy warunków pozwoleń zintegrowanych po publikacji nowych konkluzji BAT może prowadzić do opóźnień w dostosowaniu instalacji do nowych wymagań środowiskowych? Jeśli tak – jakie mechanizmy zapobiegające temu zjawisku zostały przewidziane?

5. Czy termin 60 dni na poinformowanie przedsiębiorcy o nowych wymaganiach wynikających z konkluzji BAT jest wystarczający z punktu widzenia organów administracji – w szczególności w sytuacji, gdy jedna publikacja konkluzji BAT może dotyczyć setek instalacji w całym kraju? Ile instalacji objętych pozwoleniami zintegrowanymi aktualnie funkcjonuje w województwie małopolskim i czy WIOŚ w Krakowie jest przygotowany do obsługi tej liczby w ustawowym terminie?

6. W jaki sposób zostanie zapewniona jawność i dostępność informacji o nowych konkluzjach BAT dla przedsiębiorców – w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą nie dysponować działami compliance środowiskowego? Czy ministerstwo planuje stworzenie centralnego rejestru lub bazy danych z aktualnymi konkluzjami BAT i wymaganiami dla poszczególnych branż?

7. Wprowadzenie prawa kontrolowanych podmiotów do zgłaszania uwag do protokołu kontroli z obowiązkiem organu do rozpatrzenia w ciągu 7 dni – czy ministerstwo oceniło wpływ tego obowiązku na obciążenie pracy organów kontroli (WIOŚ)? Ile dodatkowych etatów lub środków zostanie przeznaczonych na realizację tego obowiązku w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Krakowie?

8. Czy 7-dniowy termin na rozpatrzenie uwag do protokołu kontroli jest realny w praktyce – w szczególności w sprawach złożonych, wymagających analizy merytorycznej lub konsultacji z ekspertami? Co się stanie, jeśli organ nie zdąży rozpatrzyć uwag w terminie – czy protokół traci moc, czy uwagi uznaje się za zasadne z mocy prawa?

9. Rozszerzenie kompetencji wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska o kontrole na polskich obszarach morskich – czy ta zmiana wpłynie na zasoby kadrowe i budżety wojewódzkich inspektoratów inlandnych, w tym WIOŚ w Krakowie? Czy ministerstwo przewiduje transfer środków lub etatów między inspektoratami w związku z nowymi kompetencjami morskimi?

10. Czy ministerstwo planuje monitoring skutków deregulacji – w szczególności wpływu na: liczbę wydanych pozwoleń zintegrowanych, czas wydawania decyzji, liczbę kontroli i ich wyniki, oraz jakość ochrony środowiska – i jeśli tak, w jakim harmonogramie oraz jakie wskaźniki będą mierzone? Czy raporty z monitoringu będą dostępne publicznie?