Interpelacja w sprawie zwiększenia skuteczności alertów Rządowego Centrum Bezpieczeństwa oraz zróżnicowania sposobów przekazywania informacji o zagrożeniach

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z licznymi sygnałami napływającymi od mieszkańców dotyczącymi oddziaływania alertów Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, zwracam się z uprzejmą prośbą o analizę funkcjonowania obecnego systemu ostrzegania ludności oraz rozważenie zmian, które pozwolą na skuteczniejsze przekazywanie informacji o zagrożeniach.

System ALERT RCB odgrywa niezwykle ważną rolę w informowaniu społeczeństwa o zagrożeniach związanych m.in. z gwałtownymi zjawiskami pogodowymi, awariami infrastruktury, skażeniami czy innymi sytuacjami kryzysowymi. W praktyce jednak coraz częściej można zauważyć zjawisko tzw. zmęczenia alertami. Ze względu na dużą liczbę komunikatów dotyczących przede wszystkim prognozowanych zjawisk atmosferycznych, znaczna część obywateli przestaje zwracać uwagę na otrzymywane powiadomienia lub odczytuje je z opóźnieniem. Prowadzi to do stopniowego zobojętnienia na komunikaty, które w założeniu mają służyć ochronie zdrowia i życia.

W dobie rosnących zagrożeń związanych nie tylko z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, ale również z napiętą sytuacją geopolityczną, możliwością wystąpienia aktów terrorystycznych, zagrożeń militarnych, awarii infrastruktury krytycznej czy koniecznością przeprowadzenia ewakuacji ludności, szczególnie istotne jest, aby komunikaty o najwyższym stopniu ważności były natychmiast rozpoznawalne przez odbiorców.

Obecnie wszystkie alerty przekazywane są w bardzo podobnej formie, co utrudnia obywatelom szybkie rozpoznanie rangi otrzymanego komunikatu. W wielu państwach stosowane są rozwiązania umożliwiające różnicowanie poziomu alarmów poprzez wykorzystanie charakterystycznych, głośnych sygnałów dźwiękowych uruchamianych automatycznie na telefonach komórkowych, niezależnie od ustawień wyciszenia urządzenia. Pozwala to natychmiast zwrócić uwagę użytkownika na komunikaty dotyczące zagrożenia życia lub bezpieczeństwa państwa.

Warto rozważyć wdrożenie systemu wielopoziomowego ostrzegania, w którym komunikaty o charakterze informacyjnym, np. dotyczącym pogody, byłyby przekazywane w obecnej formie, natomiast ostrzeżenia dotyczące zagrożeń o charakterze nadzwyczajnym, takich jak wojna, alarmy lotnicze, zagrożenia terrorystyczne, poważne awarie infrastruktury, katastrofy przemysłowe czy ewakuacje – byłyby sygnalizowane w sposób znacznie bardziej wyrazisty, poprzez głośny, charakterystyczny sygnał alarmowy emitowany przez telefon oraz odpowiednio oznaczoną treść komunikatu.

Takie rozwiązanie mogłoby znacząco zwiększyć skuteczność systemu ostrzegania ludności, ograniczyć zjawisko zobojętnienia na alerty oraz poprawić bezpieczeństwo obywateli w sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzi analizy dotyczące skuteczności obecnego systemu Alert RCB oraz poziomu zapoznawania się obywateli z przesyłanymi komunikatami?
2. Czy analizowane jest zjawisko tzw. zmęczenia alertami, polegające na stopniowym ignorowaniu komunikatów przez odbiorców ze względu na ich częstotliwość?
3. Czy planowane jest wprowadzenie zróżnicowania stopni ważności alertów RCB poprzez zastosowanie odmiennych sygnałów dźwiękowych, oznaczeń lub innych form komunikacji odpowiadających skali zagrożenia?
4. Czy ministerstwo rozważa wykorzystanie technologii umożliwiających nadawanie komunikatom dotyczącym zagrożeń życia i bezpieczeństwa państwa specjalnego sygnału alarmowego, który skuteczniej przyciągałby uwagę użytkowników telefonów komórkowych?
5. Czy prowadzone są prace nad modernizacją systemu ostrzegania ludności z wykorzystaniem nowych technologii i doświadczeń państw stosujących wielopoziomowe systemy alarmowania?

Z poważaniem

Karolina Pawliczak
Poseł na Sejm RP