Interpelacja w sprawie działań Tauron Ekoenergia, Wód Polskich i instytucji odpowiedzialnych za nadzór środowiskowy w związku z katastrofą na rzece Bóbr

Szanowna Pani Ministro, Szanowny Panie Ministrze,

po spuszczeniu wody z zapory Pilchowice zaobserwowano pod koniec czerwca masowe śnięcie ryb w zbiorniku i w korycie rzeki Bóbr. Ostatecznie odłowiono tu ponad 20 ton martwych osobników. Badania wykazały pogorszenie jakości wody i deficyt tlenu. Z perspektywy ekologii i ochrony środowiska doszło do katastrofy. Szkód, które już powstały, nie da się cofnąć. Jednak właśnie teraz potrzebne są działania, które pozwolą ustalić odpowiedzialność, ujawnić przebieg podejmowania decyzji, ocenić pełną skalę szkód oraz dopilnować rzeczywistej odbudowy ekosystemu.

Mieszkańcy i mieszkanki regionu obserwują ogromne poczucie bezradności wśród lokalnej społeczności. W oficjalnych komunikatach coraz częściej pojawia się informacja, że „sytuacja się stabilizuje”. Poprawa bieżących parametrów wody nie oznacza jednak odbudowy ekosystemu ani wyjaśnienia przyczyn katastrofy. Zginęły tony ryb, a lokalnie pojawiają się również relacje i dokumentacja dotyczące martwych ptaków oraz bobrów. Pełny wpływ zdarzenia na rzekę, organizmy denne, siedliska i łańcuch pokarmowy może ujawniać się znacznie dłużej.

Szczególne wątpliwości budzą informacje przekazywane przez lokalnych działaczy i wędkarzy. Według ich relacji przed opróżnianiem zbiornika proponowano pomoc w odłowie ryb, również nieodpłatną, ale propozycja nie została wykorzystana. Pojawiają się także pytania o to, czy przed rozpoczęciem prac odpowiednio zbadano osady denne, przygotowano analizę ryzyka środowiskowego oraz uwzględniono wpływ wysokich temperatur.

Stabilizacja parametrów wody nie oznacza zakończenia sprawy. Katastrofa ekologiczna wymaga jawności, niezależnej kontroli, odpowiedzialności i realnej odbudowy przyrody. A najważniejszym w tym momencie działaniem jest usunięcie i utylizacja toksycznych namułów dennych z dna zapory, które wciąż przedostają się do środowiska, stanowiąc zagrożenie dla ludzi i przyrody. Z badań WIOŚ we Wrocławiu wynika, że osady te zawierają przekraczające normy stężenia metali ciężkich, m.in rtęci, oraz groźne bakterie enterokoki.

W związku z powyższym zwracam się do ministerstw z następującymi pytaniami:

1. Kto zatwierdził harmonogram obniżania poziomu wody?
2. Jakie analizy ryzyka środowiskowego wykonano?
3. Czy przed rozpoczęciem operacji zbadano osady denne?
4. Jaki plan odłowu i ochrony ryb został przygotowany?
5. Jakie propozycje otrzymano od PZW i lokalnych wędkarzy oraz dlaczego zostały przyjęte lub odrzucone?
6. Kiedy poszczególne instytucje otrzymały pierwsze informacje o pogarszaniu się sytuacji?
7. Jakie działania podjęto przed wystąpieniem masowego śnięcia ryb?
8. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań na rzecz niezależnego audytu środowiskowego i proceduralnego, obejmującego nie tylko aktualne parametry wody, lecz także wpływ zdarzenia na ryby, organizmy denne, ptaki, ssaki, siedliska oraz dalsze funkcjonowanie ekosystemu Bobru? Jeśli tak – kiedy? Jeśli nie – dlaczego?
9. Czy planowane jest przygotowanie publicznego, wieloletniego planu odbudowy i monitoringu rzeki wraz ze wskazaniem źródeł finansowania oraz podmiotów odpowiedzialnych za jego realizację?
10. Jaki jest harmonogram działań zmierzających do usunięcia i utylizacji toksycznych namułów dennych z dna zapory?

Z poważaniem

Franciszek Sterczewski