Interpelacja w sprawie stopnia wodnego Siarzewo

Szanowny Panie Ministrze,

zgodnie z uchwałą Rady Ministrów nr 185/2023 z dnia 10 października 2023 r. w sprawie ustanowienia Programu wieloletniego pod nazwą „Zagospodarowanie Dolnej Wisły” Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako wykonawca może przystąpić do budowy stopnia wodnego Siarzewo, na którego realizację przeznaczono 7 550,62 mln zł. Potrzebę budowy nowego stopnia wodnego Siarzewo uzasadnia się potrzebami rozwoju żeglugi i połączenia portu w Gdańsku ze śródlądziem, produkcją energii elektrycznej oraz poprawą funkcjonowania gospodarki wodnej w regionie.

Tymczasem budowa elektrowni na zaporze w Siarzewie nie jest istotna z perspektywy polskiej energetyki i jest nieopłacalna: koszty inwestycyjne instalowania turbin o mocy 80MW na stopniu wodnym Siarzewo są 6-krotnie wyższe niż inwestycje w energetykę solarną lub wiatrową. Taką samą ilość energii można wyprodukować w tym rejonie Polski alternatywnymi i mniej szkodliwymi dla środowiska metodami – łącząc inwestycje w energetykę solarną, wiatrową i w biogazownie. Jednocześnie zbudowanie kolejnej zapory na Wiśle spotęguje problem powstawania powodzi zatorowych oraz doprowadzi do pogłębienia problemu suszy w regionie. Zbiorniki zaporowe zatrzymują wodę w jednym miejscu, zaburzając jej dystrybucję do okolicznych obszarów. Poniżej zbiornika siła erozyjna wody wypłukuje materiał z dna, obniżając jego poziom. To prowadzi do spadku poziomu wód w rzece, a w rezultacie także wód gruntowych, co powoduje lokalnie susze. Woda w zbiorniku stoi, nie jest niesiona nurtem, a więc nagrzewa się i paruje szybciej niż płynąca woda w rzece.

W 2021 r. potrzebę realizacji inwestycji uzasadniano problemami ze starzejącym się zbiornikiem we Włocławku. Jednak budowa stopnia wodnego w Siarzewie nie rozwiąże problemów spowodowanych funkcjonowaniem stopnia wodnego i zbiornika Włocławek. Jedynym trwałym sposobem likwidacji tych problemów i zagrożeń jest wyłączenie stopnia Włocławek z eksploatacji i jego częściowa likwidacja, z pozostawieniem przeprawy mostowej przez Wisłę. Według cen z roku 2001 koszty rozbiórki tego stopnia wynoszą ok. 240 mln złotych, kilkanaście razy mniej od kosztów budowy zapory w Siarzewie.

Postępowanie odwoławcze od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji budowy nowego stopnia wodnego Siarzewo trwa już ponad 5 lat i nie wiadomo kiedy się zakończy, więc planowana data zakończenia inwestycji w 2032 roku może być oszacowana niewłaściwie. Koszty planowanej inwestycji z roku na rok rosną, obecnie przeznaczono na budowę prawie 7,6 mld złotych, przy czym „Analiza finansowa budowy Stopnia Wodnego na Wiśle poniżej Włocławka” nie jest dostępna publicznie, dlatego trudno oszacować dlaczego w porównaniu do poprzednich wariantów budowa, która będzie finansowana z pieniędzy podatników, wymagać będzie takiego budżetu.

W związku z przedstawionymi powyżej faktami uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:

1. Czy Ministerstwo Infrastruktury i podległe mu jednostki podjęły bądź planują podjąć działania mające na celu wycofanie się z realizacji Programu wieloletniego pod nazwą „Zagospodarowanie Dolnej Wisły”? Jeśli tak, jakie? Jeśli nie, to z jakich przyczyn?
2. Czy Ministerstwo Infrastruktury i podległe mu jednostki dysponują aktualnymi, wykonanymi w przeciągu ostatnich 2 lat analizami dotyczącymi wykonalności tej inwestycji w planowych ramach czasowych i w budżecie? Jeśli tak, to czy podane wcześniej informacje są nadal aktualne czy uległy zmianie, a jeśli tak się stało, to jakie zmiany zaszły? Jeśli takiej analizy nie ma, to na jakiej podstawie ministerstwo podejmuje w tej sprawie decyzje?
3. Czy Ministerstwo Infrastruktury i podległe mu jednostki rozważają wyłączenie stopnia Włocławek z eksploatacji i jego częściową likwidację? Jeżeli tak, to proszę o wskazanie działań idących w kierunku tego rozwiązania.
4. Proszę o podanie dokładnych źródeł finansowania Programu wieloletniego pod nazwą „Zagospodarowanie Dolnej Wisły” i uzasadnienia dlaczego na inwestycję przeznacza się aktualnie 7 550,62 mln zł.

Z wyrazami szacunku

Daria Gosek-Popiołek