Interpelacja w sprawie losu wniosków mieszkańców złożonych do projektów planów ogólnych gmin oraz procedur zmian miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w związku z wygaśnięciem studiów uwarunkowań z dniem 31 sierpnia 2026 r.

Szanowny Panie Ministrze,

dotyczy zapewnienia ciągłości rozpatrywania wniosków mieszkańców w procesach planistycznych po wygaśnięciu studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (SUiKZP)

Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotychczasowe studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (SUiKZP) gmin tracą moc prawną z dniem 31 sierpnia 2026 r. Liczne gminy nie zdążą uchwalić nowych planów ogólnych przed tym terminem, co powoduje ryzyko powstania luki prawnej w systemie planowania przestrzennego, a w konsekwencji – niepewności inwestycyjnej oraz naruszenia praw właścicieli nieruchomości.

W wielu samorządach w toku pozostają:

• wnioski mieszkańców złożone do projektów planów ogólnych,
• wnioski o zmianę miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (MPZP),
• działania przygotowawcze do uchwalenia planów ogólnych, które nie zakończą się przed 31 sierpnia 2026 r.

Brak jasnych, przejściowych mechanizmów może skutkować odrzucaniem wniosków, koniecznością ich ponownego składania lub przewlekłością postępowań. Powstaje też pytanie o podstawy prawne prowadzenia i kontynuowania procedur planistycznych (zarówno planów ogólnych, jak i zmian MPZP) w okresie przejściowym po wygaśnięciu SUiKZP, do czasu uchwalenia nowych planów ogólnych.

1. Co stanie się z wnioskami mieszkańców złożonymi do projektów planów ogólnych gmin, w których do 31 sierpnia 2026 r. nie dojdzie do uchwalenia planu ogólnego? Czy te wnioski zachowają ważność i zostaną obligatoryjnie przeniesione do dalszego etapu prac nad planem ogólnym po terminie, czy też będą wymagały ponownego złożenia?
2. Jakie przepisy przejściowe (obowiązujące lub projektowane) zapewniają ciągłość rozpatrywania wniosków, o których mowa w pkt 1, oraz zapobiegają ich „przepadkowi“ z przyczyn formalnych?
3. Jaki jest status prawny wniosków o zmianę miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego złożonych równolegle do wniosków do planu ogólnego, gdy procedury nie zostaną zakończone przed 31 sierpnia 2026 r.? Czy gminy mają utrzymać i kontynuować te postępowania, a jeśli tak – na jakiej podstawie i w jakim trybie?
4. Czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz rząd prowadzą prace nad specustawą lub nowelizacją przepisów, która:
   • wprost potwierdzi ważność i ciągłość rozpatrywania wniosków złożonych do projektów planów ogólnych i zmian MPZP po 31 sierpnia 2026 r.,
   • określi tryb i terminy dostosowania trwających procedur do nowego systemu planowania,
   • wyeliminuje ryzyko paraliżu inwestycyjnego w gminach?
5. Czy są planowane wytyczne/objaśnienia prawne dla samorządów (np. okólnik, objaśnienia prawne) dotyczące:
   • sposobu postępowania z wnioskami złożonymi przed 31 sierpnia 2026 r.,
   • prowadzenia zmian MPZP w okresie przejściowym,
   • dokumentowania ciągłości czynności planistycznych i informowania mieszkańców?
6. Jakie działania przewiduje rząd, aby zabezpieczyć prawa właścicieli nieruchomości i interes publiczny w okresie między wygaśnięciem SUiKZP a wejściem w życie planów ogólnych w gminach, które nie zdążą ich uchwalić w terminie?
7. Czy jest rozważane wydłużenie terminu ostatecznego wygaśnięcia SUiKZP lub wprowadzenie automatycznych okresów przejściowych, które pozwolą na dokończenie procedur bez konieczności ponownego inicjowania postępowań przez mieszkańców?

Z uwagi na skalę problemu oraz ryzyko istotnych szkód gospodarczych i społecznych wnoszę o:

• pilne przedstawienie planu działań legislacyjnych i organizacyjnych,
• przygotowanie jasnych, jednolitych wytycznych dla gmin,
• zapewnienie ciągłości rozpatrywania wniosków mieszkańców bez konieczności ich ponownego składania,
• rozważenie rozwiązań przejściowych (w tym ewentualnego wydłużenia terminów), które zapobiegną paraliżowi inwestycyjnemu.

Z poważaniem

Michał Kowalski
Poseł na Sejm RP