Interpelacja w sprawie działań państwa wobec przestępstw z nienawiści i recydywy

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w sprawie działań podejmowanych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz podległe służby w zakresie przeciwdziałania przestępstwom motywowanym nienawiścią na tle narodowościowym, skuteczności zwalczania recydywy sprawców przestępstw z użyciem przemocy oraz monitorowania środowisk, których działalność może sprzyjać normalizacji agresji i zachowań przemocowych.

W ostatnich dniach opinię publiczną poruszyły informacje dotyczące brutalnego pobicia obywateli Ukrainy we Wrocławiu. Z informacji przekazywanych przez media wynika, że jednym z zatrzymanych jest zawodnik występujący wcześniej podczas gal organizowanych przez federację GROMDA. Według doniesień medialnych napastnicy mieli kierować wobec pokrzywdzonych wulgarne i obraźliwe wypowiedzi odnoszące się do ich narodowości, co rodzi uzasadnione pytania o możliwość wystąpienia motywu narodowościowego. Ocena tej kwestii pozostaje oczywiście przedmiotem prowadzonego postępowania przygotowawczego i należy do właściwych organów ścigania oraz sądu.

Sprawa ta wywołała szeroką debatę dotyczącą odpowiedzialności środowisk związanych z komercyjnymi sportami walki oraz wpływu przekazów promujących agresję na zachowania części odbiorców. Jednocześnie organizator federacji poinformował o zakończeniu współpracy z zatrzymanym zawodnikiem.

Dodatkowe wątpliwości natury systemowej budzą również informacje dotyczące osoby założyciela i organizatora federacji GROMDA. W przestrzeni publicznej od kilku lat dostępne są publikacje prasowe opisujące jego prawomocne skazania za przestępstwa, w tym pomocnictwo przy porwaniu dla okupu oraz wcześniejsze przestępstwa przeciwko mieniu.

Zgodnie z doniesieniami medialnymi działalność w obszarze organizacji wydarzeń sportowych została podjęta po odbyciu kary pozbawienia wolności, a utworzona przez niego federacja stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych podmiotów rynku sportów walki w Polsce.

Okoliczność ta sama w sobie nie może stanowić podstawy do ograniczania prawa do prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę, która odbyła karę i korzysta z pełni praw publicznych. Powinna jednak skłaniać do refleksji nad tym, czy państwo dysponuje odpowiednimi narzędziami pozwalającymi monitorować środowiska skupiające osoby wielokrotnie karane lub promujące wzorce zachowań oparte na przemocy, zwłaszcza gdy działalność ta ma charakter masowy i oddziałuje na setki tysięcy odbiorców.

Przestępstwa motywowane nienawiścią na tle narodowościowym stanowią szczególnie niebezpieczną kategorię czynów zabronionych. Godzą one nie tylko w konkretne osoby, lecz również w porządek publiczny, poczucie bezpieczeństwa obywateli i cudzoziemców oraz w międzynarodowy wizerunek Rzeczypospolitej Polskiej jako państwa zapewniającego ochronę wszystkim osobom przebywającym na jego terytorium.

Równie istotnym zagadnieniem pozostaje skuteczność przeciwdziałania recydywie. Powrót do przestępstwa przez osoby uprzednio karane, zwłaszcza za przestępstwa z użyciem przemocy, wskazuje na potrzebę oceny skuteczności obecnych mechanizmów resocjalizacyjnych, nadzorczych i profilaktycznych.

Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy prowadzone jest odrębne monitorowanie przestępstw motywowanych nienawiścią na tle narodowościowym, rasowym lub etnicznym?
2. Ile takich przestępstw odnotowano w latach 2022-2026?
3. W ilu przypadkach stwierdzono działanie w warunkach recydywy?
4. Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące udziału osób uprzednio karanych za przestępstwa z użyciem przemocy w kolejnych brutalnych przestępstwach?
5. Jakie działania podejmowane są przez Policję w zakresie identyfikowania i zwalczania środowisk promujących przemoc lub nawołujących do agresji wobec osób określonej narodowości?
6. Czy prowadzone są analizy dotyczące wpływu mediów społecznościowych oraz internetowych przekazów promujących agresję na wzrost przestępczości motywowanej nienawiścią?
7. Czy ministerstwo planuje rozszerzenie programów szkoleniowych dla funkcjonariuszy Policji dotyczących identyfikowania przestępstw motywowanych uprzedzeniami narodowościowymi?
8. Jakie działania podejmowane są w celu ograniczenia recydywy sprawców brutalnych przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu?
9. Czy ministerstwo prowadzi analizy skuteczności dozoru policyjnego, dozoru elektronicznego oraz innych środków zapobiegających powrotowi do przestępstwa?
10. Czy planowane są zmiany legislacyjne wzmacniające ochronę przed przestępstwami motywowanymi nienawiścią?
11. Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące działalności środowisk organizujących wydarzenia masowe, w których uczestniczą osoby uprzednio karane za poważne przestępstwa, pod kątem ewentualnego wpływu takich środowisk na bezpieczeństwo publiczne?
12. Czy Komenda Główna Policji prowadzi analizy dotyczące związków pomiędzy środowiskami pseudokibicowskimi, grupami przestępczymi a częścią komercyjnych środowisk sportów walki?
13. Czy ministerstwo planuje opracowanie krajowej strategii przeciwdziałania przestępstwom motywowanym nienawiścią oraz brutalnym przestępstwom popełnianym przez recydywistów?
14. Czy prowadzone są analizy dotyczące skuteczności obowiązujących instrumentów prawnych pozwalających przeciwdziałać radykalizacji i przemocy motywowanej narodowościowo?
15. Czy ministerstwo rozważa utworzenie wyspecjalizowanych koordynatorów ds. przestępstw z nienawiści we wszystkich komendach wojewódzkich Policji?